Aktiwiteite vir vroeëstadium-demensie

In die vroeë stadium van demensie leef baie mense nog baie soos vantevore. Hulle werk dalk nog, doen vrywilligerswerk, kuier by vriende en behartig self die grootste deel van hul dag. Aktiwiteite hoef gewoonlik nie vervang te word nie; hulle benodig net ’n paar aanpassings sodat dit lekker bly. Jou rol is nader aan dié van ’n maat as ’n versorger: iemand wat ondersteun, saam beplan en slegs intree wanneer gevra word.

Watter aktiwiteite is goed in vroeëstadium-demensie?

Die beste aktiwiteite in die vroeë stadium is gewoonlik dié waarvoor die persoon reeds lief is, net ’n bietjie makliker gemaak. Die Alzheimer’s Foundation of America noem idees soos kaart- en bordspeletjies, woordsoekers, stap, dans, tuinmaak, blommerangskikking, stories vertel, verf, musiek, ’n dagboek hou, briewe skryf, plakboeke maak, kook en vakansietradisies.

Wat verander, is dikwels die omgewing en nie die aktiwiteit self nie. Die Alzheimer’s Association merk op dat mense in die vroeë stadium dalk begin terugtrek van dinge wat hulle vroeër geniet het, en gee die voorbeeld van iemand wat oorweldig voel by ’n groot byeenkoms maar baie beter vaar in ’n klein groepie. Praat openlik oor wat moeiliker voel, en pas dinge saam aan.

Vra eers, en spreek af hoe om te help

Die Alzheimer’s Association’s early-stage guidance stel ’n paar gewoontes voor wat ook op aktiwiteite van toepassing is:

• Vra reguit. “Wat sal die boekklub vir jou makliker maak?” lewer ’n beter antwoord op as om te raai.
• Glo dat hulle kan. As daar geen veiligheidsrisiko is nie, laat die persoon probeer, en gee aanmoediging eerder as om oor te neem.
• Spreek ’n teken af. Kies ’n frase of ’n kopknik wat beteken “jy mag maar help,” byvoorbeeld wanneer ’n naam nie dadelik wil kom tydens ’n kaartspeletjie nie.
• Hoor gereeld hoe dit gaan. Vra of die hoeveelheid hulp reg voel, te veel is of te min.

Aktiwiteitsidees vir die vroeë stadium

Behou rolle en stokperdjies

• Behou ’n gereelde verbintenis. ’n Weeklikse vrywilligerbeurt, koor of klub gee vorm aan die week. As dit stres veroorsaak, pas ’n korter of rustiger rol dalk beter.
• Beplan maaltye saam. As kruideniersinkopies frustrerend geword het, stel die Alzheimer’s Association voor om die persoon eerder te vra om te help om die week se spyskaart te beplan en die lysie te skryf.
• Kook en bak. Volg saam ’n gunstelingresep. Pak die bestanddele in volgorde uit voor julle begin, sodat die stappe duidelik sigbaar is.
• Werk in die tuin. Beplan ’n bedding, kies saadjies of plante en doen die werk saam. ’n Geskrewe lysie van die week se tuintake help baie.
• Hou aan met handwerk. Houtwerk, naaldwerk, breiwerk of modelbou kan voortgaan met eenvoudiger patrone en goeie beligting.

Speletjies vir genot

• Speel kaart- en bordspeletjies. Bekende speletjies is die maklikste. Speel in spanne sodat niemand vasgevra voel nie, en hou die telling losweg of glad nie by nie.
• Probeer ’n grootdruk-woordsoeker. Ons word search kan op die skerm gespeel word of uitgedruk word vir ’n stil oomblik.
• Bou legkaarte. Kies ’n aantal stukke wat ontspannend voel, nie uitdagend nie. Picture puzzle is ’n kort weergawe op die skerm, en ons gids oor puzzles for dementia verduidelik hoe om een te kies.
• Doen vasvrae vir die pret. Sommige mense geniet ’n span-vasvra-aand terdeë. As dit soos ’n toets begin voel, kies liewer iets anders, of probeer ons easy trivia questions, wat met antwoordkeuses en sonder telling kom.

Speletjies is hier net vir die plesier. Daar is nog nie bewys dat enige speletjie demensie behandel of vertraag nie; lees meer in brain games: what the research says.

Skryf, dink na en bewaar herinneringe

• Hou ’n dagboek. Die Alzheimer’s Association beveel die hou van ’n dagboek aan as een manier om gevoelens ná ’n diagnose te verwerk. ’n Paar reëls per dag is heeltemal genoeg.
• Lei ’n lewensverhaalboek. Die vroeë stadium is ’n goeie tyd vir die persoon om hul eie foto’s te kies en self die stories daaragter neer te skryf of te dikteer. Kyk na reminiscence activities.
• Skryf briewe. ’n Brief aan ’n kleinkind, ’n ou vriend of ’n voormalige kollega kan vir albei kante baie betekenisvol wees.
• Gesels oor foto’s. Photo pairs verander gesinsfoto’s in ’n rustige pasmaakspeletjie, en conversation cards bied maklike wegspringplekke vir ’n geselsie.

Gaan uit en beweeg

Die National Institute on Aging stel voor om met bekende uitstappies voort te gaan so lank as wat julle albei gemaklik daarmee is. Beplan dit vir die persoon se beste tyd van die dag en keer dat dit te lank aanhou.

• Kort kulturele uitstappies. ’n Museum, ’n middagvertoning of ’n kunsuitstalling, verkieslik op ’n stiller tyd.
• Swem. Die NIA stel voor om ’n swembad gedurende ’n stil tyd van die dag te besoek.
• Stapgroepe en dansklasse. Die NHS noem dans, tai chi, joga, swem en stapgroepe, en demensievriendelike sessies waar dit beskikbaar is.
• Sanggroepe en geheuekafees. Rustige groepe waar mense wat met demensie leef en hul maats ander in dieselfde situasie kan ontmoet.

Klein veranderings wat aktiwiteite lekker hou

Wanneer om dinge stadiger te vat

Hou op met ’n aktiwiteit of verander dit wanneer dit meer stres as plesier bring. Herhaalde frustrasie, die vermyding van ’n stokperdjie of om te sê “ek kan net nie meer nie” verdien ’n sagte gesprek, nie druk nie. Dikwels is die oplossing ’n kleiner weergawe van dieselfde ding. Wanneer die persoon meer hulp nodig het om te begin en stappe te volg, pas die idees in middle-stage activities dalk beter. Vir meer oor ondersteunende gesprekke, kyk na communication tips, en vir nog baie idees, kyk na 101 activities.

Maats het ook ondersteuning nodig. Die vroeë stadium is ’n goeie tyd om jou eie ondersteuningsnetwerk op te bou; kyk na caregiver self-care.