Bisalu sambu na dementia ya luyantiku

Na kitini ya luyantiku ya dementia, bantu mingi ke tatamana kuzinga bonso bo vandaka kusala ntama. Bo lenda sala kisalu, kusadisa bankaka, kumona banduku mpi kutwadisa ndambu mingi ya kilumbu na bo. Mbala mingi bisalu ke lombaka ve nde bo soba yo, kansi bo soba yo fioti sambu yo tatamana kuvanda ya kusepela. Kisalu na nge ke fwanana mingi ti nduku ya kisalu, kansi ve ti muntu ya ke sansaka kaka: muntu yina ke sadisaka, ke yidikaka mambu kumosi ti yandi mpi ke kotaka kaka ntangu bo me lomba.

Inki bisalu kele mbote na dementia ya luyantiku?

Bisalu ya mbote na kitini ya luyantiku kele mbala mingi yina muntu ke zolaka dezia, kansi ya kukangula fioti. Alzheimer’s Foundation of America ke tangaka bamabanza bonso bansaka ya bakarte mpi ya mesa, kusosa bangogo, kutambula, kukina, kusala bilanga, kuyidika bintuntu, kutuba masolo, kupenta, miziki, kusonika jurnal, kusonika mikanda, kusala ba-album ya bafoto, kulamba mpi binkulu ya bafeti.

Mambu yina ke soba mbala mingi kele kisika to mutindu, kansi ve kisalu yina mosi. Alzheimer’s Association ke monisa nde bantu na kitini ya luyantiku lenda yantika kutina mambu yina bo vandaka kusepela na yo, mpi ke pesaka mbandu ya muntu yina ke waka mpasi na nkinsi ya nene kansi ke vanda mbote na kimvuka ya fioti. Tubila pwelele mambu yina me kuma mpasi, mpi soba yo kumosi.

Yula ntete, mpi yikanaka mutindu ya kusadisa

Lutwadisu ya Alzheimer’s Association sambu na kitini ya luyantiku ke pesaka bifu yankaka yina ke sadisaka mpi na bisalu:

• Yula mbala mosi. “Inki lenda sala nde kimvuka ya kutanga mikanda vanda pete sambu na nge?” ke pesaka mvutu ya mbote kuluta kuyindula.
• Bakisa nde yandi lenda sala. Kana kigonsa kele ve, bika muntu meka, mpi pesa kikesa na kisika ya kubaka kisalu na maboko na nge.
• Yikanaka kidimbu. Ponaka ngogo to kidimbu yina ke monisa nde “yo me fwana kukota,” mu mbandu ntangu zina mosi ke kwisa ve na ntangu ya nsaka ya bakarte.
• Tala mbala na mbala. Yula kana kiteso ya lusadisu ke fwanana, ke luta mingi to ke luta fioti.

Bamabanza ya bisalu sambu na kitini ya luyantiku

Tatamana na mikumba mpi bisalu yina nge ke zolaka

• Kangama na kisalu ya mbala na mbala. Kisalu ya kusadisa bankaka konso mposo, kimvuka ya kuyimba to club ke pesaka kilumbu mutindu ya mbote. Kana yo ke kuma mpasi, kisalu ya nkufi to ya pima lenda fwana mingi.
• Yidika madia kumosi. Kana kusumba bima na magazini me kuma mpasi, Alzheimer’s Association ke longaka nde yula muntu asadisa kuyidika menu ya mposo mpi kusonika lisiti.
• Lamba mpi sala bima ya kukanga na four. Landa resepi yina nge ke zolaka kumosi. Tula bima yonso na ndonga na ntwala ya kuyantika, sambu bitambi vanda pwelele.
• Sala bilanga. Yidika kisika ya bilanga, pona bankeni to banti mpi sala kisalu kumosi. Lisiti ya kusonika ya bisalu ya bilanga ya mposo ke sadisaka.
• Tatamana ti kisalu ya maboko. Kusala na mabaya, kusona, kutunga to kutunga bamodele lenda landa ti bapaterne ya pete mpi mwini ya mbote.

Bansaka sambu na kusepela

• Sakana bakarte mpi bansaka ya mesa. Bansaka yina muntu me yikana ti yo kele ya pete kuluta. Sakana na bitini sambu muntu mosi ve kuvanda na ntwala, mpi tanga bapointi fioti to kubika yo.
• Meka kusosa bangogo ya nene na ntinta. Word search na beto lenda salama na ekran to imprimé sambu na ntangu ya pima.
• Sala bapuzzle. Pona ntalu ya bitini yina ke pesa kikesa ya pima, kansi ve mpasi. Picture puzzle kele mutindu ya nkufi na ekran, mpi lutwadisu na beto ya puzzles for dementia ke sadisaka kusola mosi.
• Vukana na bansaka ya kuyindula sambu na kusepela. Bantu yankaka ke zolaka mingi bansaka ya kuyindula na kimvuka. Kana yo ke yantika kumonana bonso kimekamu, ponaka diaka mambu yankaka, to meka easy trivia questions na beto, yina kele ti bamvutu ya kupona mpi kukonda kotanga bapointi.

Bansaka awa kele sambu na kusepela. Nsaka mosi ve me monisa nde yo ke belula to ke lembika dementia; tanga mingi na brain games: what the research says.

Sonika, yindula mpi kanga mambu na kuyibuka

• Kangaka jurnal. Alzheimer’s Association ke longaka kusonika jurnal bonso mutindu mosi ya kusadila mawi na nima ya kuzaba nde muntu kele ti dementia. Ndambu ya ndonga fioti konso kilumbu me lunga.
• Twadisa buku ya luzingu. Kitini ya luyantiku kele ntangu ya mbote sambu muntu pona bafoto na yandi mosi mpi asonika to atuba masolo ya bo. Tala reminiscence activities.
• Sonika mikanda. Mukanda sambu na mwana ya nkaka, nduku ya ntama to nduku ya kisalu ya ntama lenda vanda na valere sambu na bantu nyonso zole.
• Tubila bafoto. Photo pairs ke kumisaka bafoto ya dibuta nsaka ya pete ya kufwanisa, mpi conversation cards ke pesaka bandinga ya pete ya kuyantika masolo.

Basika mpi nikisa nitu

National Institute on Aging ke longaka nde landa kubasika yina nge me yikana ti yo ntangu yonso yina beno nyonso zole ke vanda mbote. Yidika yo na ntangu ya mbote ya kilumbu sambu na muntu yina, mpi bika yo kula ve mingi.

• Kubasika ya nkufi sambu na mambu ya kultire. Musée, filme ya ntangu ya mwini to exposition ya art, mingi-mingi na ntangu ya pima.
• Kuyiswimina. NIA ke longaka pisine na ntangu ya pima ya kilumbu.
• Bimvuka ya kutambula mpi bakilasi ya kukina. NHS ke tangaka kukina, tai chi, yoga, kuyiswimina mpi bimvuka ya kutambula, mpi bakisika yina me fwanana ti bantu yina ke zinga ti dementia, kana yo kele.
• Bimvuka ya kuyimba mpi ba-memory cafés. Bimvuka ya kikesa ya pima kisika bantu yina ke zinga ti dementia mpi bantu yina ke sadisaka bo lenda kutana ti bankaka yina kele na mutindu mosi.

Bansobolo ya fioti yina ke sadisa bisalu kutatamana kuvanda ya kusepela

Ntangu ya kulembika

Yambula to soba kisalu ntangu yo ke natila kimpasi kuluta kusepela. Kana muntu ke mona kimpasi mbala na mbala, ke tina kisalu yina yandi vandaka kuzola to ke tuba nde “mono lenda diaka ve,” yo lombaka masolo ya mawete, kansi ve kununga. Mbala mingi mvutu kele mutindu ya fioti ya kima yina mosi. Ntangu muntu ke lomba lusadisu mingi sambu na kuyantika mpi kulanda bitambi, bamabanza na bisalu sambu na kitini ya kati lenda fwana mingi. Sambu na mambu mingi ya kutuba na mutindu ya lusadisu, tala bantuma ya kutubila mbote, mpi sambu na bamabanza mingi, tala 101 bisalu.

Bantu yina ke sadisaka mpe ke lombaka lusadisu. Kitini ya luyantiku kele ntangu ya mbote sambu na kutunga kimvuka na nge ya lusadisu; tala kudikeba ya muntu yina ke sadisaka.