Шӧр кадколаст деменция дырйи уджъяс

Шӧр кадколас деменция дырйи шӧрын медкузьыс, и сійӧ кадӧ уджъяслы ковмас ыджыдджык отсӧг. Кывъяс сёрнитны сьӧкыдджык, крокъяс сорлалӧны, и мыйкӧ заводитны вермас лоны сьӧкыд. Но колана лоны да пырны уджӧ кӧсйӧм шӧрын кольӧ. Ичӧт дасьтӧмӧн шӧр кадколаст деменцияӧн морт вермас на нимкодь вӧчны уна тор, медся тӧдса гортса уджъяс, сьыланкывъяс да серпасъясӧн уджалӧм, тіянкӧд ӧтлаын.

Кутшӧм уджъяс бурджыка лӧсялӧны шӧр кадколаст деменция дырйи?

Бурджыка уджалӧны дженьыд, тӧдса, киӧн вӧчана уджъяс, кодъяс юклӧма ӧти крокӧн. Alzheimer’s Association шуӧ, мый оз ков аддзыны выль уджъяс: удж вермас лоны быдлунъя оланын, шуам, ӧтлаын сёян дасьтӧм, сад йӧрын уджалӧм, сьыланкывъяс кывзӧм либӧ ветлӧм.

Alzheimer’s Foundation of America висьталӧ, мый тайӧ кадколасын йӧзлӧн шӧрын лоӧ ыджыд ковлун ловны коланаӧн либӧ видзны мыйкӧ йылысь, и налӧн ковмас отсӧг удж заводитны да нуӧдны. Шӧр кадколаслы индӧма дӧраа гӧграсьӧм, пызан мыськӧм, носкияс ӧтувтӧм, кокни зарядка, тӧдса сьыланкыв вылӧ йӧктӧм, видзӧдӧмӧн ветлӧм, ӧтлаын сьылӧм, кокни серпас гижӧм да серпас альбомъяс видлалӧм.

Кыдзи дасьтыны удж, медым сійӧ бура артмис?

Удж шӧрын уджалӧ либӧ оз уджав дасьтӧм вылын. Тайӧ привычкаяс, кодъяс босьтӧма Alzheimer’s Association да Family Caregiver Alliance сайтъяссянь, медся отсалӧны:

1. Весавӧй места. Кусӧдӧй телевизор, пӧдлавӧй ӧдзӧссӧ да пуктӧй сэтчӧ дзик сійӧ, мый колӧ уджлы.
2. Заводитӧй ассьыныд. Заводитӧй гӧграсьны либӧ ворсны да корӧй пырны: «Верманныд-ӧ отсавны меным тайӧӧн?»
3. Петкӧдлӧй, сэсся видзӧдлӧй. Петкӧдлӧй ӧти крок. Вежӧртӧй чуньӧн, шуам, кӧні пукавны пань.
4. Сетӧй ӧти крок ӧтчыд. «Гӧгрӧй джынйӧ» кокниджык, «Гӧгрӧй тайӧяссӧ да пуктӧй рӧм серти».
5. Сетӧй кык бӧрйӧм, а оз ыджыд юалӧм. «Лӧз дӧрааяс либӧ еджыдъяс?» кокниджык вочавидзны, «Кутшӧмсӧ ті кӧсъянныд вӧчны?»
6. Сьӧкыд торсӧ вӧчӧй ассьыныд. Ті мерайтанныд, сійӧ ворас. Ті сюйланныд, сійӧ гартас сизимсӧ.
7. Сетӧй уджлы мог. «Тайӧ салфеткаыс лоас вежалунъя сёян вылӧ» уджсӧ вӧчӧ збыль коланаӧн.
8. Лэдзӧй сылы видзӧдны, кӧсйӧ кӧ. National Institute on Aging висьталӧ, мый видзӧдӧм сідзи жӧ вермас лоны нимкодь.

Удж торъяс шӧр кадколаслы

Колана гортса уджъяс

• Дӧраа да чышкӧд гӧграсьӧм. Небыд, пӧлӧс кабалаяс медкокни. Шоныд чышкӧд дӧраа коробкаын позьӧ гӧграсьны, чышкыны да выльысь гӧграсьны.
• Носкияс ӧтувтӧм. Заводитӧй ичӧт лыда торъя параысь. Рӧм серти ӧтувтӧм сідзи жӧ бур.
• Чорыда пызан мыськӧм либӧ чышкӧм. Шоныд, сабриа ва нимкодь ки понда. Пукасьӧмӧн чышкӧм кокниджык кокъяслы.
• Пызанвыв дасьтӧм. Сетӧй ӧти сикас тор ӧтчыд да дасьтӧй ӧти места ассьыныд пример вылӧ.
• Сёян дасьтӧмын отсалӧм. Картофель мыськӧм, салат юкӧм либӧ тасьтіын ворсӧм. Пурт да шоныд ті видзанныд.
• Чышкӧм, пӧсь косалӧм либӧ чышкӧм. Пызан понда дӧраа, порог понда лёгкӧсь веник.

Унджык видӧд гортса уджъяс лист бокысь.

Сьыланкыв да вӧрзьӧдчӧм

• Важ радейтана сьыланкывъяс сьылӧм. Заводитӧй сьылны ассьыныд; уна морт пырӧны сьыланкывъясӧ, кодъяс тӧдӧны во сайын. Видӧд музыка уджъяс.
• Мездысь йӧктӧм. Вӧрзьӧдчӧй, ки часьтӧй либӧ вӧрзьӧдчӧй, кыдзи нимкодь. Пукасьӧмӧн позьӧ.
• Шар чевтӧм. Сійӧ вӧрзьӧ вокыда да кокни кутны пукасьӧмӧн.
• Видзӧдӧмӧн ветлӧм. Ветлӧй ӧтлаын дженьыд, тӧдса туйӧн, кӧсйӧ кӧ — киысь кутчӧмӧн.

Серпасъяс да висьтъяс

• Серпас альбом видлалӧм. Висьталӧй сы йылысь, мыйӧн аддзанныд, оз ков юавны: «Видзӧд, кутшӧм машина. Висьтав, тайӧ йылысь.» Видӧд казьтылӧм уджъяс.
• Сёрнитан картаяс. Сёрнитан картаяс ӧтувтӧны серпас да восьса юалӧмтӧг корӧм.
• Ӧтлаын важ фильм видзӧдӧм. Бӧрйӧй тӧдса фильм, лоӧй матын да дугдӧй шойччӧм вылӧ.

Кокни, нӧйтчӧмтӧм ворсӧмъяс

• Серпас параяс, серпасъяс тыдалӧны. Серпас параяс лэдзӧ серпасъяслы тыдавны, сійӧн казьтылӧм оз ков, а колӧ видзӧдны.
• Корсь татшӧм жӧ. Корсь татшӧм жӧ петкӧдлӧ ӧти серпас да дзик кыкысь нёль бӧрйӧм.
• Ӧтувтӧй ӧтлаын. Ӧтувтӧй ӧтлаын лӧсялӧ дӧраа ӧтувтӧмлы экран вылын: личкӧй серпас, сэсся сылы лӧсялана кӧрзина.
• Серпас бинго. Серпас бинго бур уджалӧ семья котыръясын да чукӧрын.

Ворсӧм кӧ заводитӧ омӧльтны, дугдӧй да вӧчӧй мӧдтор. Видӧд кыдзи ворсны ӧтлаын.

Кыдзи вежны лӧньтӧм уджӧ

Лӧньтӧм либӧ выльысь-выльысь вӧчӧм шӧрын лоӧ помкаа. Family Caregiver Alliance висьталӧ, мый морт, коді веськыда чышкӧ шкап, вермас корсьны, кыдзи лоны уджын да коланаӧн. Alzheimer’s Association вӧзйӧ тайӧ вынсӧ вежны лӧсялана уджӧ, а оз дугдӧдны сійӧс.

Кор дугдыны либӧ вежны удж

Дугдӧй, кор ті аддзанныд мудзӧм, омӧльтчӧм, янӧдчӧм либӧ дӧлгӧм туйӧдӧм, шуам, морт оз лӧнь, чуньяссӧ чукӧртӧ, ылӧ чышкӧ торъяссӧ либӧ шуӧ «ог вермы». Alzheimer’s Association вӧзйӧ видлыны выльысь мӧд кадӧ либӧ вӧчны уджсӧ кокниджык. Оз ков вынйӧдлыны. Отказ вермас лоны полӧмсянь либӧ уджыс вывті сьӧкыдӧн; видӧд кор сійӧ шуӧ «оз кӧсйы».

Водзджык дугдӧм — бур. Сідзи жӧ бур лоны ӧтлаын, юны шай. Кад келе кӧ вынъяс вежсьӧны нӧшта, бӧр кадколаслы уджъяс вермасны лӧсявны бурджыка, а 101 удж лист бокын эм унджык торъяс видлавны.