Cura

Sundowning : attività calme à a fine di ghjornu

Aghjurnatu 8 minutu di letturaDa a squadra Golden Moments · Cumu scrivemu

A risposta corta

U sundowning hè un'inquietudine, una cunfusione o una irritabilità chì cumencia o si face più forte à a fine di u dopu meziornu o a sera. Passi pratichi chì ponu aiutà sò : un ritimu cutidianu regulare, a luce di u ghjornu è l'attività più prestu in a ghjurnata, menu sonnecchie tardi, menu caffeina, luci accese in casa nanzu à u calà di u sole, una casa più tranquilla, è attività calme cum'è musica, ritratti o piegà a biancheria. Sintomi novi o chì si agraveghjanu anu bisognu di esse verificati da un duttore.

  • U sundowning vole dì inquietudine o cunfusione chì cumencia o si face più forte quandu a luce cala.
  • Fate e cose chì dumandanu più sforzu, e surtite è u bagnu a mane o à l'iniziu di u dopu meziornu.
  • A luce di u ghjornu, una spassighjata cutidiana, menu sonnecchie tardi è menu caffeina à a fine di a ghjurnata ponu aiutà a sera à andà più liscia.
  • Accendite e luci nanzu à u calà di u sole, calate u rumore è passate à attività calme è famigliari.
  • Tenite una nota corta per capisce ciò chì pò scatinà l'inquietudine, è firmate calmu è rassicurante quandu cumencia.
  • Vede un duttore per sintomi novi o chì si agraveghjanu : u dulore, un'infezzione o i medicinali ponu avè una parte.
In sta pagina (9 sezioni)
  1. Chì hè u sundowning ?
  2. Chì pò fà cresce l’inquietudine à a fine di a ghjurnata ?
  3. Cumu possu urganizà a ghjurnata per avè sere più calme ?
  4. Cumu possu rende a casa più calma à a fine di u dopu meziornu ?
  5. Chì attività calme pudemu fà à a fine di u dopu meziornu ?
  6. Chì devu fà quandu l’inquietudine cumencia ?
  7. Cumu possu capisce ciò chì scatina l’inquietudine ?
  8. Quandu devu chjamà un duttore per u sundowning ?
  9. Cumu possu passà e sere quandu sò stancu anch’eiu ?

Parechje famiglie rimarcanu u listessu schema : a mane hè abbastanza tranquilla, ma quandu u dopu meziornu avanza, a persona chì campa cù a dimenza diventa inquieta, ansiosa, cunfusa o irritabile. Pò marchjà avanti è daretu, dumandà di « vultà in casa » ancu s’ella hè dighjà in casa, o esse turbata facilmente. Spessu si chjama sundowning.

Ùn ci hè micca una sola suluzione, ma cambià u ritimu di a ghjurnata, a stanza è u tipu d’attività chì pruponite pò aiutà à rende e fine di dopu meziornu più calme. Sta pagina riunisce idee pratichi, senza medicinali, di u National Institute on Aging è di l’Alzheimer’s Association. Ùn hè micca un cunsigliu medicale. S’è i sintomi sò novi, subitani o si agraveghjanu, parlate cù u duttore di a persona.

Chì hè u sundowning ?

U sundowning hè un’inquietudine, una agitazione, una irritabilità o una cunfusione chì cumencia o si face più forte quandu a luce di u ghjornu cala, à a fine di u dopu meziornu o à u principiu di a sera. U National Institute on Aging (NIA) nota chì esse troppu stancu pò aumentà l’inquietudine à a fine di a ghjurnata.

Chì pò fà cresce l’inquietudine à a fine di a ghjurnata ?

Parechje cose ponu avè un rolu, spessu inseme. L’Alzheimer’s Association cita fattori cum’è :

  • a stanchezza dopu una ghjurnata sana ;
  • lochi novi o chì ponu cunfonde ;
  • un « riloghju internu » di u corpu micca regulare, chì pò fà chì a persona sia assonnata di ghjornu è sveglia di notte ;
  • poca luce è ombre, chì ponu cunfonde ;
  • sente u stress o a frustrazione di e persone intornu ;
  • avè bisognu di menu sonnu, ciò chì hè cumunu in e persone più anziane.

U NIA aghjunghje altre cause pussibuli d’agitazione, cum’è u dulore, a depressione o u stress, ùn ripusà abbastanza, a stitichezza, troppu rumore o troppu ghjente, è certi medicinali o cumbinazioni di medicinali.

Cumu possu urganizà a ghjurnata per avè sere più calme ?

Mettite e cose chì dumandanu più sforzu prima in a ghjurnata è tenite a fine di u dopu meziornu dolce è regulare. U NIA è l’Alzheimer’s Association cunsiglianu tutti dui un ritimu cutidianu regulare. Eccu un esempiu di ghjurnata, da adattà à a vostra situazione :

Mumentu Ciò chì pò aiutà
Matina Appuntamentu, bagnu, surtite è ogni cosa chì dumanda sforzu, quandu parechje persone sò più attente
Fine di matina Tempu fora o vicinu à una finestra à u sole ; una spassighjata o un’altra attività
Meziornu Un pranzu più grande (l’Alzheimer’s Association suggerisce un pranzu più grande è un pastu di sera più ligeru)
Iniziu di u dopu meziornu Riposu s’ellu ci vole, ma senza sonnecchie longhe à a fine di a ghjurnata
Dopu meziornu Attività calme è famigliari ; una merenda è qualcosa da beie ; senza caffeina
Nanzu à u calà di u sole Accendite e luci in casa è chjudite e tende nanzu ch’ellu faccia bughju
Sera Un pastu più ligeru, musica tranquilla, poca stimulazione, un ritimu regulare nanzu di dorme

Alcuni punti precisi da e fonti :

  • Luce di u ghjornu. U NIA suggerisce di passà ogni ghjornu un mumentu fora o vicinu à una finestra per avè a luce di u sole.
  • Muvimentu ogni ghjornu, ma senza troppu. Pruvate à esse fisicamente attivi ogni ghjornu senza pianificà troppu attività, dice u NIA.
  • Beie à a fine di a ghjurnata. Evitate l’alcol è e bevande cù caffeina, cum’è u caffè o a cola, à a fine di a ghjurnata (NIA). L’Alzheimer’s Association cita ancu a nicotina.
  • Sonnecchie. Evitate e sonnecchie longhe è l’addurmentassi à a fine di a ghjurnata (NIA). L’Alzheimer’s Association suggerisce di limità e sonnecchie di ghjornu s’è u sonnu di notte hè difficiule.

Per più idee nantu à cumu custruisce una ghjurnata regulare, vede attività per un ritimu cutidianu.

Cumu possu rende a casa più calma à a fine di u dopu meziornu ?

Calate u rumore, aghjunghjite luce è tenite vicinu e cose famigliari.

  • Luce clara è regulare. L’Alzheimer’s Association cunsiglia di tene a casa ben illuminata a sera. Accendite e luci nanzu chì l’ombre cumincianu à vedesi.
  • Menu rumore. Spenghjte o calate a televisione è a radiu, è limitate e visite o i travagli di casa à stu mumentu. L’Alzheimer’s Association suggerisce di riduce a stimulazione di a sera, cum’è a televisione, i travagli è a musica forte.
  • Cose famigliari. U NIA suggerisce musica dolce è di tene in casa oggetti è ritratti chì a persona cunnosce bè è li piacenu.
  • Verificazioni di benessere. L’Alzheimer’s Association cunsiglia di verificà s’ellu ci hè dulore, fame, sete, stitichezza, a vescica piena, stanchezza, infezzioni o irritazioni di a pelle, è di tene a stanza à una temperatura piacevule.
  • U vostru statu d’animu. E persone sentenu u stress. U NIA suggerisce di rallentà è di pruvà à rilassavvi s’è e vostre preoccupazioni ponu aumentà a tensione.

Chì attività calme pudemu fà à a fine di u dopu meziornu ?

Sceglite attività famigliari, senza fretta è faciule da piantà. L’Alzheimer’s Association suggerisce attività dolce cum’è musica calma, ritratti o un filmu preferitu, è una spassighjata inseme per calmà l’inquietudine. U NIA suggerisce una merenda o qualcosa da beie, un prugramma preferitu à a televisione, musica, una spassighjata, leghje, o un picculu travagliu di casa cum’è piegà a biancheria.

Idee da pruvà :

  1. Piegà a biancheria inseme. U NIA suggerisce stu tipu di picculu travagliu di casa. L’asciugamani sò faciuli da manighjà, è u travagliu hà una fine clara.
  2. Mette musica preferita. Canzone famigliari di quand’ella era più ghjovana, à bassu vulume. Fà un pocu di musica cù a voce conta dinù. Più idee in attività cù a musica.
  3. Fighjà ritratti. Un album di ritratti, o qualchì ritrattu di famiglia in Photo Pairs cù e fiure lasciate visibili, pò purtà à una cunversazione tranquilla.
  4. Fà una spassighjata corta. In u giardinu, intornu à a casa o in un curridore, nanzu ch’ellu faccia bughju.
  5. Sparte una merenda è qualcosa da beie. Qualcosa di simplice, caldu è senza caffeina, à u tavulinu inseme.
  6. Assucià fiure dolcemente. Picture Pairs cù quattru fiure è l’imaghjini visibili hè faciule da principià è faciule da piantà.
  7. Culurisce. Coloring nant’à u screnu o nant’à una pagina stampata, senza l’idea d’avè da finisce.
  8. Fighjà è parlà. Conversation Cards prupone una fiura è una dumanda aperta. Fighjà solu hè abbastanza.
  9. Una pausa di respiru. Calm Breathing hè una pausa lenta è tranquilla chì cuminciate è piantate voi.
  10. Attività cù e mani. Sceglie buttoni o calzette, liscià una cuperta dolce, o tene un oggettu famigliariu. Vede attività sensoriali.

Evitate ghjochi novi, surtite troppu piene è tuttu ciò chì dumanda assai memoria o cuncentrazione à a fine di a ghjurnata. Lasciate st’attività per a mane.

Chì devu fà quandu l’inquietudine cumencia ?

Firmate calmu, rassicurate è pruvate à cambià dolcemente l’attività. U NIA suggerisce di parlà cun calma, ascultà e preoccupazioni di a persona, evità e discussioni, rassicuralla chì hè in sicurità, è aduprà un toccu dolce s’ellu aiuta. Dopu, pruvate à cambià l’attenzione : una merenda, qualcosa da beie, musica o una spassighjata.

L’Alzheimer’s Association suggerisce frase cum’è « Site in sicurità quì » è « Mi dispiace chì site turbatu », è cunsiglia d’aghjunghje luce, di rallentà è di limità a stimulazione. Ùn chjude micca a persona in un angulu, ùn a stringhjite micca, ùn a tenite micca è ùn discutite micca cun ella.

S’è a persona diventa aggressiva, u NIA cunsiglia di stà à una distanza sicura finu à chì u cumpurtamentu si calmi. In casu d’urgenza, chjamate u 112 è spiegate chì a persona campa cù a dimenza.

E nostre guide nantu à a cumunicazione è ciò chì fà quandu dice di nò anu più idee nantu à e parolle chì ponu calmà.

Cumu possu capisce ciò chì scatina l’inquietudine ?

Tenite una nota corta per una o duie settimane. L’Alzheimer’s Association cunsiglia di scrive ciò chì succede nanzu à i mumenti di sundowning per capisce ciò chì li pò scatinà. Nutate l’ora à a quale l’inquietudine hà cuminciatu, ciò chì hè successu in l’ora nanzu, e sonnecchie, i pasti è e bevande, e visite, u rumore è a luce. Purghjte sta nota à u duttore. U NIA nota chì seguità i cambiamenti di cumpurtamentu pò aiutà e persone chì accudiscenu è i prufessiunali di salute à vede un schema.

Quandu devu chjamà un duttore per u sundowning ?

Cuntattate u duttore di a persona s’è l’inquietudine hè nova, s’ella si face subitu più forte, o s’ella vene cù altri cambiamenti. U NIA dice chì i cambiamenti di cumpurtamentu subitani o chì cambianu prestu, soprattuttu dopu un’infezzione o cambiamenti recenti di medicinali, devenu esse signalati subitu à un duttore.

Dumandate à u duttore di verificà e cose chì ponu rende e sere più difficiule. L’Alzheimer’s Association cita prublemi fisichi cum’è l’infezzioni urinarii, l’incontinenza, a sindromu di e gambe senza riposu è l’apnea di u sonnu, è suggerisce di dumandà à chì mumenti di a ghjurnata hè megliu à piglià ogni medicinale. U NIA cita u dulore, a stitichezza è l’effetti secundarii o e cumbinazioni di medicinali trà e cause pussibuli d’agitazione.

L’Alzheimer’s Association dice chì, in generale, si preferiscenu i metudi senza medicinali per i prublemi di sonnu ligati à l’Alzheimer, è chì un medicinale per l’agitazione à a fine di a ghjurnata deve esse cunsideratu solu s’è sti metudi ùn bastanu, dopu avè pesatu i risichi è i benefizii. Sta decisione tocca à u duttore. Ùn cuminciate micca, ùn piantate micca è ùn cambiate micca un medicinale, un aiutu per dorme o un cumplementu senza cunsigliu medicale.

Cumu possu passà e sere quandu sò stancu anch’eiu ?

E fine di dopu meziornu ponu esse a parte più dura di a ghjurnata per una persona chì accudisce. S’ellu hè pussibule, dumandate à un membru di a famiglia, à un amicu o à una persona pagata di aiutavvi à a fine di u dopu meziornu qualchì ghjornu à settimana, ancu per una ora. A nostra guida nantu à a cura di sè per e persone chì accudiscenu dà opzioni di riposu è l’Alzheimer’s Association 24/7 Helpline, un numeru d’aiutu gratuitu dispunibule à ogni mumentu.

Quistioni cumuni

À chì mumentu di a ghjurnata si vede di solitu u sundowning ?

Di solitu cumencia o si face più forte à a fine di u dopu meziornu o à u principiu di a sera, quandu a luce cala. U mumentu esattu cambia da una persona à l'altra, è hè per quessa chì una nota corta per una o duie settimane pò aiutà.

Chì attività ponu aiutà cù u sundowning ?

L'attività calme, famigliari è chì dumandanu pocu sforzu sò spessu e più adatte à a fine di u dopu meziornu : musica dolce, fighjà ritratti, un prugramma o un filmu preferitu, piegà a biancheria, una spassighjata corta, o manghjà qualcosa inseme. Lasciate l'attività nove o più difficili per prima in a ghjurnata.

U sundowning pò esse u segnu di un prublema di salute ?

Pò esse fattu più forte da prublemi di salute cum'è u dulore, infezzioni cum'è l'infezzioni urinarii, prublemi di sonnu o effetti secundarii di i medicinali. S'è l'inquietudine hè nova, subitana o si face più forte, cuntattate u duttore di a persona.

Devu dumandà à u duttore un medicinale per u sundowning ?

Hè una cunversazione da avè cù u duttore. L'Alzheimer's Association dice chì, in generale, si preferiscenu prima i metudi senza medicinali, è chì ogni medicinale per l'agitazione di a sera deve esse cunsideratu solu dopu avè pesatu i risichi è i benefizii. Sta pagina ùn dà micca cunsiglii nantu à i medicinali.

Fonti

Avemu ligame cù l'urganisazioni è i studii chì sta pagina si basa. Ogni era verificatu quandu a pagina hè stata aghjurnata.

  1. Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  2. Sleep Issues and Sundowning · Alzheimer's Association
  3. Anxiety and Agitation · Alzheimer's Association
  4. Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging

Pronti per un ghjocu gentile?

Grandi ritratti, senza timer, senza partitura è nunda per firmà. Ghjucate inseme in u vostru navigatore.

Pigliate sti ghjochi cun voi

L'app gratuita Golden Moments per iPhone, iPad è Android: grandi piastrelle di stampa, ghjochi cù e vostre foto di famiglia, è pacchetti di foto chì funzionanu senza Wi-Fi. Nisun contu, annunzii, timer o puntuazione.