Дженьыд вочакыв
Водзджыкся деменция заводитчӧ 65 арӧдз, тшӧтш морт вермас на уджавны, машинаӧн ветлыны либӧ пиянсӧ видзны. Видзӧдлыны сылы радейтана уджъяссӧ да ёртъяссӧ, бӧрйыны сэтшӧм ветлӧмъяс, кодъяс сылы бурӧсь, вӧдитчыны сылысь том дырся юрсиӧн да серпасъясӧн, коляны сылы аслыс бӧрйыны планъяс. Ёртъясыс да ыджыд пияныс тшӧтш колӧны отсӧг, Alzheimer’s Association ӧтувтӧ налӧн чукӧръяс.
- Водзджыкся деменция заводитчӧ 65 арӧдз. Унаысь мортлы казьтылӧ, мый сылӧн арлы воӧм уджъяс оз лӧсявны.
- Коляны мортлы аслыс бӧрйыны, мый удж выльысь видлыны да кыдзи ветлӧм планируйтны.
- Сылысь 20–50 арса юрсиыс, серпасъясыс да висьтъясыс тшӧкыда ыджыд донӧн, кор сёр арлысь гӧгӧртуйысь уджъяс.
- Коляны сылы зільны да йитчыны йӧзкӧд, кор сылы окота, да лӧсьӧдны ӧдйӧссӧ, а оз ков вежны уджсӧ.
- Дӧзьӧрысьяслы, медводдза ёртъяслы да ыджыд пиянлы, отсӧг сетӧны отсӧг чукӧръяс.
Тайӧ листбокын (6 юкӧн)
Уна деменция йылысь юӧр чайтӧ, мый мортлы нин 70 либӧ 80 арӧс. Кор диагнозсӧ сетӧны 40 либӧ 50 арын, быдлунъя олӧмыс торъя. Морт вермас на уджавны, гортса керка вылӧ мынтысьны, видзны том пиянсӧ либӧ ассьыс бать-мамӧс. Уджъяслы колӧ лыддьыны тайӧ ӧнія олӧнсӧ. Тайӧ туйдӧдӧмын ми висьталам, мый вежсьӧ, мый позьӧ видлыны да кӧні ёртъяс да ыджыд пияс вермасны аддзыны отсӧг.
Мый сійӧ водзджыкся деменция?
Водзджыкся деменция — тайӧ деменция, коді заводитчӧ 65 арӧдз, сійӧс шуӧны тшӧтш томӧн лоӧм деменцияӧн. Alzheimer’s Association-лӧн блог висьталӧ, мый Альцгеймер висӧмыс лыддьысьӧ томӧн лоӧмӧн, кор сійӧ петӧ 65 артӧм мортын, да шуӧ, мый сэтшӧм том мортӧс видзӧм «вайӧ ас торъя сьӧкыдлунъяс». Симптомъясыс вермасны лоны сідз жӧ, кыдзи сёрӧн, но мортлысь виччысьӧмъясыс, йӧзкӧд йитчӧмыс да отсӧгъясыс абу сідзи жӧ.
Сійӧн, мый тайӧ шочджыка тӧдчӧ, йӧз вермасны дырджык видзны диагноз, а семьяяс вермасны дугдывны ӧт-наӧн. Тӧдмавны, мый мукӧдъяс тшӧтш тадзи сьӧктаммӧны, унаысьлы сетӧ лёкджык овны.
Коляны мортлы аслыс решитны удж йылысь
Водзджыкся деменцияӧн мортъяслы унаысь оз окота, медым найӧс видзисны кыдзи челядысьӧс. National Institute on Aging советуйтӧ лӧсьӧдны уджъяссӧ сы моз, мый морт вермас на вӧчны да мый сылы оланын бур. 50 арса мортлы тайӧ вермас лоны:
- Водзӧ нуӧдны тӧдса радейтана уджсӧ, шуам, пу вӧчӧм, ворсӧм, картаӧн ворсӧм, лыддьысян чукӧр либӧ сьывны чукӧр, неуна отсӧгӧн либӧ дженьыд кад коласын.
- Гуляйтны либӧ велосипедӧн ветлыны ёрткӧд, сылы бура тӧдса туйӧн.
- Семьялы сёян пуны, медым морт вӧчис сійӧ торъяссӧ, кодъяс сійӧ вермас вӧчны.
- Волонтёрлӧн уджавны либӧ отсавны сэтшӧм местаын, кӧні сійӧ аслыс бӧрйис, шуам, бурдъяс лӧсьӧдны либӧ велӧдчаніныс мероприятиеын отсавны.
- Планируйтны ветлӧм сылы дона инӧ, ёрткӧд да прӧстӧй планӧн.
- Овны пемыд пиянкӧд, племянникъяскӧд, ворсӧмӧн либӧ ӧтув уджӧн.
Коляны мортлы аслыс бӧрйыны. «Мый ті кӧсъянныд талун асывнас вӧчны?» юалӧм бурджык, кор сійӧ бӧрйӧны сы пыдди.
Вӧдитчыны ас том дырся юрсиӧн да казьтылӧмъясӧн
Мортлысь 20, 30 да 40 арся кадся юрсиыс да серпасъясыс вермасны вайӧдны шоныд чуктӧдъяс да лёк сёрни. Миян юрсиӧн уджъяс туйдӧдӧмыс висьталӧ, кыдзи лӧсьӧдны плейлист, а казьтылӧмъяс вылӧ уджъяс петкӧдлӧны, кыдзи юксьыны серпасъясӧн да висьтъясӧн видлӧмтӧг. Ыджыдджык мортлы лӧсялана ворсӧм вылӧ позьӧ видлыны сёрнитан картаяс, кӧні эм восьса юалӧмъяс удж, ветлӧм, ёртъяс да семья йылысь.
Семья серпасъяссянь лӧсьӧдӧм серпас кыскан тшӧтш вермас бур уджавны, сы вӧсна мый серпасъясын петкӧдлӧма сылы дона йӧз да местаяс. Серпас кыскан видзӧ серпасъяссӧ сійӧ жӧ устройствоясын браузерын.
Удж, машинаӧн ветлӧм да быдлунъя олан
Уна водзджыкся деменцияӧн мортъяс на уджалӧны, машинаӧн ветлӧны либӧ видзӧны сьӧмсӧ. Тайӧ абу зэв тшӧкыда уджъяс, но найӧ торйӧдӧны, мый морт вермас вӧчны. Сёрнитӧй сылысь врачкӧд машинаӧн ветлӧм да уджын лӧсьыдлун йылысь, да видлӧй, ковмас-ӧ сылы отсӧг сьӧмкӧд либӧ встречаяскӧд. Могыс — видзны мортлысь достоинствосӧ да коляны сылы пырны сэтшӧм уджъясӧ, кытчӧ сійӧ аслыс кӧсйӧ.
Быдлунъя кадколаст да зільлун йылысь содтӧд юӧр видзӧдӧй лёк быдлунъя кадколаст да гортса уджъяс кыдзи удж лист бокъясын.
Отсӧг ёртъяслы да ыджыд пиянлы
Ёртъяс да ыджыд пиыс унаысь чайтӧны ассьыныс ӧт-наӧн. Дӧзьӧритӧм вермас лоны кыдзи мӧд удж удж да семья дорын. Alzheimer’s Association-лӧн блогын висьталӧны, мый томӧн лоӧм деменцияӧн мортъясӧс видзӧм чукӧрын дӧзьӧрысьяслы отсӧг вӧлі бур: отсис юралысь планируйтӧмын да сійӧн, мый найӧс гӧгӧрвоисны. Сідз жӧ висьталӧны, мый ассоциацияыс ӧтувтӧ дӧзьӧрысьяслы донтӧм отсӧг чукӧръяс, тшӧтш чукӧръяс томӧн лоӧм деменцияӧн мортъясӧс видзӧм вылӧ, да куим сэтысь паныдасьлӧны онлайнӧн вторник да среда лунъясӧ.
Чукӧръяс йылысь юавны позьӧ ассоциациялӧн 24/7 отсӧг линияӧн 800.272.3900. Миян дӧзьӧрысьлы ас видзӧм йылысь туйдӧдӧм висьталӧ шойччӧм, отсӧг да сьӧктаммӧм йылысь.
Стадияыс тшӧтш колана
Деменциялысь стадияыс тшӧтш торйӧдӧ, мый отсалӧ. Водзын уна морт вермасны вӧдитчыны ассьыныс уджъясӧн, неуна вежӧмӧн, да миян водзкыв стадияын уджъяс туйдӧдӧмын эм унджык мӧвп. Бӧрын уджъяс лоӧны прӧстӧйджык да чувствуяскӧд йитчана, кыдзи висьталӧма сёр стадияын уджъяс туйдӧдӧмын. Вежӧй уджсӧ морткӧд тшӧтш, да юалӧй сыысь, мый сійӧ кӧсйӧ, кор вермана.
Тшӧкыд юалӧмъяс
Мый сійӧ водзджыкся деменция?
Тайӧ деменция, коді заводитчӧ 65 арӧдз. Alzheimer’s Association висьталӧ, мый Альцгеймер висӧмыс лыддьысьӧ томӧн лоӧмӧн, кор сійӧ петӧ 65 артӧм мортын. Водзджыкся деменция сёрӧн лоӧмысь шочджык, но сійӧ оз абу унаысь шоча, да мортлысь оланыс вермас торъялны: сійӧ вермас на уджавны, машинаӧн ветлыны да пиянсӧ видзны.
Кутшӧм уджъяс лӧсялӧны водзджыкся деменцияӧн мортлы?
Бурджык лӧсялӧны уджъяс, кодъяс лӧсялӧны сылысь ӧнія оланлы: тӧдса радейтана удж, ёрткӧд гуляйтӧм, волонтёрлӧн удж, семьялы сёян пуӧм, ас том дырся юрси либӧ ветлӧм радейтана инӧ. Коляны сылы аслыс бӧрйыны, да вежны кадсӧ да йӧзлысь лыдсӧ, а оз уджсӧ.
Кӧні ёрт либӧ ыджыд пи вермас аддзыны отсӧг?
Alzheimer’s Association сетӧ дӧзьӧрысьяслы донтӧм отсӧг чукӧръяс, тшӧтш чукӧръяс сэтшӧм йӧзлы, кодъяс видзӧны том арын деменцияӧн мортӧс. Ті верманныд шыӧдчыны сылысь 24/7 отсӧг линияӧ 800.272.3900 вылӧ да юавны чукӧръяс да ресурсъяс йылысь.
Водзджыкся деменцияӧн мортлы ковмас-ӧ водзӧ нуӧдны радейтана уджъяссӧ?
Да, кор тайӧ лӧсьыд да мортлыс окота. Радейтана уджъяс, енлысь чукӧр, вылӧ петӧм да йӧзкӧд олан — ставыс тайӧ тырвыйӧ олан. Лӧсьӧдӧй гӧгӧртуйсӧ, босьтӧй ёртсӧ отсӧг вылӧ, планируйтӧй шойччӧм, да дугдӧй, кор уджыс оз нин сет бур чуктӧд.
Подувъяс
Ми сетчам сы котыръяс да туялӧмъяс вылӧ ыстӧгъяс, кӧні тайӧ листбок подуласьӧ. Быдӧнсӧ видзӧдлісны листбок выльмӧдігӧн.
- Younger-onset dementia caregivers share the importance of support groups · Alzheimer's Association, West Territory (Alzheimer's and Dementia Blog)
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS