Дженьыд вочакыв
Воддза када деменция дырйи уна морт вермас водзӧ нуӧдны сылы дугдылӧм уджсӧ: гажӧдчанторъяс, карта да пызан выв ворсӧмъяс, пӧсьтӧм, сад йӧзӧм, ветлӧм, чукӧртчӧмъяс, вежӧртас да волонтёр удж. Медшӧр торъя лоӧны этшаджык чукӧръяс, дженьыдджык ветлӧмъяс, прӧстӧй гижӧм планъяс да матын отсасьысь морт. Юав мортлысь, кутшӧм отсӧг сылы ковмас, да сет сылы аслыс вӧдитны.
- Воддза кадаын уна морт олӧ дзик ас вермӧм серти. Уджъяссӧ шӧркоддьӧ колӧ лӧсьӧдны, абу вежны.
- Юав мортлысь, кутшӧм отсӧг сылы ковмас, да ӧтув бӧрйӧй прӧстӧй знак, кор отсӧг лоас бур.
- Этшаджык чукӧръяс, лӧньджык кадъяс да дженьыдджык ветлӧмъяс тшӧтш отсалӧны.
- Тайӧ бур кад, кор морт вермас аслыс йылысь проектъяс вӧдитны, шуам, дневник либӧ ас олан висьт.
- Бӧрйӧй ворсӧмъяс гажӧдчӧм понда. Эновтӧй ставсӧ, мый заводитӧ видзӧдлыны кодь видлалӧмӧн.
Тайӧ листбокын (5 юкӧн)
Деменциялӧн воддза кадаын уна морт олӧ тадзи жӧ, кыдзи и водзын. Найӧ вермасны уджавны, волонтёрӧн мунны, ёртъясӧн паныдасьлыны да унджыксӧ ас кадсӧ нуӧдны. Уджъяссӧ абу колӧ вежны; колӧ лӧсьӧдны неуна, медым найӧ водзӧ вӧліны гажӧданаӧн. Тіян удж ёртлӧн уджысь матынджык: ті отсаланьӧй, планируйтанныд ӧтув да петанныд сӧмын кор юалӧны.
Кутшӧм уджъяс бурӧсь воддза када деменция дырйи?
Воддза кадаын бурджык уджъяс — чӧскыд сійӧ жӧ, мый мортлы водзын радейтіс, сӧмын неуна кокнидджыка вӧчӧм. Alzheimer’s Foundation of America инмӧ татшӧм идеяяс: карта да пызан выв ворсӧмъяс, кыв корсьӧм, ветлӧм, йӧктӧм, сад йӧзӧм, дзоридз лӧсьӧдӧм, висьтъяс висьтавлӧм, серпас серӧм, музыка, дневник гижӧм, письмӧяс гижӧм, скрапбукинг, пӧсьтӧм да гажлунлун ритуалъяс.
Вежсьӧ чӧскыд гӧгӧр, абу уджыс. Alzheimer’s Association висьталӧ, мый воддза кадаын морт вермас панны дугдыны сылы радейтана уджъяс, да сетӧ пример: мортлы, коді ыджыд гӧстын дзугсьӧ, бурджык лоӧ ичӧт чукӧрын. Сёрнитӧй восьса, мый лоӧ сьӧкыдджык, да лӧсьӧдӧй ӧтув.
Медводз юав, да ӧтув вӧчӧй, кыдзи отсавны
Alzheimer’s Association-ын воддза кадлы отсӧгъяс сетӧны татшӧм привычкаяс, кодъяс уджъяслы тшӧтш лӧсялӧны:
- Водзвыв юав. “Мый вермас лыддьысян чукӧртчӧмсӧ кокнидджыка вӧчны тэныд?” сетӧ бурджык вочавидз, мый гӧгӧрвоӧм.
- Лыддьы, мый морт вермас. Кӧ лыйлӧмтор абу, сет мортлы видлыны, да отсав сетан пыдди эн босьт ставсӧ ас вылад.
- Ӧтув бӧрйӧй знак. Бӧрйӧй кыв либӧ ним гижӧм, мый петкӧдлӧ: “петны позьӧ”, шуам, кор ним оз тӧд лыддзысьӧ картаын ворсігӧн.
- Тшӧкыда видлы. Юав, отсӧгыс бур-ӧ лоӧ, вывті уна-ӧ либӧ этша-ӧ.
Воддза кадлы удж идеяяс
Видз удж да гажӧдчанторъяс
- Видз кад сайын вӧчан удж. Вежон сайын волонтёр удж, хора либӧ чукӧр сетӧ вежоныслы форма. Кӧ лоӧ сьӧкыд, вермас лоны бурджык дженьыдджык либӧ лӧньджык удж.
- Ӧтув планируйтӧй сёян. Кӧ магазинӧ ветлӧм лои сьӧкыд, Alzheimer’s Association инмӧ юавны мортлысь отсавны вежонлы сёян планируйтны да лыддзыс гижны.
- Пӧсьтӧй да пӧжалӧй. Вӧчӧй ӧтув радейтана рецепт серти. Пукты ингредиентъяссӧ водзвыв дорӧ, медым ступенъяссӧ вӧлі позян аддзыны.
- Сад йӧзӧй. Планируйтӧй грядка, бӧрйӧй кӧйдыс либӧ быдмӧгъяс да вӧчӧй ӧтув. Вежон сайын садын вӧчан уджъяс лыддзыс отсалӧ.
- Нуӧд киа удж. Пу вӧчӧм, вурӧм, кыдзӧм либӧ модель лӧсьӧдӧм позьӧ нуӧдны прӧстӧйджык образъясӧн да бур югӧдӧн.
Ворсӧмъяс гажӧдчӧм понда
- Ворсӧй картаӧн да пызан выв ворсӧмъясӧн. Тӧдана ворсӧмъяс кокниджыкӧсь. Ворсӧй командаӧн, медым некод оз ло шоча вылын, да лыддьӧй балъяссӧ лёкджыка либӧ дзик эн лыддьӧй.
- Видлӧй ыджыд шрифтӧн кыв корсьӧм. Миян word search позьӧ ворсӧдны экран вылын либӧ печатайтны лӧнь кадлы.
- Вӧчӧй пазлъяс. Бӧрйӧй тор лыд, коді сетӧ лӧнь гажӧдчӧм, абу сьӧкыдлун. Picture puzzle — тайӧ дженьыд экран версия, а миян puzzles for dementia юӧр инмӧ, кыдзи бӧрйыны.
- Пырӧй викторинаӧ гажӧдчӧм понда. Мукӧдлы гажӧдчӧ командаӧн викторина. Кӧ сійӧ заводитӧ лоны видлалӧм кодь, бӧрйӧй мӧдтор, либӧ видлӧй миян easy trivia questions, кӧні сетӧма вочавидз вариантъяс да балъяс абу.
Ворсӧмъяс тані гажӧдчӧм понда. Некутшӧм ворсӧм оз вермы бурдӧдны либӧ ньӧжйӧдны деменция; унджык лыддьы brain games: what the research says.
Гиж, думайт да кутӧй память
- Водзӧ нуӧд дневник. Alzheimer’s Association инмӧ дневник гижӧмӧн мӧд ногӧн думайтны ас кӧсйӧмъяс йылысь диагнос босьтігӧн. Лун сайын неуна кымын визьыс тырмымӧн.
- Вӧдит ас олан висьт. Воддза када — бур кад, кор морт вермас бӧрйыны ас серпасъяссӧ да гижны либӧ висьтавны найӧ йылысь висьтъяс. Видзӧд reminiscence activities.
- Гиж письмӧяс. Письмӧ пырысьыдлы, важ ёртлы либӧ важ уджъёртлы вермас лоны дона кыкнанлы.
- Сёрнит серпасъяс видзӧдіг. Photo pairs вӧчӧ семья серпасъяссьыс лӧнь ӧткодялӧм ворсӧм, а conversation cards сетӧны кокни стартъяс сёрнитӧмлы.
Пет ветлыны да вӧрзьӧдчывны
National Institute on Aging инмӧ нуӧдны тӧдана ветлӧмъяссӧ кыдз позьӧ дыр. Планируйтӧй найӧс мортлы бурджык кадӧ да эн вӧчӧй вывті кузьӧн.
- Дженьыд культура ветлӧмъяс. Музей, лунын спектакль либӧ серпас петкӧдлӧм, бурджыка лӧньджык кадӧ.
- Варчан. NIA инмӧ бассейн лунлӧн лӧньджык кадын.
- Ветлан чукӧръяс да йӧктан классъяс. NHS казялӧ йӧктӧм, тай чи, йога, варчӧм да ветлан чукӧръяс, а татшӧм местаын кӧ эмӧсь, деменцияӧн олысь йӧзлы лӧсьӧдӧм уджъяс.
- Сьылан чукӧръяс да память кафеяс. Лӧнь чукӧръяс, кӧні деменцияӧн олысь йӧз да налӧн ёртъяс вермасны паныдасьлыны мӧд йӧзкӧд, кодъяс олӧны сідз жӧ.
Ичӧт вежӧмъяс, медым уджыс лоис гажӧдана
| Кӧ тайӧ лоӧ сьӧкыдджык | Видлӧй тадзи |
|---|---|
| Йӧзыд да шыа местаяс | Мун лӧньджык кадӧ, бӧрйы ичӧт чукӧр, пуксьы жыр бӧрын |
| Выль нимъяс тӧдмавны | Казялы нимсӧ быдпыр, кор висьтавлан; юав чукӧрысь ним пасъяс вӧдитны |
| Уна ступенъя планъяс серти мунны | Гиж ступенъяссӧ, либӧ пукты ставсӧ дорӧ водзвыв |
| Мудзӧм | Дженьыдджык ветлӧмъяс, шойччӧм бӧрын, сійӧ лунӧ мӧдтор эз планируйт |
| Ворсӧмын лыддьыны | Ворсӧй командаӧн, прӧстмӧдӧй правилӧяссӧ, либӧ эн лыддьӧй балъяс |
| Кывъяс корсьӧм | Сет кад; сет кыв сӧмын, кӧ тіян знакыс шуӧ тадзи вӧчны |
Кор колӧ видзӧдлыны ньӧжйӧ
Дугдӧй либӧ вежӧй уджсӧ, кӧ сійӧ вайӧ унджык стрес, мый гажӧдчӧм. Вой чӧв стресс, гажӧдчанторсянь паньӧм либӧ “ме ог нин вермы” висьталӧм — тайӧ колана юӧр, абу стрес. Тшӧтш вочавидз — сійӧ жӧ уджлӧн ичӧтджык версия. Кор мортлы ковмас унджык отсӧг заводитны да ступенъяс серти мунны, вермасны лӧсявны идеяяс middle-stage activities-ысь. Отсалысь сёрни йылысь унджык видзӧд communication tips, а унджык идеяяс видзӧд 101 activities.
Ёртъяслы тшӧтш колӧ отсӧг. Воддза када — бур кад лӧсьӧдны аслыд отсалан сеть; видзӧд caregiver self-care.
Тшӧкыд юалӧмъяс
Кутшӧм уджъяс бурӧсь воддза када деменция дырйи?
Чӧскыд, сійӧ жӧ уджъяс, мый морт водзын радейтіс вӧчны: картаын ворсӧм, пызан выв ворсӧм, пӧсьтӧм, сад йӧзӧм, ветлӧм, музыка, вежӧртас, чукӧртчӧмъяс да волонтёр удж. Вермас лоны, колӧ вӧчны найӧс дженьыдджыкӧн, лӧньджыкӧн либӧ прӧстӧйджыкӧн. Дневник гижӧм, письмӧяс гижӧм да ас олан висьт лӧсьӧдӧм татшӧм кадлы тшӧтш лӧсялӧны.
Кыдзи отсавны, но оз ас вывсьыс ставсӧ босьтны?
Юав, кутшӧм отсӧг мортлы ковмас, да тшӧкыда видлы. Ӧтув вӧчӧй кыв либӧ знак, мый отсӧг сетны позьӧ, шуам, кор кыв либӧ ним оз вӧв лыддзысьӧ. Кӧ лыйлӧмтор абу, лэдз мортлы вӧчны ас ногӧн, кӧть и сійӧ унджык кад босьтас.
Воддза када деменцияӧн олысь мортлы вӧчны-ӧ выльтор?
Да, кӧ сійӧ сійӧ кӧсйӧ. Радейтана уджъяс чӧскыд кокниджыкӧсь, но уна мортлы гажӧдчӧ и выльтор, шуам, деменцияӧн олысь йӧзлы лӧсьӧдӧм ветлан чукӧр, серпас серам класс либӧ сьылан чукӧр. Видлӧй ӧтчыд нинӧм стресстӧг да видзӧд, кыдзи лоӧ.
Воддза кадаын юр лыддьӧдан приложениеяс отсалӧны-ӧ?
Мукӧд йӧзлы гажӧдчӧны головоломкаяс да кыв ворсӧмъяс, тайӧ сы понда бур. Некутшӧм приложение либӧ ворсӧм оз вермы бурдӧдны, ньӧжйӧдны либӧ дугдӧдны деменция. Кӧ ворсӧм сетӧ стресс либӧ морт аддзӧ ассьыс, мый сійӧ оз вермы, эновтӧй сійӧс.
Подувъяс
Ми сетчам сы котыръяс да туялӧмъяс вылӧ ыстӧгъяс, кӧні тайӧ листбок подуласьӧ. Быдӧнсӧ видзӧдлісны листбок выльмӧдігӧн.
- Early-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS