Gwriansow ilow rag tus ow bywa gans dismyk

Ilow yw onan a’n taklow sempla a yllowgh kevrenna gans nebonan ow bywa gans dismyk. Ny wovyn travyth: nag eus gorthebow ewn, nag eus dalghow dhe sewya. Kan aswonys a yll dri minhwarth, troes ow tappya po nebes geryow ow pos kenys war-barth, hwath yn jydh pan yw kescows kales. Oll a wodhowgh yw an ilow ewn rag an den ma ha pols kosel dh’y seni.

Py gwriansow ilow a ober rag tus ow bywa gans dismyk?

Goslowes, kana, klyckya, omvovya ha kewsel a-dro dhe ilow oll a ober yn ta. An National Institute on Aging a brof seni ilow, kewsel a-dro dhe’n ilow ha’n artydh, kana po donsya gans kanow aswonys, ha mos dhe geskanow po towlow ilow y’n gemenieth. An Alzheimer’s Association a geworr y hall gwayans kepar ha klyckya po donsya keworra dhe’n lowender, hag y hall ilow bos fordh dhe junya wosa bos geryow kales.

Fatell wul rol ilow personel?

An dra moyha dhe les a yllowgh gul yw rol ilow a styr neppyth dhe’n den ma. An NHS a dreylyv ynwedh ilow gans styr personel. Ottomma fordh sempel dh’y wul.

Dalethewgh gans aga bywnans

• Aga blydhynyow deg ha ugens. Prederyewgh a-dro dhe’n pyth esa war an radyo, orth donsow hag y’n fylmow pan ens i yowynk.
• Polsyow meur. An ilow orth aga demedhyans, aga hyns dons kynsa, po albom drudh a deylu rag viaj.
• Fydh ha gonisogeth. Hymnys, gospel, ilow kryjyk, po kanow y’ga hens yeth.
• Ober ha gonis. Bandyow ow kerdhes, kanow ober, po ilow junys gans termyn y’n lu.
• An pyth a berth kov teylu. Govynnewgh orth breder, fleghes ha kowetha coth pyth a senens po a ganens pup prys.

Prederyewgh a-dro dhe iskow, nag yn unnik kanow

Mar ny wodhowgh py le dalleth, assayewgh nebes mynysennow a bubonan a’n re ma ha miryewgh orth an gorthebyans: big band ha swing, doo-wop, Motown ha soul, rock and roll a-varr, country ha western, bluegrass, gospel ha hymnys, kanow show Broadway, savonek jazz, ilow Latin kepar ha boleros po mariachi, polka, folk ha klassyk. Gwithyewgh an pyth a dhre minhwarth po troes ow tappya; towlewgh dhe-ves an pyth a dhre frounk.

Gwrewgh y es dhe seni

• Heb argemynnow. An Alzheimer’s Association a warn may hall argemynnow kawsya kemysk. Usyewgh ilow iskargys, plasenigow, plasenigow hir po gonis heb argemynnow.
• Unn devis sempel. Kowsellor gans unn boton bras, po rol ilow gwithys ha parys, may hall pubonan y dhalleth.
• Dew rol verr. Rol gosel rag koselha ha rol bewek rag drehevel an vro.
• Gwrewgh label. Skrifewgh hanow an den ha « ilow meurgerys » war an devis may hall teylu ow tyskwedhes ha mayni gwitha y usya ynwedh.

15 gwrians ilow dhe assaya

1. Goslowewgh war-barth. Esedhewgh a-denewen heb travyth arall ow hwarvos. Goslowes yw gwrians leun.
2. Kenewgh war-barth. Dalethewgh ow kana agas honan. Hymnya po movya an levow yw lowr.
3. Gwrewgh klyckyow po tappya an kur. Gwrewgh pattys war dhewlin, tappya an voos, po usya tabour byghan po shaker.
4. Dons lent. Synsyewgh dorn ha gwrewgh omvovya y’n gegin, po donsya owth esedha, ow movya bregh war-barth.
5. Dons gans lien skarf. Gwaskewgh liennow skav y’n termyn gans an ilow, ow sevel po owth esedha.
6. Kewsewgh a-dro dhe’n ilow. Gelwyewgh, na wrewgh previ: « Hemma a hevel dhe hel dons. Leverewgh dhymm a-dro dhe’n donsow. » Na wrewgh govyn bythkweth « A borth kov dhis a’n gan ma? »
7. Senyewgh albom dien. Gwrewgh seni plasen a garens, dhyworth dalleth dhe worfen, gans koffi.
8. Miryewgh orth kudynnow albom. Kudynnow plasenigow koth yw splann rag kewsel a-dro dhe dhillas, kerri ha fismens.
9. Gwaytyewgh gwari ilow. Gwari ilow fylmys po keskan dhyworth aga oos a wra gorthugher da. Powesewgh rag powysyow.
10. Gwaryewgh benvek a wodhon. Pianydh po gitarydh kyns a yll lowenhe gans gwari sempel. Diwettha, dewis nebes notennow war-barth yw lowr.
11. Ilow ha hwi owth oberi. Senyewgh kanow meurgerys hag ow plegya dillas po ow restra an voos.
12. Kan myttin. Dalethewgh pub dydh gans an keth kan lowenek avel rann a’n usadow.
13. Kenewgh hymnys po ilow kryjyk. Senyewgh ilow a’ga hengov kryjyk ha kenewgh war-barth.
14. Omgemeryewgh gans bagas kana. An NHS a dhragh bagasow kana avel da rag vro ha sewena. Govynnewgh yn leel a-dro dhe goryow kan ow rogh dhe dus ow bywa gans dismyk.
15. Ewgh dhe ilow byw. Keskan berr y’n gemenieth po band yn-mes. Esedhewgh ogas dhe’n daras ha kewgh pan vynnowgh.

Rag gwrians yskynna gans geryow aswonys, assayewgh gorfenna an lavar, le may hyllyowgh pup prys diskwedhes an worfen.

Keshesya ilow gans an pols

An Alzheimer’s Association a brof usya ilow dhe wul an vro a vynnowgh: ilow kosel rag ayrgylgh kosel, ha kan bewek dhyworth yowynkneth nebonan dhe dhrehevel an spyrys.

Kyghow rag eksperyans da

• Tewl dhe-ves tros arall. An Alzheimer’s Association a brof degea fenestri ha darasow ha marowhe an pellwolok may fo ilow an unn son.
• Gwithyewgh an ughelder kosel. Ilow a dal bos es, nag ughel. Mar us an den owth usya klewesell, surhewgh aga bos ynna hag owth oberi; gwelewgh klewans.
• Miryewgh rag kevrennow trist. Nebes kanow a dhre kov a dhueth, bresel po koll. Mar kwra kan anodho, comfortyewgh ev ha chanjyewgh an gan.
• Gesewgh dhedha hembronkya. Mar kyllir, gesewgh dhe’n den dewis an ilow, ha degemeryewgh nagha.
• Hedhewgh pup prys. Pymp mynysen a ilow yw gwrians da. Yndella yw y degea ha esedha yn kosel.

Pyth a lever an hwithrans a-dro dhe ilow ha dismyk?

An dustuni yw beven. Daswel Cochrane 2025 a viras orth 30 studh a esedhogow ilow restrys, yn fenowgh gans bagasow yn trevow gwitha. Ev a gavas y hall an esedhogow ma esya nebes an arwodhyow a iselder war-barth gans gwith usadow, mes ny gavas effeyth kler war dhihefter, sewena po prederi ha kov, ha nag eus effeythow a besyas wosa gorfenna an esedhogow.

Ni a gevrenn ilow drefen bos fordh plesont, heb gwask dhe dreuspassya termyn war-barth, nag yw medhegneth. Rag settyansow bagas, gwelewgh gwriansow bagas yn tre gwitha; rag usya ilow war-barth gans skeusennow ha hwedhlow, gwelewgh gwriansow kovheans.