Кыска җавап
Иртә башланган деменция 65 яшькә кадәр башлана, һәм еш кеше әле эшли, машина йөртә яки балалар тәрбияли. Кешенең хобби һәм дуслыгын саклагыз, үзенә туры килгән сәяхәтләр сайлагыз, үз яшьлегеннән музыка һәм фотолар кулланыгыз, планнарда кеше үзе җитәкчелек итсен. Партнерга һәм үсеп җиткән балаларга да ярдәм кирәк, һәм Alzheimer's Association аларга төркемнәр оештыра.
- Иртә башланган деменция 65 яшькә кадәр башлана. Кешеләр еш үз яшьләре тәкъдим ителгән эшчәнлеккә туры килмәвен сизә.
- Кешене сайлауда җитәкче итегез: нинди хобби турында, нинди сәяхәт планлаштыруда.
- 20 яшьтән 50 яшькә кадәрге музыка, фотолар һәм хикәяләр еш картлык елларыныкыннан мәгънәлерәк була.
- Кеш теләсә актив һәм социаль булыгыз, эшчәнлекне алыштырмыйча темпны көйләгез.
- Партнерлар һәм үсеп җиткән балалар кебек кайгыртучылар тиңдәшләр төркемнәреннән файда ала.
Бу битта (6 бүлек)
Деменция турындагы күпчелек мәгълүмат кешенең җитмеш-сиксән яшьтә булуын фараз итә. Кырык-илле яшендә диагноз куелган кеше өчен көндәлек картина башка. Аларның эше, ипотека, өйдә үсмер балалар яки карап торырга тиешле ата-ана булырга мөмкин. Эшчәнлекләр олы тормышны исәптә тотарга тиеш. Бу гайд нәрсә үзгәрүен, нәрсәләр сынап карарга һәм партнерлар белән үсеп җиткән балаларга кайда ярдәм табарга мөмкинлеген аңлата.
Иртә башланган деменция нәрсә ул?
Иртә башланган деменция — 65 яшькә кадәр башланган деменция, аны яшь-онсет дип тә атыйлар. Alzheimer’s Association блогы Альцгеймерны 65 яшьтән кечерәк кешедә булганда яшь дип атый, һәм шундый яшьтәге кешеләрне карау “үзенә генә хас кыенлыклар” китерә дип искәртә. Симптомнар соңгы яшьтәгеләр белән охшаш булырга мөмкин, ләкин кешенең көтүләре, җаваплылыклары һәм социаль тормышы башка.
Бу сирәгрәк булганга, кешеләр диагнозны озаграк көтәргә мөмкин, һәм гаиләләр сөйләшә торган кеше юк дип уйлый. Башкаларның да шундый тәҗрибәсе булуын белү еш җиңеллек китерә.
Эштә олы кешене саклагыз
Иртә башланган деменция белән яшәүче олылар гадәттә балалар кебек караланырга теләми. National Institute on Aging эшчәнлекләрне кешенең әле дә эшли һәм рәхәтләнә ала торган нәрсәсенә туры китерергә куша. Илле яшьтәге кеше өчен бу түбәндәгеләрне аңлатырга мөмкин:
- Таныш хобби саклагыз, мәсәлән агач эше, спорт, карталар, китап клубы яки хор, ярдәм белән яки кыскарак сессия белән.
- Таныш маршрут буенча юлдаш белән йөрегез яки велосипедта.
- Гаилә ашын пешерегез, кешенең эшли ала торган өлешләрен үзенә калдырып.
- Волонтер булыгыз яки ярдәм итегез, кеше сайлаган ролендә, мәсәлән ианә әйберләрен тәртипкә китерү яки мәктәп чарасында булышу.
- Аның өчен мөһим урынга сәяхәт планлаштырыгыз, юлдаш һәм гади график белән.
- Оныклар, сеңлеләр яки энекәшләр белән вакыт үткәрегез, уен яки проект уртаклашып.
Кешегә сайлау бирегез. “Бүген кич нәрсә эшләргә телисез?” дип сорау, аның урынына сайлап бирүдән хөрмәтлерәк.
Үз яшьләреннән музыка һәм хатирәләр кулланыгыз
Кешенең егерме, утыз һәм кырык яшендәге музыкасы һәм фотолары җылы хисләр һәм җиңел сөйләшү китерә ала. Безнең музыка эшчәнлекләре гайдында плейлист төзү языла, һәм хатирәләү эшчәнлекләре фотолар һәм хикәяләрне сорау белән бүлешергә күрсәтә. Олырак уен өчен сөйләшү карточкалары карагыз: эш, сәяхәт, дуслар һәм гаилә турында ачык сораулар.
Гаилә фотолары белән фото парлары да яхшы эшли ала, чөнки рәсемнәр кешегә кадерле кешеләр һәм урыннар турында. Ул фотоларны шул җиһазның браузерында саклый.
Эш, машина йөртү һәм көндәлек тормыш
Иртә башланган деменция белән яшәүче күп кеше әле эшли, машина йөртә яки акча белән идарә итә. Бу гадәти мәгънәдәге эшчәнлек түгел, ләкин алар кеше нәрсә эшли алуын формалаштыра. Машина йөртү һәм эш куркынычсызлыгы турында табибы белән сөйләшегез, финанслар яки визитлар белән ярдәм кирәкме — уйлагыз. Максат — кешенең горурлыгын саклау, һәм ул теләгәнчә катнашсын.
Көндәлек режим һәм актив булу турында күбрәк өчен, тыныч көндәлек режим һәм өй эшләрен эшчәнлек итеп карагыз.
Партнерлар һәм үсеп җиткән балалар өчен ярдәм
Партнерлар һәм үсеп җиткән балалар еш ялгызлык кичерә. Кайгыртучылык эш һәм гаилә өстенә өстәмә бурыч кебек тоела ала. Alzheimer’s Association блогындагы язмада иртә башланган төркемнәрдәге кайгыртучылар практик мәсьәләләр өчен, мәсәлән хокукый планлаштыру өчен, һәм аңланылганын тоеп ярдәм алганнарын әйтә. Анда шулай ук Association иртә башланган деменция белән кеше карап торучылар өчен дә бушлай төркемнәр оештыруы әйтелә, һәм өчесе сишәмбе һәм чәршәмбедә онлайн җыела.
Төркемнәр турында сорау өчен Association’ның 24/7 Helpline номерына шалтыратыгыз: 800.272.3900. Безнең кайгыртучының үз-үзенә карау гайде ял, вакытлыча алыштыру һәм ауырлык билгеләре турында языла.
Этаплар әле дә мөһим
Кешенең деменция этабы аның нәрсә ярдәм итүен әле дә билгели. Башта күпчелек кеше гадәти эшчәнлекләрен кайбер үзгәрешләр белән башкара ала, һәм безнең башлангыч этап эшчәнлекләре гайдында күбрәк идея бар. Соңрак эшчәнлекләр гадиләшә һәм сенсор булып, соңгы этап эшчәнлекләре эчендә языла. Кеше үзгәргән саен эшчәнлекне дә үзгәртегез, һәм мөмкин булганда кешедән нәрсә телиләрен сорагыз.
Еш бирелгән сораулар
Иртә башланган деменция нәрсә ул?
Бу 65 яшькә кадәр башланган деменция. Alzheimer's Association Альцгеймерны 65 яшькә кадәр кешедә булганда иртә башланган дип саный. Иртә башланган очраклар гадәттә соңгыга караганда сирәгрәк, ләкин бик сирәк түгел, һәм тәҗрибә еш аерыла: кеше әле эшли, машина йөртә һәм балаларын караштыра ала.
Иртә башланган деменция белән яшәүче кешегә нинди эшчәнлек туры килә?
Кешенең олы тормышына туры килгән эшчәнлекләр яхшырак: таныш хобби, дус белән йөреш, волонтер сменасы, гаилә өчен ашарга пешерү проекты, яшьлегеннән музыка яки яраткан урынга сәяхәт. Кеше сайласын; эшчәнлекнең үзен түгел, озынлыгын һәм компаниясен көйләгез.
Партнер яки үсеп җиткән бала ярдәмне кайда таба ала?
Alzheimer's Association бушлай кайгыртучылар төркемнәре оештыра, шул исәптән иртә башланган деменция белән кешеләрне карап торучылар өчен. Төркемнәр турында сорар өчен 24/7 Helpline номерына 800.272.3900 шалтыратыгыз.
Иртә башланган деменция белән яшәүче кеше яраткан эшчәнлекләрен дәвам итәргә тиешме?
Әйе, әгәр ул куркынычсыз булса һәм тели. Хобби, дини җәмәгать, физик күнегүләр һәм социаль вакыт — тулы тормышның өлеше. Урынны көйләгез, юлдаш алыгыз, ял планлаштырыгыз, эшчәнлек рәхәт булудан туктаганда туктагыз.
Чыганаклар
Бу бит таянган оешмаларга һәм тикшеренүләргә сылтама бирәбез. Һәрберсе бит яңартылганда тикшерелде.
- Younger-onset dementia caregivers share the importance of support groups · Alzheimer's Association, West Territory (Alzheimer's and Dementia Blog)
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS