Доцца жоп ло .
Деменцин эхь-хенан хенахь дукха адамаш шайн дуьхьа долу ерзаш дуьйцу цхьаьна дуьйцу: хобби, карта а, ловзарш а, цIеххьана а, цIенхьа а, гулам а, диине ерзаш а, клубаш а, Ӏаьдаман болх а. Цхьа-цхьа хийцамаш дукха ду: жима тоьлла кха, жима гулам, язъяр зама а, шен пландар а, цхьана хьехархо а. Адам эшаш долу хьалха, шен оьздангаллин мерза сахьт дуьйцуш ма деха.
- Эхь-хенахь дукха адамаш шайн дахарехь хьаьжча дахар дуьйцу. Ерзаш, сахьт, хийцамаш тоьхна, амма дукх дуьйцуш йолуш ма ду.
- Адамо шен хьалха мегар ду хьоьхуш ахь эшаш, а хийцам бахь санна, дуьйцахь хьоьхуш ахь ма дарра.
- Жима тоьлла кха, яхь хенан хан а, жима гулам а, дукха дуьхьал хуьлу.
- Хан ду адамо шен дахарна долу ерзаш цхьана хьалха дуьйцу, даьлча йа шен къамеловш оьмар.
- Ловзарш оьздангаллин тIехь дуьйцуш шу. Дешаран санна долу хьехамаш ца тоьхна.
ХӀокху агӀон тӀехь (5 дакъош)
Деменцин эхь-хенан хенахь дукха адамаш шайн хьалхара дахаран санна дахар дуьйцу. Цара болх бан мегаш ду, Ӏаьдаман болх бан мегаш ду, кхеташ ваьлла, шайн дийнахь декхар дагадаха. Ерзаш дукха дуьхьа йоцу хьоьхуш, жима хийцамаш шуна ерзаш шайн оьздангаллин мерза дахьа. Шу ахь цхьа-цхьа адамаш ладугIа ма ду, шу тIехьа-тIехь доьзал санна ду: тIехьа дуьхьа, цара пландар дуьйцу, хьаьжар хилахь йо.
Деменцин эхь-хенан хенахь мичара ерзаш дуьйцу?
Эхь-хенан хенахь дуьхьа ерзаш, адамо шен оьздангаллин мерза долу ерзаш ду, жима тоьлла. Alzheimer’s Foundation of America шен ерзаш дуьйцу: карта а, ловзарш а, гулам а, гулам-цIеххьана а, цIенхьа а, цIеххьана цIа-дарш, язъяр а, сурт-кхаьлан а, Ӏаьдаман болх а, хьоьхуш яздар а, дешнан дуьхьа хьоьгаш а, цхьаьна хьоьхуш а, къаьмнийн дуьйцар а.
Дукха хийцам ерзаш дахарехь ца, амма хенахь ду. Alzheimer’s Association дуьйцу, эхь-хенан хенахь адамо шен мерзахь долу ерзаш тIехь ца хуьлу, цунна кхетта: цхьа стаг, хьалха дукха доккхуш долу ерзаш тIехь, жима тоьлла кха хьалха хуьлуш. Ахь ма тIехьа дуьйцуш, цхьа хьалхара адам цхьаьна хийца.
Хьаьжа хьехам, цхьа хьалхара тIехь аьтто кхиа
Alzheimer’s Association-н эхь-хенан хенан хьехам ерзашка болу хьехамаш дуьйцу:
- ТIехьа хьаьжа. «Клубан кхеташ тIехь мичара дукха ахь дуьхьа?» — хьаьжарехь хьоьгаш дуьйцу, тIехьа ма кхетаьш.
- Оьртан ахь дуьхьа мегар. Хьаьжар хилахь ца, адам дуьхьа ахь ма хуьлуш, цунна хьалха йо, оьртан даьлча ца, хьоьгаш ахь хьехам.
- Цхьа хьоьхуш цIе ла. Цхьа дош йа цхьа ахь кхиа, мичара дуьйцу «хьаьжар хилахь, йо», ловзарехь цIе ма кхеташ.
- Дукха хан тIехьа хьаьжа. Хьаьжар тIехь ца тоьхна, ма дукх, ма жима йо.
Эхь-хенан ерзаш
Болх а, хобби а тоьхна
- Хан тIехь ерзаш тоьхна. Кхо дийнахь тIехь Ӏаьдаман болх, кхеташ йа клуб дахарна шен кхиа дуьхьал ду. Стресс хилахь, жима йа яхь ерзаш мичара дукха дуьхьа хуьлу.
- Жаьмам цхьаьна пландар. Цхьа хан тIехь гулам хьалха дукха доккхуш хилахь, Alzheimer’s Association дуьйцу: адамо дешнашка нуьцкъ, шен хан тIехь дуьхьа ахь гулам а, тIехь а яздар а дуьйцу.
- Цхьаьна шура а, зуьйна а. Хьалхара дешна реци ахь цхьаьна ла. Хьалха ингредиентш цхьа-цхьа санна лахь, цIеххьана а кхиа а, кхетта.
- Ираз-кхиа. Цхьаьна ираз кхиа: ханна шен ираз кхиа, мичара ираз ахь хьехам. Хьоьгаш яздар а, ираз а дуьйцу.
- Цхьа гIо-хьоьхуш ма ийцар. Кхиа йа тIехь, сирадан хьоьхуш ла, мегар хилахь — цхьа кхетта.
Ловзарш оьздангаллин тIехь
- Карта а, ловзарш а ла. Мичара ловзарш дукха дуьхьа ду. Команда санна ловзар, адам дуьхьа ца кхетта, очко сурт ца, я йо ца.
- Дешнан хьаьгIа ахь ма ла. Жима тоьлла дешнан хьаьгIа дешнан хьаьгIа гулам тIехь я, я шен хан тIехь печатан тIехь.
- Пазлаш ла. Пазлан шу хьоьгаш, оьздангаллин тIехь. Сурт-пазл жима тоьлла ахь ма. Деменцин пазлаш хьоьхуш цхьа-цхьа ахь хьехам.
- Оьздангаллин тIехь викторина. Цхьаьна команда тIехь викторина дукхa адамаш дуьхьа ду. Тест санна хуьлча, жима викторина дешнаш ахь ма — цхьа ответ, очко ца.
Ловзарш хьоьхуш оьздангаллин тIехь хьан. Цхьана ловзар деменци дарбан йа даккхуш доккхуш ма дуьйцуш ду; ловзарш: ишта хуьлу тIехь ма хьаьжа.
Яздар, кхетар а, дешар а
- Дешаран китаб. Alzheimer’s Association дуьйцу: хьоьгаш дешаран китаб, адам шен цхьа-цхьа ханна шен хьоьгаш яздар. Цхьа-ши тIехь дукха ду.
- Шен дахаран китаб. Эхь-хенахь адам дуьхьа шен сурташ ма, цхьа-цхьа дешнаш яздар йа дуьйцу ахь ма — дешаран ерзаш тIехь ма хьаьжа.
- Хьоьхуш яздар. Нана, гIеххь, йа шен кхин кхеташ хьоьхуш цхьа-ши тIехь хуьлу, цара дуьхьа.
- Сурташ тIехь дуьйцар. Сурт-цхьана доьзалан сурташ ахь ловзар ла, кхеташ карта дуьйцар хьоьгаш ду.
Гулам а, къах а
National Institute on Aging дуьйцу: гуламаш дуьхьа ахь ма, цхьа-ши хан тIехь дукха йо. Адам шен дийнахь дуьхьал хан тIехь хьаьжа, дукха даьлча ца.
- Жима кхетар. Музей, театр йа сурт-кхаьлан хьаьжар, тоьлла хан тIехь дукха.
- Иршаш. NIA дуьйцу: хьалха хан тIехь бассейн.
- Гулам-гулам а, сурт-кхаьлан а. NHS дуьйцу: сурт-кхаьлан, тай-чи, йога, иршаш а, гулам-гулам а, деменцин дуьхьа долу хан.
- Ираз-кхиа а, кафе а. Цхьа бахам ц1ахь деменцин адамаш а, шайн кхеташ а цхьаьна хьоьгаш ду.
Жима хийцамаш, ерзаш оьздангаллин тIехь
| Ахь дуьхьа мичара болу | Ахь дуьхьа мегар |
|---|---|
| Яхь а, хьала а тоьлла | Тоьлла хан тIехь ахь, жима кхетар хилахь, цхьа кхетта цхьаьна |
| ЦIе дукха дуьхьа дахар | ЦIе хан-хьан цIе ахь, кхеташ ла, нишан-цIе дагадаха |
| Хьалха дукха доккхуш ерзаш тIехь | Хьоьгаш яздар йа, дешнаш хьалха цхьа-цхьа санна ла |
| Тоьлла хан тIехь ахь | Жима гулам, хан тIехь цхьа кхетта, тоьлла дийнахь ма кхиа |
| Очко тIехь дукха | Команда тIехь ловзар, ловзарш жима ла, очко ца |
| Дешнаш тIехь дукха | Хан ла; цхьа дош ахь ма, цхьа-шен агIо хилахь |
Мичара хьаьжа, жима ло
Ерзаш оьздангаллин тIехь дукх стресс хилахь, цхьа хьалха ма кхиа. Дукха тоьхна, ерзаш ца дуьхьа, «Ас дуьхьал ца ду» дуьйцар — тIехь ма хьаьжа, хьоьгаш дуьйцу. Цхьа-цхьа дуьхьа жима ерзаш кхиа хуьлу. Адам дукха ерзаш ахь ма дуьхьа хуьлу, хьалхара ерзаш дуьхьа ду. Кхеташ дуьйцар тIехь, дуьйцар хьоьгаш тIехь ма хьаьжа, дукха ерзаш 101 ерзаш тIехь.
Шуна а хьоьгаш дуьйцу. Эхь-хенан хенахь шайн доьзал хьоьгаш ду; шун шен дахар тIехь ма хьаьжа.
Юкъара хаттарш .
Деменцин эхь-хенан хенахь мичара ерзаш мега?
Хьоьгагаь адам шена хьалха долу ерзаш: карта, ловзарш, цIеххьана цIа-дарш, гулам, язъяр, диине ерзаш, клубаш а, Ӏаьдаман болх а. Шуна санна хийцам хилахь: жима йа Ӏаьлаьш йа олхазарш. Дешар, хьоьхуш яздар а, шен дахаран китаб дуьйцу а эхь-хенан хенахь дуьхьа ахь хилахь.
Аьтто яда, адам тIехьа ма дуьхьал?
Адам мичара аьтто хьоьгаш, хьехам хан-хьан ахь дуьхьа. Цхьана дешан йа оьртан шен ахь дуьхьа ахь хилахь, мичара ахь йо ахь дуьхьа: цхьа дош йа цIе ма кхеташ хьехам. Хьаьжар хилахь ца, адам шен хьоьхуш цIеххьана-дар, хан дукха йо а.
Деменцин эхь-хенан адам ерзаш ахь дуьхьа мегар ду?
Хьоьгагаь, адам шен мегар хилахь. Хьалха долу хобби дукха дуьхьа ду, амма дукха адам керлачу ерзаш долу: деменцин дуьхьа долу кхеташ, сурт-кхаьлан классаш йа дешаман клубаш. Цхьа хан ца дуьхьа, ма дуьхьал яьккхахь, хьоьгаш ахь хьаьжа.
Эхь-хенан хенахь хийцамаш-дешаран ловзарш мичара хуьлу?
Цхьа-цхьа адамаш ловзарш а, дешнаш а ма ловзар йолу, и оьздангаллин мерза ду. Цхьа а аппа йа ловзар деменци дарбан, даккхар даьнна йа дохийр гIо ма дуьйцуш ду. Ловзар адамо чохь стресс йа хьалха хьан гIеннаш оьзда хуьлча, цунна тIехь доккхуш яьккха.
Хьостанаш
Оха ссылкаш йо хӀара агӀо тешна йолчу организацешна а, Ӏилманашна а. ХӀоранна а теллина агӀо карлаяьккхича.
- Early-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS