Ọrụ Maka Dementia n'Oge Mbụ

N’oge mbụ nke dementia, ọtụtụ ndị ka na-ebi ndụ dị ka ha na-ebi na mbụ. Ha nwere ike ịrụ ọrụ, ịrụ ọrụ afọ ofufo, ịhụ ndị enyi ma na-achịkwa ọtụtụ ụbọchị ha n’onwe ha. Ọrụ anaghị adịkarị mkpa ka a dochie ya; ha chọrọ obere mgbanwe ka ha ga-aga n’ihu ịbụ ihe na-atọ ụtọ. Ọrụ gị dị nso n’ịbụ onye na-eso ya n’ụzọ karịa ịbụ onye na-elekọta: onye na-akwado ya, na-eme atụmatụ ya na ya, na-abatakwa naanị mgbe a rịọrọ ya.

Kedu ọrụ dị mma n’oge mbụ nke dementia?

Ọrụ ndị kacha mma n’oge mbụ na-abụkarị ndị onye ahụ hụrụ n’anya, nke e mere ka ha dị mfe ntakịrị. Alzheimer’s Foundation of America depụtara echiche dị ka egwuregwu kaadị na bọọdụ, ịchọ okwu, ije, ịgba egwu, ịkọ ubi, ịhazi ifuru, ịkọ akụkọ, ịtụ agba, egwu, ide akwụkwọ ndetu, ide akwụkwọ ozi, ime scrapbook, isi nri na omenala ememe.

Ihe na-agbanwekarị bụ ebe e si eme ya, ọ bụghị ọrụ ahụ. Alzheimer’s Association na-ekwu na ndị nọ n’oge mbụ nwere ike ịmalite ịla azụ n’ihe ha na-anụ ụtọ, ma were ihe atụ nke onye na-enwe obi mgbagwoju anya n’oge oriri buru ibu, nke na-adị mma n’otu obere. Kparịta n’ụzọ mepere emepe ihe na-esi ike karịa, wee gbanwee ya ọnụ.

Jụọ buru ụzọ, kwekọrịtakwa otu esi enyere aka

Ntuziaka Alzheimer’s Association maka oge mbụ na-atụ aro omume ole na ole nke na-adịkwa mma maka ọrụ:

• Jụọ ya kpọmkwem. “Gịnị ga-eme ka òtù akwụkwọ dị gị mfe?” na-enye azịza ka mma karịa ịchọ ịchọpụta.
• Chee na ọ nwere ike. Ọ bụrụ na ọ nweghị ihe egwu, hapụ onye ahụ ka ọ nwaa, nyekwa ya ume kama ịchịkwa.
• Kwekọrịta na akara. Họrọ okwu ma ọ bụ ịkwa isi nke pụtara “ọ dị mma ịbata,” dịka mgbe aha na-abatụghị n’obi n’oge egwuregwu kaadị.
• Jụọ mgbe niile. Jụọ ma ọkwa enyemaka ahụ dị ya mma, ma ọ dị ukwuu ma ọ bụ ntakịrị.

Echiche ọrụ maka oge mbụ

Gaa n’ihu na ọrụ na ihe ha hụrụ n’anya

• Debe nkwa mgbe niile. Mgbanwe ọrụ afọ ofufo kwa izu, otu ndị na-abụ abụ ma ọ bụ òtù na-enye izu ahụ ụdị. Ọ bụrụ na ọ malite ịkpata nchekasị, ọrụ dị mkpụmkpụ ma ọ bụ dị jụụ nwere ike ịdị mma karị.
• Mee atụmatụ nri ọnụ. Ọ bụrụ na ịzụrụ ihe nri aghọla ihe na-akpata iwe, Alzheimer’s Association na-atụ aro ịrịọ onye ahụ ka ọ nyere aka mee atụmatụ nri izu ahụ ma dee ndepụta ahụ kama.
• Sie nri ma kpọọ achịcha. Soro usoro ọ hụrụ n’anya ọnụ. Hazie ihe ndị a ga-eji n’usoro tupu ịmalite, ka nzọụkwụ ndị ahụ pụta ìhè.
• Kọọ ubi. Mee atụmatụ ihe ubi, họrọ mkpụrụ ma ọ bụ osisi ma mee ọrụ ahụ ọnụ. Ndepụta ọrụ ubi nke izu ahụ e dere na-enyere aka.
• Gaa n’ihu na ọrụ aka. Ọrụ osisi, ịkwa akwa, ịkwa ihe n’aka (knitting) ma ọ bụ ịwu ụdị ihe ndị a na-ewuli (model) nwere ike ịga n’ihu site n’ụdị dị mfe na ezigbo ìhè.

Egwuregwu maka obi ụtọ

• Kpọọ kaadị na egwuregwu bọọdụ. Egwuregwu a maara dị mfe karịa. Kpọọ n’otu otu ka onye ọ bụla ghara ịdị n’ọnọdụ na-akpa ya ihu, ma debe akara n’ụzọ dị nro ma ọ bụ ghara ịdebe ya ma ọlị.
• Nwaa ịchọ okwu nke e dere n’mkpụrụedemede buru ibu. Ịchọ okwu anyị nwere ike ịkpọ n’ihuenyo ma ọ bụ ibipụta ya maka oge dị jụụ.
• Mee egwuregwu jigsaw. Họrọ ọnụọgụ iberibe na-eme ka obi dị jụụ, ọ bụghị nke na-agbalị. Onyonyo a na-ejikọta bụ ụdị dị mkpụmkpụ n’ihuenyo, nduzi anyị banyere egwuregwu a na-ejikọta maka dementia na-akọwakwa otu esi ahọrọ otu.
• Sonye na ajụjụ ihe ọmụma maka ntụrụndụ. Ụfọdụ ndị hụrụ abalị ajụjụ ihe ọmụma nke otu otu n’anya. Ọ bụrụ na ọ malite ịdị ka ule, họrọ ihe ọzọ, ma ọ bụ nwaa ajụjụ ihe ọmụma dị mfe anyị, nke nwere nhọrọ azịza na-enweghị akara.

Egwuregwu bụ maka obi ụtọ n’ebe a. Egosipụtabeghị na egwuregwu ọ bụla na-agwọ ma ọ bụ na-eme ka dementia na-aga nwayọọ; gụkwuo n’egwuregwu ụbụrụ isi: ihe nyocha na-ekwu.

Dee, tụgharịa uche ma dekọọ

• Dee akwụkwọ ndetu. Alzheimer’s Association na-atụ aro ide akwụkwọ ndetu dị ka otu ụzọ isi hazie mmetụta mgbe nchọpụta gasịrị. Ahịrị ole na ole kwa ụbọchị zuru ezu.
• Duru akwụkwọ akụkọ ndụ. Oge mbụ bụ oge dị mma ka onye ahụ họrọ foto nke ya ma dee ma ọ bụ kwuo akụkọ dị n’azụ ha. Lee ọrụ ịkọ ihe gara aga.
• Dee akwụkwọ ozi. Akwụkwọ ozi e degaara nwa nwa, enyi ochie ma ọ bụ onye bụbu onye ọrụ ibe nwere ike inwe ihe ọ pụtara maka ndị abụọ.
• Kparịta site na foto. Foto ndị dakọrọ na-eme foto ezinụlọ egwuregwu ndị dakọrọ dị nwayọọ, kaadị mkparịta ụka na-enyekwa ihe mmalite dị mfe maka mkparịta ụka.

Pụọ ma jegharịa

National Institute on Aging na-atụ aro ịga n’ihu na njem ndị a maara ruo ogologo oge unu abụọ na-enwe obi iru ala. Hazie ha maka oge ụbọchị kacha mma maka onye ahụ, ma ghara ime ka ha dị ogologo.

• Njem mkpụmkpụ gaa ebe omenala. Ụlọ ngosi ihe ochie, ihe nkiri ehihie ma ọ bụ ngosi nka, n’oge dị jụụ karịa.
• Igwu mmiri. NIA na-atụ aro ọdọ mmiri n’oge ụbọchị na-adịghị ọtụtụ mmadụ.
• Otu ndị na-eje ije na klaasị ịgba egwu. NHS kwuru ịgba egwu, tai chi, yoga, igwu mmiri na otu ndị na-eje ije, na oge dabara ndị nwere dementia ebe ha dị.
• Otu ndị na-abụ abụ na ụlọ ọrụ ncheta (memory cafés). Otu ndị na-adịghị akpata nrụgide ebe ndị na-ebi ná dementia na ndị na-eso ha nwere ike izute ndị ọzọ nọ n’otu ọnọdụ ahụ.

Obere mgbanwe na-eme ka ọrụ bụrụ ihe na-atọ ụtọ

Mgbe a ga-eme nwayọọ

Kwụsị ma ọ bụ gbanwee ọrụ mgbe ọ na-eweta nchekasị karịa obi ụtọ. Iwe ugboro ugboro, izere ihe a hụrụ n’anya ma ọ bụ ikwu “Enweghị m ike ọzọ” kwesịrị mkparịta ụka dị nro, ọ bụghị ịkwanye ya. Ọtụtụ mgbe azịza bụ obere ụdị otu ihe ahụ. Mgbe onye ahụ chọrọ enyemaka karịa n’ịmalite na ịgbaso nzọụkwụ, echiche ndị dị n’ọrụ maka oge etiti nwere ike ịdị mma karị. Maka ihe ndị ọzọ banyere mkparịta ụka na-akwado, lee ndụmọdụ mkparịta ụka, maka echiche ndị ọzọ, lee ọrụ 101.

Ndị na-eso ya n’ụzọ chọkwara nkwado. Oge mbụ bụ oge dị mma iwu netwọk enyemaka nke gị; lee ilekọta onwe gị n’ihe onye na-elekọta.