Gysgaça jogap
Ir ýaşdaky demensiýa 65 ýaşdan öň başlaýar, köplenç adam henizem işleýän, sürýän ýa-da çagalaryny ulaldýan wagty. Adamyň meşgullanmalaryny we dostlaryny saklaň, öz ýyllarynyň aýdymlaryny we suratlaryny ulanyň, meýilnamalarda adamy özi ýolbaşçy edip goýuň. Ýoldaşlar we ulaly çagalar hem goldaw gerek, Alzgeýmer assosiasiýasy olar üçin toparlar gurýar.
- Ir ýaşdaky demensiýa 65 ýaşdan öň başlaýar. Adamlar köplenç hödürlenýän çäreleriň ýaşlaryna laýyk däldigini duýýarlar.
- Adamy saýlamalarda ýolbaşçy saklaň: haýsy meşgullanmany synap görmegi ýa-da haýsy sapara çykmagy meýilleşdirmegi.
- 20-nji ýaşdan 50-nji ýaşa çenli ýyllardan aýdymlar, suratlar we hekaýalar köplenç uly ýaşdaky çärelerden has manyly bolýar.
- Adam isleseňiz, işjeň we sosial boluň, çäreni çalşyrmak däl-de, tizligi sazlaň.
- Ideg edijiler, esasan ýoldaşlar we ulaly çagalar, deňdaşlarynyň goldaw toparlaryndan peýda görýär.
Bu sahypada (6 bölüm)
Köp demensiýa maglumatlary adamyň ýetmiş ýa-da segsen ýaşynda diýip çaklaýar. Kyrk ýa-da elli ýaşynda anyklanan adam üçin gündelik surat başgadyr. Ol henizem iş, kredit, öýde ýetginjek çagalar ýa-da ene-atasyna garamak jogapkärçiligi bolup biler. Çäreler bu uly durmuşy göz öňünde tutmaly. Bu sahypada näme üýtgeýändigi, näme synap görmelidigi we ýoldaşlaryň we ulaly çagalaryň nirede kömek tapyp biljekdigi görkezilýär.
Ir ýaşdaky demensiýa näme?
Ir ýaşdaky demensiýa 65 ýaşdan öň başlaýan demensiýadyr, käte ýaş ýaşdaky diýilýär. Alzgeýmer assosiasiýasynyň blogy Alzgeýmeri 65 ýaşdan kiçi adamda bolanda ir ýaşdaky diýip beýan edýär we şeýle ýaşdaky adama ideg etmegiň “özboluşly kynçylyklary bar” diýip belleýär. Alamatlar ýaşlykdaky bilen deňdir, ýöne adamyň garaşyşlary, jogapkärçiligi we sosial durmuşy başgadyr.
Seýrek bolany üçin adamlar anyklamasyna has uzak garaşyp biler, maşgalalar bolsa gürrüň ediljek kişi tapyp bilmän biler. Başgalaryň hem şol tejribäni paýlaşýandygyny bilmek köplenç ýeňillik berýär.
Çäreleriň ulular üçin saklanmagy
Ir ýaşdaky demensiýasy bolan ulular köplenç çaga ýaly garaşylmagyny halamaýarlar. Milli garrylyk institutynyň maslahatyna görä, çäreleri adamyň edip bilýän we halaýan zatlaryna görä sazlamaly. Elli ýaşyndaky adam üçin bu şulary aňlatmagy mümkin:
- Tanyş meşgullanmany saklaň, mysal üçin ýygaçlyk, sport, kart oýny, kitap toparlary ýa-da horda aýdym aýtmak, biraz kömek bilen ýa-da gysga sessiýada.
- Ýoldaş bilen ýöräň ýa-da welosiped sürüň, adamyň gowy bilýän ýolunda.
- Maşgala naharyny bişiriň, adamyň başarýan bölekleri bilen.
- Özi saýlan rolda kömek ediň ýa-da wolontýor boluň, mysal üçin bagyş zatlaryny tertipleşdirmek ýa-da mekdepdäki çärede kömek etmek.
- Ähmiýetli ýere sapar gurnaň, ýoldaş bilen we ýönekeý tertip bilen.
- Agtyklar, eňlişler ýa-da inilerdir ýeňenler bilen wagt geçiriň, oýun ýa-da taslama paýlaşyp.
Adama saýlamaga rugsat beriň. “Bu günortan näme etmegi halaýarsyňyz?” diýip soramak, adamy özüňiz saýlamakdan has hormatly.
Ýaşlyk ýyllarynyň aýdymlaryndan we ýatlamalaryndan peýdalanyň
Adamyň ýigrimi, otuz we kyrk ýaşlaryndaky aýdymlar we suratlar ýylylyk we ýeňil gürrüň getirip biler. Aýdym-saz çärelerimiz sahypasynda aýdym sanawy düzmek düşündirilýär, ýatlama çärelerinde bolsa synag etmezden suratlary we hekaýalary paýlaşmak görkezilýär. Has uly ýaşdaky oýun üçin gürrüň kartalaryny synap görüň, iş, syýahat, dostlar we maşgala hakda açyk soraglar bilen.
Maşgala suratlaryndan düzülen surat jübütleri hem gowy işläp biler, sebäbi suratlarda adama ähmiýetli adamlar we ýerler bolýar. Ol surat jübütleri diňe şol enjamda brauzerde saklanýar.
Iş, sürmek we gündelik durmuş
Köp ir ýaşdaky demensiýasy bolan adam henizem işleýär, sürýär ýa-da pul dolandyrýar. Bular adaty manydaky çäreler däl, ýöne adamyň edip biljek zatlaryny kesgitleýär. Sürmek we iş howpsuzlygy barada lukman bilen maslahatlaşyň, adam pul ýa-da kanuny ýa-da pul meselelerinde kömek isleýärmi, şony soraň. Maksat, adamyň sylaglylygyny goramak we özi isleýän derejede gatnaşmagyny saklamak.
Gündelik tertip we işjeň galmak barada ýumşak gündelik tertip we öý işleri çäre hökmünde sahypalaryna serediň.
Ýoldaşlara we ulaly çagalara goldaw
Ýoldaşlar we ulaly çagalar köplenç özüni ýalňyz duýýar. Ideg etmek iş we maşgala üstüne goşmaça iş ýaly bolup biler. Alzgeýmer assosiasiýasynyň blog ýazgysynda, ir ýaşdaky toparlarda ideg edijiler kanuny meýilnamalaşdyrma ýaly amaly meseleler üçin we diňe düşünilýändiklerini duýmak üçin peýdaly tapandyklary habar berilýär. Şeýle hem assosiasiýanyň mugt ideg edijiler toparlary, şol sanda ir ýaşdaky demensiýasy bolan adama ideg edýänler üçin toparlary bardygy we üçüsiniň sişenbe we çarşenbe güni onlaýn duşuşýandygy aýdylýar.
Toparlar barada soramak üçin assosiasiýanyň 24/7 Kömek Liniýasyna 800.272.3900 belgisine jaň ediň. Ideg edijiniň öz-özüni ideg etmegi sahypasy dynç almak, wagtlaýyn ähmiýetsiz kömek we ýadamagyň alamatlary barada maglumat berýär.
Derejeler henizem ähmiýetli
Adamyň demensiýa derejesi henizem haýsy kömegiň peýdaly bolýandygyny kesgitleýär. Başda köp adamlar adaty çärelerini käbir üýtgeşmeler bilen edip bilýär, we ilkinji derejedäki çäreler sahypasynda köp pikir bar. Soňra çäreler ýönekeýleşýär we duýgy esasly bolýar, soňky derejedäki çäreler sahypasynda beýan edilişi ýaly. Adam üýtgedikçe çäreni hem üýtgediň we mümkin bolanda adamdan özi isleýän zady sorap biliň.
Köp berilýän soraglar
Ir ýaşdaky demensiýa nämä diýilýär?
Bu 65 ýaşdan öň başlanýan demensiýa. Alzgeýmer assosiasiýasy, Alzgeýmer 65 ýaşdan kiçi adamda bolanda ir ýaşdaky diýilýändigini belleýär. Ir ýaşdaky demensiýa köp ýaşdaky demensiýadan seýrek bolsa-da, seýrek däl, we tejribesi köplenç tapawutlanýar: adam henizem işläp, sürüp we çaga ulaldyp biler.
Ir ýaşdaky demensiýasy bolan adama haýsy çäreler laýyk?
Ulular durmuşyna laýyk gelýän çäreler has oňat işleýär: tanyş meşgullanma, dost bilen gezelenç, köneldilen ýumuş, maşgala üçin naharlyk işi, ýaşlygynyň aýdymlary ýa-da halaýan ýerine sapar. Adama saýlamaga rugsat beriň we uzynlygy ýa-da kompaniýany sazlaň, çäreniň özüni däl.
Ýoldaş ýa-da ulaly çaga kömek nirede tapyp biler?
Alzgeýmer assosiasiýasy ideg edijiler üçin mugt goldaw toparlaryny geçirýär, şol sanda ir ýaşdaky demensiýasy bolan adama ideg edýänler üçin toparlary. Toparlar we çeşmeler barada soramak üçin 24/7 Kömek Liniýasyna 800.272.3900 belgisine jaň edip bilersiňiz.
Ir ýaşdaky demensiýasy bolan adam halaýan çärelerini henizem edip bilermi?
Hawa, howpsuz bolsa we özi islese. Meşgullanmalar, dini jemgyýetler, gimnastika we sosial wagt doly durmuşyň bir bölegidir. Gurşawy sazlaň, ýoldaş alyň we dynç almagy meýilleşdiriň, we çäre ýakymly bolmasa duruň.
Çeşmeler
Bu sahypanyň daýanýan guramalaryna we gözleglerine baglanyşyk berýäris. Her biri sahypa täzelenende barlandy.
- Younger-onset dementia caregivers share the importance of support groups · Alzheimer's Association, West Territory (Alzheimer's and Dementia Blog)
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS