Naitchuaq kiun
Uvlup qanunniiñiŋa nalunaiqsaaġniġaa makinniq, niġiñiq, iḷuaqhautiñiq aasii siniq atausiikpiññik piġumiñaqtuakun, savaaqpallu allakkua savautiginiġaa iñuum iluaŋniqsaqtaŋa uvluakun, aasii savaaq nalunaiqsisigaa nalunaiqsiunmik. Piliuġlugu iñuum inuutqusriŋagun, itqanaqtuakun iññiḷḷugu, uvlup qaummaŋa aasii nuuttaqqutaun uvlut iluqaisa piviuttaqaqtuk, allanniqsaaġlutiglu akkuġnaqtuakun uvluakun.
- Makinniq, niġiñiq, iḷuaqhautiñiq, siniqlu atausiikpiññik piġumiñaqtuakun uvlumik nalunaiqsaaġniġaa.
- Savaaqpallu allakkua iñuum iluaŋniqsaqtaŋagun uvluakun piġiuk.
- Uvluq iluqani savaktiksraġniaŋitchuk. Nalunaiqsiuŋallu nipaiġniġlu ilaqaqtuk qanunniiñiŋmun.
- Uvlup qaummaŋa, uvlut iluqaisa nuuttaqqutaun, sivisuŋñaqtumik sininnaġniŋalu qaŋaumani kafiliuŋalu uniuqtuakun ikayuutausraġniaqtuq unuġumani nipaiqsaiññiqmun.
- Uvlup qanunniiñiŋa maliguaġniqsuq, maliguarunġitchuq. Allanniqsaaġlugu, naipiqsaaġlugu, unitchiḷḷugulu akkuġnaqtuakun uvluakun.
Uvani makpiġaami (5 avgutit)
Uvlup qanunniiñiŋa nalunaiqsaaġniġaa uvlumik ilisaġumiñaqtuamik: makinniq, niġiñiq, savaktuaġniq, nalunaiqsiun, siniq atausiikpiññik piġumiñaqtuakun. Ikitchuġniġaa nalupqisukkaaġniġmik alġaqsruġniġmiglu, ilignullu upalungaġniġmik piqaqtiqtuq isumaaḷiuġumiŋaġuitchutin sunik savakłiq. Ataani qanunniiñiq nalunaiqsautisuq, maliguarunġitchuq. Aullaqtiksraqsuġlugu, savaqatigivlugulu iñuk munaqsigigat.
Sumik uvlup qanunniiñiŋa ikayuutauniaqpa?
Nalunaiġumiñaqtuq qanunniiñiq ikayuutauniaqtuq, ilisaġumiñaqtuq pisuaq maliguniqsauq nutaaqtuamit. Alzheimer’s Association uqaqtuq upalungaġumiñaqtuq uvluq ikitchuġniġaa isumaaḷiuġniġmik sunik savakłiq, sivisuuġniqsaaġlugulu quviasuktuaqsi, uqaqtuq makinniġmun sinigmullu piġumiñaqtuakun ikayuutausraġniaqtuq sinik aksisuakun unuġumanilu nipaiqsaiññiqmun. National Institute on Aging uqaqtuq iġġiḷḷautiq, atniġlu niġiñiġlu atausiikpiññik piġumiñaqtuakun nipaiġniqsumun iġlumun, Family Caregiver Alliance-lu uqaqtuq qanunniiñiq atausiiññaqsiuġlugu.
Nalunaiqsautisuq nipaiġniqsuq uvluq
Piġumiñaqtuat nalunaiqsautit kisiisa. Uvluq iluqani sivulliqsaaġlugu kinguliqsaaġluguluunniit iñuum inuuniarusriŋagun.
| Piġumiñaqtuq | Suna pisuktuq | Isumaat | Akkuġnaqtuakun uvluakun |
|---|---|---|---|
| 8:00 a.m. | Makinniq, iġġiḷḷautiq, atniq | Atausiikpiññik uvluq tamaat; anniqsuutit piġiḷḷugit ilikkut | Iḷuaqhautiñiq ikitqurraġlugu; nutaaq atikłuk naammagniġaa |
| 8:45 a.m. | Ullaakkut niġiñiq | Kafi uvvaluunniit uqallautiq taiguaqtuakun, uvvaluunniit nalauttaaq | Atautchiikun niġilutik, uqaqtitqusiġumiŋitkiga |
| 9:30 a.m. | Savaaqpallu allakkua | Anniqsuutit imulliq, niqinik savaaġniq, nautchiagniq, sivitutchiaq aullaaq, uvvaluunniit pisuaq | Naipiqsaaġlugu, uvvaluunniit qiñiqsitiniaġlugu savaktillutit |
| 10:30 a.m. | Nipaiq nalunaiqsiun | Atuqtuaq, iñuuguaqtaq, uvvaluunniit igalaakun aquvitł̣uni | Aquvitł̣uni aquvitchiġmi iluaqtuakun |
| 11:00 a.m. | Uvlaakkut niġiñiqmun ikayuġniq | Nautchiat iġġiḷḷugit, niġivik iḷuaqhaġlugu | Iḷḷit niqinik savaaġnialutit; ilik aquvitniaġaa iligni |
| 12:00 p.m. | Uvlaakkut niġiñiq aasii salummasaġniq | Niġivik uqpaksriġlugu, ilait qalugutit paniqsaaġlugit | Savaat unitchiḷḷugit |
| 1:00 p.m. | Naipiqtuq nalunaiqsiun | Ittiktuaq, nipaiq atuqtuaq | Atausiikpiññaq |
| 2:00 p.m. | Silamun uvvaluunniit nuuttaqqutaun | Pisuaq, aqpaligvium siraani aquvitł̣uni, nautchiat immuġlugit, putuguq miluktillugu | Siqiñiġmi igalaakun aquvitł̣uni |
| 3:00 p.m. | Iñuŋnun uvvaluunniit savaaq | Pulaaqtitaun, uqaqatiqaġniq, picture pairs, aglaun, kaatitaat | Atautchiikun immuq niġiusiaġlu |
| 4:30 p.m. | Nipaiqsaaqsiñiq | Igalak patiktuk, qaummautit ikitaqtuat, nipaiq savaaq imulliqłiq anniqsuutit | Ilisaq atuqtuaq, nipaiġniq |
| 5:30 p.m. | Unnuksaaġmi niġiñiq | Akutuġniq uvvaluunniit niġivik iḷuaqhaġniq ikayuġlugu | Ikitchuq, ilisaq niqi |
| 6:30 p.m. | Atautchiikun unuġumani | Uqaqatigiiġniq niġiñiġmiuŋniq, kaatitaat, quviasuktuat taiguaqtaat, argamun aksaġiñiq | Nipaiq ilagiñiq |
| 8:00 p.m. | Siniġmun qanunniiñiq | Iġġiḷḷautiq uvvaluunniit iġġiq, siniktuġutit, nipaiq atuqtuaq, qaummautit ikitqut | Iluqani naipiqsaaġlugu; iluaŋniqsiñiq sivulliq |
Una nalunaiqsautisuq maliguġaa Alzheimer’s Association nalunaiqsautisuanik sivulliqpaŋmi qitiqpaŋmilu, aullaqtuq iḷuaqhautiññiñmiñ ullaakkut niġiññiñmiñ savaamun, pisuġmun, atuqtuamun, nalunaiqsiuŋmun, pulaaqtitaŋmun, unnuksaaġmi niġiññiqmun, uqaqatigiiġniġmun, sinigmullu upalungaġniġmun.
Qanuq ilivsiññik qanunniiñiġmik piliuqtuq?
Aullaqtillugu iñuum inuuniarusriŋagun, nalunaiqsautimiññiŋitchuq. Alzheimer’s Association uqaqtuq isumaaḷiuġlugu makua sivunġani upalungaġniġmi:
- Piqpagisai, piqpagiŋisai, sapigisai, piqumalaŋisalu.
- Qanuq uvluani iñuusimaniraŋa. Makinnisaġmiñaq qimmiġmilu pisuuruasuuq suli makinnisaġmi pisugnialik. Unuami aullaqturuasuuq 8 a.m. quvianaġumiŋaitchuq.**
- Nalaunġiqsaaq piġumiñaqtua uvluakun. Iġġiḷḷautiq, aullaaq, savaaqpallu allakkua tavra piġiḷḷugit.**
- Piġumiñaqtuq naammaktuq niġiññiqmun, iġġiḷḷautiqmun, atniġmullu, sukkatqusiġumiŋitkiga.**
- Makinniġmun sinigmullu piġumiñaqtuat atausiikpiññik.
Atausiikpiññaq nalunaiqsautaq uqaqtuq ilaliuġlugu savaanik iġluni, niġiññiq, iḷuaqhautiñiq, savaaq, nuuttaqqutaun, iñuŋnun piqaqł̣uni, ukpiġniġlu, alġaqsruġumiŋaitchuaq savaaq, iḷḷatun iñuguq pulaaġumi.
Uuktuġlugu atausimik piniqł̣uŋmik, kinguliq allanniqsaaġlugu
Uvlut iluqaisa naipiqtumik aglautilugu. Alzheimer’s Association uqaqtuq apiqsuiġlugu: sunik savaat nalaunġiqsaaŋat sumiglu, piġumiñaqtuat aksisuiññaŋat uvvaluunniit savaaqitchuŋaŋat, alġaqsruġumiŋaitchuat savaat quvianaqtuat uvvaluunniit isumaalugutiŋaŋat. Nalaunġiqsaat pigiḷḷugit, nalaunġisait allanniqsaaġlugit.
Qiñiġnaqtuaqsiuġlugu
Iñuk taiguġniaġumi, aglavigaaq uvvaluunniit aglakpauraq uvluup qanunniiŋanik iluaŋniqsaaġniaqtuq. Naipiqsaaġlugu: “Ullaakkut niġiñiq. Pisuaq Sarah-lu. Uvlaakkut niġiñiq. Nalunaiqsiun.” Ilait sivuniksraq nalunaiqsiniġumi isumaaḷuuġniġaat; Family Caregiver Alliance uqaqtuq upalungaġniġmik sivuniksramik uqaqatiqaġumiŋitkiga isumaaḷuuġnianiġumi, piḷḷugu qaŋa pisukłiġumi.
Qanuq qanunniiñiq allanniqsaaġlugu
Nalunaiqsiuŋmun iniksraqaqtitlugu
Uvluq iluqani savaktiksraġniaŋitchuk. Alzheimer’s Association uqaqtuq iñuum piqugiaġaŋa savaaq nalunaiqsiuŋlu nalunaiqsisitquvlugi, nalunaiqsiuŋiḷḷaamillu piqusraġniġaa. Ikpiksaaġumi, isumaaḷiuġumi, uvvaluunniit kamanaqtuq qiñiġumi, savaaq allanniqsaaġlugu uvvaluunniit nalunaiqsitilugu.
Unuġumani sivunġa munaqsilugu
Amisuat nipaiqsaiññiqsraġniġaat uvlup qaummaŋa nuŋuġmi. NIA uqaqtuq silamun uvvaluunniit igalaakun uvlup qaummaŋagun piqaqtuaq, nuuttaqqutaun uvlut iluqaisa, aksisuġumiŋaitkiga, kafiliuŋalu immigniq qaŋaumani ikitchuġlugu, sivisuŋñaqtumik sininnaġniġlu qaŋaumani ikitchuġlugu. Ilagiit ilaisa igalak patiksraġniagaat qaummautitlu ikitsraġniagaat siqiñiq sivunġani. Qiñiġlugu unuġumani nipaiqsaiññiq aasii sinik.
Allanniqsaaġlugu piqusrit allatqiigumi
- Sivulliqpaaq: qanunniiñiq atautchiikun upalungaġlugu. Iñuk aglaktuaq qanunniiñiq piqpagisraġniġaa ilimiñik.**
- Qitiqpaaq: iḷḷit sivulliuġniqsaaniaġutin. Savaat naipiqsaaġlugit, nalunaiqsiuŋiḷḷaamiglu, ilisaqtuat savaat amisut; qiñiġlugu qitiqpaami savaat.**
- Kinguliqpaaq: qanunniiñiq iluaŋniqsiñiqmun, niġiññiqmun, iḷuaqhautiñiqmun pisuktuq, ilaanilu naipiqtut savaat atuqtuat uvvaluunniit argamun aksaġiñiq; qiñiġlugu kinguliqpaami savaat.**
Savaat allanniqsaaġlugit, qanunniiñiq ataasiuġlugu
Niġiñiq, nalunaiqsiun, siniq ataasiuġlugit, savaallu akunni allanniqsaaġlugit. NIA uqaqtuq allatqiit savaat uvluŋni allatqiini uuktuġlugit piqumalaŋniqsaaġlugit. Aippagmi niqinik savaaġniq, paippagmi nautchiagniq, pingayumi iñuuguaqtaanik qiñiq. 101 savaaq isumaat aasii iġluni savaat ikayuutausraġniaqtuk.
Uvluq nalaunŋiġumi
Ilat uvluŋni qanunniiñiq maligunġitkiga. Aŋiḷhaqtuq, sinik nalaunŋiġumi, taakti pulaaġumi, silaluunniit allanniġumi iluqani allanniqsaaġniġaa. Qanunniiñiq unitchiḷḷugu, aullaġniqsuat pigiḷḷugit (niqi, imiq, nalunaiqsiun, iluaŋniqsiñiq), aqagu uuktuġivigilugu. Iñuk piqumiŋiġumi, qiñiġlugu piqumiŋiġumi. Atautchiikun nipaiq aniqł̣iġniq, nipaiq aniqł̣iġniq-tun, iligñik nalunaiqsitqiñiaqsraġniaġaaġik.
Ilivsiññik qanunniiñiġñiḷu atuġnaqtuq. Ilignun nalunaiqsiuŋmun piġumiñaqtuat ilaliuġlugit, ilagiññiññiḷuunniit ikayuutimik apiqsrilugu nalunaiqsiuŋmun piġumiñaqtuakun. Qiñiġlugu munaqsiruam iḷuaŋniqsiñiŋa.
Apiqqutit iñugiaktut
Sumik qanunniiñiŋa ikayuutauniaqpa iñuum dementiaqaqtuanun?
Nalunaiġumiñaqtuq uvluq ikitchuġniġaa nalupqisukkaaġniġmik alġaqsruġniġmiglu, aglaan iñuut dementiaqaqtut iluaŋniqsaaġniġaat. Alzheimer's Association uqaqtuq upalungaġumiñaqtuq uvluq ikitchuġniġaa isumaaḷiuġniġmik sunik savakłiq, sivisuuġniqsaaġlugulu iḷiġñik quviasuktuaqsi. Iḷisimmiruaqtilaasu ikayuġniġaallu uvluni.
Qanuq uvlup qanunniiñiŋa nalauniaqpa iñuum dementiaqaqtuanun?
Atausiq nalaunġitchuq qanunniiñiq. Nalaunġiqsuq makinniġmik, niġiññigmik, sinigmiglu atausiikpiññik piġumiñaqtuakun, iḷuaqhautiñiġlu savaaqpallu allakkua iñuum iluaŋniqsaqtaŋagun, silamun uvlup qaummaŋanullu piqaqtuaq, nalunaiqsiuŋmullu iniksraqaqtuq. Piliuġlugu iñuum inuutqusriŋagun.
Iñuk dementiaqaqtuq siniktuksrauniqpa uvluakun?
Naipiqtuq nalunaiqsiun ikayuutausraġniaqtuq, niġiñiġmiuŋniqsuq. National Institute on Aging uqaqtuq sivisuŋñaqtumik sininnaġniq sinikliġniġlu qaŋaumani ikitchuġlugu, qaġġuq taima saŋŋiqtuq nalunaiqsiruŋnaiqł̣uniġlu unuġumani nipaiqsaiññiqmun ikayuutausraġniaqtuq. Sinik aksisuuruq aŋiḷhutitqun, taaktimun uqautilugu.
Qanuq pisuktuq maligumaniġumiŋiġuni qanunniiñiġmik?
Piqsaaġlugu, uuktuġivigiumilugu kinguliq qiñiġniaġlugu allanigluunniit. Maligumaniġumiŋitchuni nalunaiqsaaġniaqtuq taaqtuq, aŋiḷhaqtuq, anniqtuq, uvvaluunniit upalungaŋitchuq. Uvlup qanunniiñiŋa uvluq ikitqusiqsiuġniġaa, allanniqsaaġlugu piviuttaunġitkiga.
Pivikput
Pituutikput ikayuqtigiit suli uuktuutit uvani makpiġaami atukkatigut. Atuniŋat qiñiqtauplutik makpiġaaq nutaŋuqtitaumat.
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance