Gweythresow rag Gwer ow Bywa gans Demens

Tus a wra hwilas yn fenowgh rag «gweythresow rag gwer ow bywa gans demens» drefen na wra an profyansow usadow heveli bos ewn rag an gour yn aga bewnans. Hemm yw preder ewn. Mes ny dal an gorthyp bos rol a weythresow «rag gwer». Y tal dalleth gans an gour arbennik ma: pyth a wrug ev rag bewnans, pyth a wrug ev y’n bennseythun, ha’n pyth a wrug dhodho omglywes dhe les. Lesow yw dihaval rag pubonan. Lies gour a gar kog, lowarthiseth, liwa po kana, ha lies benyn a gar kerri ha baseball.

Fatell gavav vy gweythresow a vynn ev enjoya yn hwir?

Dalleth gans istori y vewnans. An Alzheimer’s Association a brof drehevel towl beydhek a-dro dhe’n pyth a gar ha nag gar an den, y nerthow ha’y lesow, hag a-dro dhe’n fordh may hwrug ev ordena y jydh kyns. Govynn orthowgh hwi agas honan:

• Pyth o y ober? Soedhek, ammeth, gweythva, kreft, lu, gwerth, dyski, lywya, an chi?
• Pyth a wrug ev yn y dermyn rydh? Pyskessa, kartys, ober prenn, sport, eglos, ilow, kog, karr y’n jynnji?
• Pyth o y dhalghow? Koffi ha’n paper pub myttin? Checkya an gewer? Golhi an karr dy’Sadorn?
• Pyth a wra ev dalleth hwath heb govynn? An Association a verk mar kwra den dalleth oberow heb bos govynnys, kepar ha skubella an leur, y hall an oberow na bos rann a’n dalgh.
• Pyth a wra ev omskwitha? Nebes tus a gar mires orth sport; re erel a yll omglywes troblys gans an tooth ha’n tros. Gwra merkya pan hevel ev lowen, prederus po serrys.

Kows keffrys gans teylu ha kowetha koth. Y hallons i perthi kov a lesow re wrug mos dhe-ves a vewnans beydhek.

Tybyansow gweythres selys war ober kens

An Alzheimer’s Association a re ensampel kler: y hyll oberer soedhek kyns bos lowen gans oberow restra, kepar ha gorra mona yn dalgher, gweres dhe guntell post po gwul rol a bethau dhe wul, ha’y hyll ammeth po lowarther kyns bos lowen gans oberi y’n lowarth. An keth tybyans a ober rag lies ober.

Nebes kovow, kepar ha gonis y’n lu, a yll dri omglewansow krev. Syw y arwedh, gwra kows a-dro dhe’n termyn tremenys yn posedhek, ha chanj an desten yn kosel mar hevel ev troblys.

Tybyansow gweythres selys war hobbys

1. Ober prenn. Tretha prennik es po liwa kistik ydhyn. An Alzheimer’s Association a brof kemeres dhe-ves daffar ha toulys peryllys a’n workshop may hallo gweythres kepar ha tretha bos lowen ha saw.
2. Pyskessa. Restra kist pyskessa heb higen, mires dre lyvrow pyskessa, po esedha war-barth ryb pol.
3. Kerri. Golhi an karr, polsa krom, mires orth skeusennow kerri klassyk, po mos rag ros avel tremenyer.
4. Sport. Mires orth gwari koth po warlennow berr, tewlel pel medhel, gorra pelyow golf war garlont, po restra kartys baseball.
5. Kartys ha gwariow. Gwari sempel a wari kartys aswonys, domino, po treylya kartys dhe gavos par. Gwra y witha es ha gas dhe-ves kontya skor.
6. Ilow. Kanow a’y dhiwlogansow ha’y dri ugensow, band meurgerys, po hymn. Gwra mires orth agan gidyans gweythresow ilow.
7. Kog ha gril. Golhi losow, kemmyska sous, shapya burgeryow, po deskrifa fatell wrug ev y hili meurgerys ha hwi orth y gog.
8. An paper nowodhow. An Alzheimer’s Association a verk y hall den a wrug pupprys redya an paper y enjoya hwath, kyn na yll ev holya an dalgh yn tien. Koffi ha’n paper a yll pesya rann a’n myttin.
9. Drehevel. Kitow model gans darnow bras po settys drehevel sempel rag tevesogyon. Dewis darnow es dhe dhalhenna.
10. Gwitha neppyth. Bosa eneval, lenwel bojer ydhyn, po dowrhe lesyow. An NIA a rol bosa, gorheri po kerdhes eneval yn mysk gweythresow a yll tus enjoya.

Fatell brofyav vy gweythres heb ma hevel ev dhe ober didhynni?

Present ev avel gweres gwir. An Alzheimer’s Association a brof govynn «A yllydh hwi ow gweres, mar pleg?» ha kesunya oberow gans porpos. Kompar:

• «A vyn’ta restra an pols ma?» (a hevel dhe brevyans)
• «My a brenas sagas kemmyskys a dhaffar ha res yw dhymm aga restra kyns owth ewnhe an astel. A yllydh ow gweres?» (a hevel dhe ober)

Profyansow erel:

• Devnydh daffar rag tevesogyon. Toulys gwir heb ervys lymm, lyvrow gwir, maylyow gwir.
• Gwrewgh oberi ryb an eyl y gila. Dewdhen owth oberi war unn ober yw kowethyans. Unn den ow mires orth den arall yw golyas.
• Na wrewgh ewnhe. Mar kwra an pols gorwedha y’n hanaf kamm, gas ev yndella. An pyth yw posek yw an termyn war-barth ha’n omglewans a vos dhe les.
• Gweres dhodho dalleth. An Alzheimer’s Association a verk lies den a’n jeves hwath an hwans dhe wul taklow mes a striv dhe ordena ha dalleth. Gwrewgh an kynsa onan war-barth.

Fatell aswonnyn vy pan wrello taklow chanjya?

Pan wrello demens avonsya, an Alzheimer’s Association a brof profya oberow esya ha moy arta, ha bos parys rag an den dhe gemeres rann le gweythresek. Gour a wrug kyns daswul jynnow a yll lemmyn enjoya dalhenna wrench glan ha kows a-dro dhe gerri, po mires orthowgh hwi owth oberi. Mires yw kemeres rann.

Mar o ev pur skentel yn neppyth, gweythres kevrynnys a yll hevel gwell ages y greft koth. An Association a verk y hyll artydh sodhogel bos serrys gans chanjyow yn y ober, ha’y hyll artydh sporednek enjoya fordh nowydh. An keth yw gwir rag prennor meur y skians.

Sawder gans oberow a hevel dhe ober

• Kemmer dhe-ves toulys nerth, lannow, kentrow ha pols gans bleyn lymm.
• Alhwedh paynt thinner, petrol ha kymykalyow.
• Gwra gwitha alhwedhow karr yn-dann gel mar ny wra ev lywya namoy.
• Golya pub ober y’n workshop ha’n lowarth.
• Dewis darnow bras na yllons bos lenkys.

Pyth mar lever ev ‘na’?

Gwra y revronsya. ‘Na’ a yll styrya bos an ober re gales, re floghik, po yn sempel nag yw ewn hedhyw. An Alzheimer’s Association a warn nag ew ewn y herdhya. Tria ober aral, termyn aral, po yn sempel esedha war-barth. Gwra mires orth an pyth dhe wul pan leverons i ‘na’.

Gwariow ha keskows a dhesedh

Finish the Saying a dhevnydh lavarow aswonys hag a led dhe gows. Conversation Cards a’n jeves govynnow ygor, heb kwis, dre desten, hag a yll ygeri hwedhlow a-dro dhe ober ha hobbys. Picture Puzzle a wra gwitha an skeusen dien gweladow ha hwi ow treuslya darnow, ha’n Word Search gans lytherennow bras a yll bos pryntys ha gwrys gans pluenn orth an voos gegin. Rag fordhow dhe gows a-dro dh’y dermyn tremenys heb y brevi, gwra mires orth agan gidyans kovheans.