Cida early-onset dementia-be: Nzundu am ngəla-be

Labar dementia-be ngəwu kam saa 70 au 80-be ro ngənatəna. Kam saa 40 au 50-ben bayanzəna ro, kəla yanye gade. Cidawa dəgajin, fato rambobe, tadu kura falo-nzəben au bawa-nzə kəlanza kənzəpma. Cida-a kəla kam ngəla-be də asutəgəro məradəzana. Kəla adi ye awi faltəna, awi jarabtə raktə, kuru kəmzə-a tadu kura-a banajin ndaran cuwandin fəlejin.

Early-onset dementia awi?

Early-onset dementia shi dementia saa 65-be kəmben badijinma, loktu laa younger-onset ro bowoyin. Alzheimer’s Association blog Alzheimer’s kam saa 65-ben cidin ngəwu lan younger-onset ro gotəna, kuru kam saa adə gai kəlanza kənzəp «jarawa tayi gade-a» suro dəgana mənajin. Alamaramma ngawo gai kərmain mbeji, amma tamata kam dəbe, cidawa kəlanzə-a kəla am-a rokko kənzəp-a gade.

Də ngawo ganama adə nankaro, am laa bayanna cuwundo loktu kuruwu gozayin, kuru yalla-nzə am manabe-a bawo hangalnzayin. Am gade ye kəla adəga asutəna notə ngalwo ro waljin.

Kam ngəla-be cidawa lan kolzəne

Am ngəla early-onset dementia-a kənzəpma ngəwuro tadu gai ro kuluwunzaro ra’azanyi. National Institute on Aging cidawa kam də sədin dəgajin-a shiye ra’ana-a ro badetəro shawari cin. Kam saa 50-be ro, adəga maana cadin:

• Nzundu notəna kolzəne, misallo kaska cidawa, bikke, karto, kətabu duli au yawi duli, banajin gana au loktu gana-a rokko.
• Kam sawa-a rokko lele au keke gutəne, diya notəna lan.
• Awo kəmbu yallonzəro dəmbu, kam də ngawo shiye raktə dəgana dəgana.
• Banajin cidawa au banajinna dəgəne shiye kartəna lan, misallo awo sadakabe rətə au makaranta cidawaben banajinna.
• Lele nadiyatəne na shiye maana-a cədinama ro, kam banajinma-a loktu sandi-a rokko.
• Tadukura, tadu yaana au tadu bawa-a rokko loktu kənzəptəne, bikke au cidawa falla rokko.

Kam də ro kartəgəro kolzəne. «Kausu awi dəgə ra’amma?» ro koro ngalwo, shiye ma kartəgəna nankaro.

Yawi-a kəla ngawo-a saa kəlanzəbe faidatəne

Yawi-a foto-a saa 20, 30, au 40-be kam dəbe kəla ngəla-a mana ngəla-a iskinro bana cadiyin. Kəla cida yawi-be kəlanzədə yawi kuruye futu fəlejin, kuru cida kəla ngawo-be foto-a labar-a koro bawo ro kuruye futu fəlejin. Bikke ngəla kam kura ro kalkal, karto manabe jarabne, koro buwayema cidawa, lele, sawa-a yalla-a kəla lan.

Foto-a kalkal bikke foto yalla-be lan dəmmaro ngalwo, dalilnzə foto də am-a na-a kam də ro maana-a cədinama. Photo pairs foto də na’ura adəga lan browser-nzəben coyi.

Cidawa, moto gutu-a kəla yanye

Am laa early-onset dementia-a kənzəpma cidawa dəgajin, moto gutin, au kungəna kəlanzə kuluwajin. Adəga cidawa adə gai gəni, amma kam də awi raktə dəgana cəkkərin. Luwanzə-a rokko mana moto gutu-a cidawa nzəliwo-a kəla bənatəgəne, kuru kungəna au loktu cidabe ro banajin məradəzanaa hangalnzəne. Nadiya də martawa kam dəbe gorotə-a shiye ra’ana cədin ngəwu lan kam dəga dəgagənatə.

Kəla yanye-a cidawa-a kəla bayanna məradəzanaaro, kəla yanye sandi kuru cida falo cidabe rui.

Kəmzə-a tadu kura-a ro banajin

Kəmzə-a tadu kura-a ngəwuro kəlanzə tilonzə ro asutəyin. Kəla-nzəbe kənzəp cidawa falle gai cidawa-a yalla-a kəlanzəben fəlezin. Alzheimer’s Association blog-nzəye gulzəna kəmzə duli younger-onset-ben cidawa amari gai nadiya sheriyabe ro banajin-a kuru am laa asunzəna hangal-a cuwandəna. Kuru Association də duli banajinma sadin, duli kam early-onset dementia-a rokko kənzəpma ye dəga, kuru yakku-nzə Talawu-a Laraba-a lan online ro kəltayin.

Duli-a kəla manaro, Association Helpline 24/7-nzə 800.272.3900 ro bowone. Kəla kənzəptəma nzəliwo-be tusu, tusu loktu-a kəmbu lan alamaramma-a kəla bayanna manajin.

Daraja dementia-be ye maana-a

Daraja dementia-be kam dəbe awi banazəna cəkkərin. Badiduramnzəben, am ngəwu cidawa-nzə adəga badetəna lan dəgajin, kuru kəla cida daraja burwoye nzundu gade-a suro cədin. Ngawo daran, cidawa sandiro waljin kuru kəla kambo hangal-a cəkkərin, kəla cida daraja ngawo daraye fəlezəna gai. Kam də faltəna cədin cidawa də badetəgəne, kuru shiye rakcana sa-a awi ra’ana korone.