Karabo e e kwala
Dementia e e simolang pele ga dingwaga tse 65 e simolela fa motho a sa ntse a dira, a tsamaya ka koloi kgotsa a godisa bana. Dira gore a nne le dikgatlhego le metsadi ya gagwe, tlhopa dikgaso tse di ikutlwisang gore ke tsa gagwe, mme o dirise dipina le ditshwantsho tsa dingwaga tsa gagwe. Motho o tshwanetse go nna le tshwetso ya dipeakanyo tsa gagwe. Bagwera le bana ba bagolo le bone ba tlhoka thuso, mme Alzheimer's Association e dira dikopano tsa bone.
- Dementia e e simolang pele ga dingwaga tse 65 e simolela ka nako e motho a sa ntse a tshwanelwa ke go dira. Batho ba le bantsi ba ikutlwa e le bone ba se ka ditiro tse di neelwang.
- Dira gore motho a nne le tshwetso ya dikgetho, go tlhamela go tlhopa kgatlhego e e tlhomang le kgaso e e tla dirwang.
- Dipina, ditshwantsho le dipolelo tsa dingwaga tsa gagwe tsa masome a mabedi go ya go masome a matlhano gantsi di mo tshwara thata go feta ditiro tsa botshelo jwa bogologolo.
- Dira gore a nne a dira ditiro le batho fa a batla, mme o fetole go lebelela ditiro e seng go di fedisa.
- Batlhokomedi, go akaretsa bagwera le bana ba bagolo, ba bona thuso mo dikopanong tsa batho ba ba tshwanang le bone.
Mo tsamaisong eno (6 dikarolo)
Dipuo tse le dintsi tsa dementia di akanya gore motho o mo dingwageng tsa bo-masome a supa kgotsa bo-masome a robedi. Mo motho yo o neng a bolelelwa a le dingwaga tsa bo-masome a manne kgotsa bo-masome a matlhano, letsatsi le letsatsi le fapana. A ka nna a sa ntse a dira, a na le kgwetlho ya ntlo, bana ba bagolo kgotsa motsadi yo o tlhokang tlhokomelo. Ditiro di tshwanetse go bona botshelo jono jwa batho ba bagolo. Tlhaloso e e tlhalosa se se fetogang, se o ka se lekang, le fa bagwera le bana ba bagolo ba ka batlang thuso.
Early-onset dementia ke eng?
Early-onset dementia ke dementia e e simolang pele ga dingwaga tse 65, e e bidiwang gape younger-onset. Alzheimer’s Association blog e tlhalosa Alzheimer jaaka ya bonako fa e ama motho yo o fa tlase ga dingwaga tse 65, mme e bolela gore go tlhokomela motho yo o monnye jaana go tla ka dikgwetlho tse di ikgethang. Dikgwetlho tsa tlhaloso di ka nna tse di tshwanang le tsa botshelo jwa morago, mme dikakanyo tsa motho, boikarabelo jwa gagwe le botshelo jwa gagwe jwa phuthego ga di tshwane.
Ka gore ga e tlwaelega, batho ba ka nna ba ema nako e telele pele ba bona tlhaloso, mme malapa a ka ikutlwa a se na motho yo ba ka buang le ene. Go itse gore batho ba bangwe ba na le maitemogelo a le mangwe go a thusa thata.
Dira gore motho a nne motho yo o dirang
Batho ba bagolo ba nang le early-onset dementia gantsi ga ba batle go tshwarwa jaaka bana. National Institute on Aging e eletsa gore ditiro di fetolwe go ya ka se motho a sa ntse a se kgona le se a se itumelelang. Mo motho yo o dingwageng tsa bo-masome a matlhano, seno se ka nna:
- Dira kgatlhego e e tlwaelegileng, jaaka go dira ka matlhare, metshameko, dikarata, phuthego ya dibuka kgotsa sekwaya, ka thuso e nnye kgotsa nako e kgutshwane.
- Tsamaya kgotsa tlhaba ka baesekele le mogwera, mo tseleng e ba e itseng sentle.
- Apaya lelapa dijo, motho a dire dikarolo tse a kgonang go di dira.
- Ithaopa kgotsa thusa mo tirong e ba e tlhophang, jaaka go tlhopha dimpho kgotsa go thusa mo ketsong ya sekolo.
- Rulaganya leeto go ya kwa lefelong le le botoka go ene, le mogwera le tshebetso e e bonolo.
- Tsenya nako le bana ba bagolo, bommamogolo le bommangwane, ka go ba tlhomela ntshe kgotsa tiro.
Letla motho a tlhophe. Go botsa “O batla go dira eng mosegare?” go a ikutlwisa botlhale go feta go mo tlhophela.
Dirisa dipina le dikakanyo tsa dingwaga tsa gagwe
Dipina le ditshwantsho tsa dingwaga tsa motho tsa bo-masome a mabedi, bo-masome a mararo le bo-masome a manne di ka tsosa maikutlo a a monate le puisano e e bonolo. Tlhaloso ya rona ya ditiro tsa dipina e tlhalosa gore o ka dira playlist jang, mme ditiro tsa gakologelo di bontsha gore o ka abelana ditshwantsho le dipolelo ka tsela e e sa tlhatlhobeng. Mo papading e e nang le bogolo, leka dikarata tsa puisano, tse di nang le dikai tse di bulegileng ka tiro, ditsamaiso, bagwera le lelapa.
Dipapadi tsa ditshwantsho tse di dirilweng ka ditshwantsho tsa lelapa le tsone di ka dira sentle, ka gore ditshwantsho ke ba batho le dibaka tse di nang le botlhokwa mo go ene. Dipapadi tsa ditshwantsho di boloka ditshwantsho mo browser ya sepaki seno.
Tiro, go tsamaya ka koloi le botshelo jwa letsatsi le letsatsi
Batho le le bantsi ba nang le early-onset dementia ba sa ntse ba dira, ba tsamaya ka koloi kgotsa ba laola madi. Tseno ga se ditiro ka kakaretso, mme di tlhalosa se motho a kgonang go se dira. Bua le ngaka ya gagwe ka go tsamaya ka koloi le polokego mo tirong, mme o lebelele fa a batla thuso mo ditshelete kgotsa dikopano. Maikaelelo ke go sireletsa seriti, mme motho a nne a tsaya karolo fa a batla.
Go bona tataiso ya ditiro tsa letsatsi le letsatsi le go nna sentle, bala letsatsi le le bonolo le ditiro tsa ntlo jaaka ditiro.
Thuso ya bagwera le bana ba bagolo
Bagwera le bana ba bagolo gantsi ba ikutlwa ba le kgakala. Tlhokomelo e ka ikutlwa e le tiro e nngwe e e tlhokegang kgotsa go feta mo tirong le lelapeng. Alzheimer’s Association e bolela gore batlhokomedi ba mo dikopanong tsa early-onset ba fitlhela di thusa ka dilo tsa tlhokomelo ya molao, le go ikutlwa ba utlwisisiwa. Se se bolela gape gore Association e dira dikopano tsa thuso tsa mahala ya batlhokomedi, go akaretsa dikopano tsa batho ba ba tlhokomelang motho yo o nang le early-onset dementia, mme tse tharo tsa tsone di kopana ka inthanete ka Labobedi le Laboraro.
Go botsa ka dikopano, letsetsa Association Helpline ya yone ya 24/7 ka 800.272.3900. Tlhokomelo ya batlhokomedi ka bo bone e bua ka go phomola, tlhokomelo e e nakong le matshwao a go lapa ka go tlhoka matla.
Dingwaga tsa tlhaloso di sa ntse di botlhokwa
Mothading wa dementia wa motho o sa ntse o tlhalosa se se thusang. Mo go simolang, batho le le bantsi ba ka dira ditiro tsa bone tsa tlwaelo ka diphetogo tse nnye, mme ditiro tsa mothading wa pele di na le dikakanyo tse dingwe. Mo go tswelelang, ditiro di nna tse di bonolo le tse di tlhotlheletsang dikutlo, jaaka go tlhalosa mo ditiro tsa mothading wa bofelo. Fetola ditiro fa motho a fetoga, mme o botse gore o batla eng fa a kgona go re.
Dipotso tse di tlwaelegileng
Early-onset dementia ke eng?
Ke dementia e e simolang pele ga motho a ntse a le dingwaga tse 65. Alzheimer's Association e bolela gore Alzheimer e nna ya bonako fa e ama motho yo o fa tlase ga dingwaga tse 65. E tlhaelelwa gantsi go feta dementia e e simolang morago, mme ga se kgakala, mme maitemogelo a yona a fapana: motho a ka nna a sa ntse a dira, a tsamaya ka koloi, le a godisa.
Ke ditiro dife tse di siameng motho yo o nang le early-onset dementia?
Ditiro tse di tsamaelanang le botshelo jwa gagwe jwa bogolo di dira sentle: kgatlhego e e tlwaelegileng, go tsamaya le mogwera, mosebetsi wa boithaopo, tiro ya go apaya lelapa, dipina tsa bogologolo, kgotsa leeto go ya kwa lefelong le a le ratang. Mo letla a tlhophe, mme o fetole nako le batho ba ba nnang le ene, e seng tiro ka boyone.
Mogwera kgotsa ngwana yo o mogolo a ka batla thuso kae?
Alzheimer's Association e na le dikopano tsa thuso tsa mahala tsa batlhokomedi, go akaretsa dikopano tsa batho ba ba tlhokomelang motho yo o nang le early-onset dementia. O ka letsetsa Helpline ya yone ya 24/7 ka 800.272.3900 go botsa ka dikopano le ditsamaiso.
A motho yo o nang le early-onset dementia a tswelela go dira ditiro tse a di ratang?
Ee, fa di sireletsegile mme a di batla. Dikgatlhego, dikereke, ditlhabololo tsa mmele le nako ya go nna le batho ke karolo ya botshelo jo bo feletseng. Fetola sebaka, isa mokaulengwe kgotsa mogwera, mme o rulaganye go phomola, mme o emise fa tiro e sa setse e ikutlwisa sentle.
Mesola
Re tshwaya dikhuduego tsa mekgatlho le dithuto tse tsebe e ikaegileng mo go tsone. Nngwe le nngwe e ne e lekolwa fa tsebe e tokafadiwa.
- Younger-onset dementia caregivers share the importance of support groups · Alzheimer's Association, West Territory (Alzheimer's and Dementia Blog)
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS