An gorthyp berr
Argerdh jorna ledan a with termynyow kesson rag difuna, boes, gwith personel ha mos dhe’n gweli, a wra gorra an gwrians moyha posek pan yw an den moyha difun, hag a geskemmysk gwrians ha powes. Drehevlewgh hi dhyworth usadowyow an den dres y vewnans, gwrewgh hi heblek yn le beghys leun, kevrewgh golow an jedh ha gwayans pub dydh, ha chanjyewgh an towl yn rydh pan wra an jorna y ervysi.
- Termynyow kesson rag difuna, boes, gwith ha mos dhe’n gweli a re furv aswonys dhe’n jorna.
- Gorrewgh an gwrians moyha posek orth an gwella termyn a’n jorna rag an den, yn fenowgh an myttin.
- Na lenwewgh pub mynysen. Powes ha termyn kosel yw rann a’n argerdh.
- Golow an jedh, gwayans pub dydh, hag avoidya hun hir diwedhes ha koffein diwedhes a yll gweres gans anes diwedhes an jorna.
- Towlen yw an argerdh, nag yw reol. Keschanjyewgh, berrhewgh po tremenewgh heb neppyth yn dydhyow moy kales.
War an folen ma (5 rann)
Argerdh jorna ledan a re furv aswonys dhe’n jorna: difuna, boes, nebes gwrians, powes ha mos dhe’n gweli orth termynyow ogas an keth. Hi a lehe erviransow ha sowdhansow, hag a re dhywgh towl rag an termynyow pan vowgh ow prederi pyth dhe wul nessa. An argerdh a-woles yw sampl, nag yw reol. Usyewgh hi avel dallethva, ena shapewgh hi a-dro dhe’n den may hwithrowgh.
Prag yth yw argerdh jorna dhe les?
Argerdh kesson a weres drefen bos patronyow aswonys esya dhe sewya es patronyow nowydh. An Alzheimer’s Association a leverel bos jorna towlennys ow styrya le termyn owth ervira pyth dhe wul ha moy termyn rag gwriansow lowen, hag a verkya y hall termynyow reyth rag difuna ha mos dhe’n gweli gweres gans kudynnow koska hag anes diwedhes an jorna. An National Institute on Aging a gomend omwolghi, omwisca ha dybri orth an keth termynyow pub dydh avel rann a dre kosel, hag an Family Caregiver Alliance a gomend ynwedh gwitha an keth argerdhow.
Sampl a jorna ledan
Ensamplys hepken yw an termynyow. Movyewgh an jorna dien a-varra po diwettha dhe dhos war-barth ha reyth an den y honan.
| Termyn | Pyth a hwer | Tybyansow | Yn jorna moy kales |
|---|---|---|---|
| 8:00 a.m. | Difuna, omwolghi, omwisca | An keth aray pub dydh; gorrewgh dillas yn aray | Gwrewgh an gwith sempel; kryj nowydh yw lowr |
| 8:45 a.m. | Hansel | Koffi ha’n paper-nowodhow redys yn ughel, po an radyo | Dybri war-barth yn kosel, heb gwask dhe gewsel |
| 9:30 a.m. | Gwrians penn | Plegya dillas golgh, pobas, lowarthyeth, tro berr po kerdh | Versyon berrhe, po gas dhedha agas mires ow kul |
| 10:30 a.m. | Termyn kosel | Ilow, lyver skeusennow, po esedha ryb fenester | Powes yn gador a gar |
| 11:00 a.m. | Gweres gans li | Golghi losow, gorra an voes | Hwi a gog; i a with dhywgh kowethyans |
| 12:00 p.m. | Li ha kempes | Sychya an voes, sychya nebes lestri | Tremena heb an oberow |
| 1:00 p.m. | Powes berr | Treys yn-bann, ilow medhel | An keth |
| 2:00 p.m. | Yn-mes po gweythresek | Kerdh, termyn war an porsh, dowrhe lesyow, tewlel ayrbellen | Esedha ryb fenester howlek |
| 3:00 p.m. | Kowethasek po awenek | Godrigans, galow, picture pairs, liwa, kartennow | Diwes ha boesik war-barth |
| 4:30 p.m. | Termyn koselhe | Lentyow degeys, golowys yn-bann, ober kosel kepar ha plegya liwyow golgh | Ilow aswonys, tros isel |
| 5:30 p.m. | Koen | Gweres dhe gomyska po gorra an voes | Boes sempel, aswonys |
| 6:30 p.m. | Gorthugher war-barth | Kewsel a gov wosa koen, kartennow, gwari a gar, knuf dorn | Kowethyans kosel |
| 8:00 p.m. | Argerdh mos dhe’n gweli | Omwolghi, dillas nos, ilow medhel, golowys isel | Berrhewgh puptra; komfort yn kynsa le |
An sampl ma a sew furv towl sampl an Alzheimer’s Association y honan rag an gradhow a-varr ha kres, ow movya dhyworth gwith personel ha hansel dre oberow chi, kerdhow, ilow, powes ha godrigansow dhe goen, kewsel a gov hag ombareusi rag mos dhe’n gweli.
Fatel wrewgh hwi drehevel agas argerdh hwi?
Dalleth dhyworth an fordh may hwrug an den bywa pupprys, nag dhyworth chart. An Alzheimer’s Association a gomend prederi a-dro dhe’n taklow ma kyns towlenna:
- An taklow a garons, na garons, aga nerth ha’ga lesyow.
- Fatel wrussons i spena aga jorna kyns. Den a dhifune a-varr hag a gerthas pupprys gans an ki a dal hwath kerdhes a-varr. Den nos a yll bythkweth enjoya dalleth 8:00 a.m.
- Aga gwella termyn a’n jorna. Gorrewgh omwolghi, trohow ha’n gwrians penn ena.
- Lowr a dermyn rag boes, omwolghi hag omwisca, ma na vo fyskys travyth.
- Termynyow reyth rag difuna ha mos dhe’n gweli.
An keth fenten a gomend komprehendya kemmysk a oberow chi, boesow, gwith personel, gwriansow awenek, gwrians korfek, termyn kowethasek, gwrians spyrysel ha polsyow heb towl, kepar ha koweth ow tos.
Assayewgh hi dres seythun, ena chanjyewgh
Gwrewgh noten sempel pub dydh. An Alzheimer’s Association a gomend govyn py gwriansow a oberas an gwella ha prag, mar pe termynyow gans re a daklow ow hwarvos po re a nebes dhe wul, ha mar pe towlennow heb ragweles lowen po kudynnek. Gwitha an pyth a ober hag chanjya an pyth na wra.
Gwrewgh hi gweladow
Mar a yll an den hwath redya, bord gwynn po karten gans lytherennow bras gans towl an jydh a yll bos glewder. Gwrewgh hi berr: «Hansel. Kerdh gans Sarah. Li. Powes.» Nebes tus a wra gwell heb godhvos pell a-rag; an Family Caregiver Alliance a gomend na gewsewgh a dowlennow marnas a-gynsow a hwarvo, mar kwra henna preder.
Fatel dhe aswiwa an argerdh
Gesewgh spas dhe anella
Na lenwewgh pub mynysen. An Alzheimer’s Association a boslev bos edhomm dhe’n den a geskemmysk gwrians ha powes hag y hall bos edhomm dhodho a bowesow moy menowgh. Mars yw anodho po mar hevel bos diek po serrys, chanjyewgh an gwrians po powesewgh.
Gwitha dohajydh diwedhes
Meur a dus a dhev moy anesek ha’n jydh ow tewi. An NIA a gomend termyn yn-mes po ryb fenester rag golow an howl pub dydh, bos gweythresek pub dydh heb towlenna re, avoidya koffein hag alkool diwedhes y’n jydh, ha skoodhya erbynn hun hir diwedhes y’n jydh. Nebes teyluyow a gewl ynwedh bos dhe les degea an lentyow ha tanowhe an golowys kyns tewlder. Gwrewgh mires orth anes diwedhes an jorna ha koska.
Chanjyewgh hi ha’n edhommow ow chanjya
- Gradh a-varr: towlennewgh an argerdh war-barth. An den a yll mynnes argerdh skrifys may hyll y vaynori y honan.
- Gradh kres: hwi a led moy. Gwriansow berrhe, moy powes ha lies ober aswonys; gwrewgh mires orth gwriansow gradh kres.
- Gradh diwedhes: an argerdh a gres war gomfort, boes ha gwith, gans polsyow berr a brovansow kepar ha ilow po knuf dorn ynter anedha; gwrewgh mires orth gwriansow gradh diwedhes.
Chanjyewgh an gwriansow, nag an fram
Gwitha boesow, powes ha termyn mos dhe’n gweli kesson, ha treylyewgh an gwriansow ynter anedha. An NIA a gomend assaya gwriansow dyffrans yn dydhyow dyffrans rag gwitha an taklow didheurek. Hwi a yll pobas dy’Lun, lowarthyeth dy’Meurth ha mires orth skeusennow dy’Mergher. Agan 101 tybyans gwrians ha oberow chi a yll lenwel an termynyow.
Pan na wra an jorna sewya an towl
Nebes dydhyow ny wra sewya towl vyth. Kleves, nos dha, godrigans dhyworth an medhek po chanj yn an awel a yll tewlel puptra yn-mes. Gas an towl, gwitha an taklow selvenel (boes, diwes, powes, komfort) hag assaysowgh arta a-vorow. Mar a nagh an den neppyth, gwrewgh mires orth pan leverons i na. Powes berr dhe anella yn lent war-barth, kepar ha anella kosel, a yll gweres dhe’gas dew rysettya.
Yma res dh’agas argerdh hwi ynwedh. Gwrewgh spas rag powesow dhywgh hwi agas honan, ha govynnewgh orth teylu po gonis powes dhe gemeres termyn rydh reyth. Gwrewgh mires orth omwith gwithoryon.
Govynnow kemmyn
Prag yth yw argerdh dhe les rag nebonan gans demenyans?
Jorna ragwelys a styr le erviransow ha sowdhansow, hag yma meur a dus ow triga gans demenyans a’n kev glewder. An Alzheimer's Association a leverel bos towl jorna ow gas dhywgh spena le termyn ow prederi pyth dhe wul ha moy termyn war daklow a enjoyewgh war-barth. Hi a weres ynwedh dhe withoryon ordena aga jorna aga honan.
Pyth yw argerdh jorna dha rag nebonan gans demenyans?
Nyns eus unn argerdh ewn. Onan dha a with termynyow kesson rag difuna, boes ha mos dhe’n gweli, a wra gorra gwith personel ha’n gwrians moyha posek pan yw an den orth y wella, a gomprehend termyn yn-mes po ogas dhe fenester, hag a as spas rag powes. Drehevlewgh hi a-dro dhe’n fordh may hwrug an den bywa pupprys.
A dal nebonan gans demenyans koska yn ystod an jydh?
Powes berr a yll gweres, yn arbennik wosa li. An National Institute on Aging a gomend na skoodhyewgh hun hir po hunros diwedhes y’n jydh, drefen bos skwithys re po heb powes lowr a yll keworra dhe anes diwedhes an jorna. Mar yw koska kudyn gwir, kewsewgh orth aga medhek.
Ha mar a naghons i sewya an argerdh?
Gesewgh hi lemmyn ha assaysowgh arta diwettha po yn fordh dyffrans. Nagha a yll styrya bos an den skwith, klav, yn poen po yn sempel heb bos parys. Yma an argerdh dhe wul an jorna esya, ytho pleghewgh hi yn le hy herdhya.
Fentennow
Ni a wra kevrenna dhe’n kowethyansow ha’n studhyow may kreg an folen ma warnedha. Pubonan a veu checkys pan veu nowedhys an folen.
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance