Дженьыд вочакыв
Небыд кадколаст отсӧгӧн чеччӧм, сёйӧм, ассьыны видзӧдӧм да узьӧм лоӧны гӧгӧрвоана кадӧ, медшӧр удж пуктӧны сійӧ кадӧ, кор морт медся эззьӧма, да уджыс да шойччӧмыс ӧткодьӧсь. Лӧсьӧдӧй сійӧс мортлӧн важ оланног серти, энӧ тыртӧй лунсӧ вывті, видзӧдӧй, медым быд лун лои югыт да вӧрзьӧдчӧм, да вежӧй плансӧ, кор колӧ.
- Чеччӧм, сёйӧм, видзӧдӧм да узьӧм ӧти кадын сетӧны лунлы тӧдса ног.
- Пуктӧй медшӧр уджсӧ сійӧ кадӧ, кор мортлы медся бур.
- Энӧ тыртӧй быд минут. Шойччӧм да лӧнь кад вермас лоны кадколастын пай.
- Югыт, быдлунъя вӧрзьӧдчӧм да кузь да сёр рытъя узьӧмӧсь да сёр кофеысь видзчӧм вермасны отсавны рытын лӧньлунӧн.
- Кадколаст — тайӧ отсӧг, абу правило. Вежӧй, дженьдӧдӧй либӧ кольӧй мыйкӧ, кор лун сьӧкыд.
Тайӧ листбокын (5 юкӧн)
Небыд кадколаст сетӧ лунлы тӧдса ног: чеччӧм, сёйӧм, неуна удж, шойччӧм да узьӧм гӧгӧрвоана ӧти кадын. Сійӧ чинтытӧм вежӧртасъяс да виччысьтӧмторъяс, да сетӧ тіянлы план, кор ті онӧ тӧдӧй, мый вӧчны водзӧ. Улынджык сетӧм кадколастыс — тайӧ пример, абу правило. Вӧдитчӧй сыысь кутанінӧн да лӧсьӧдӧй сійӧс морт серти, кодӧс ті видзӧданныд.
Мыйла лунъя кадколаст отсалӧ?
Ӧткодь кадколаст отсалӧ, сы вӧсна мый тӧдса ногъяс кокниджык вӧдитчыны, кодь выль. Alzheimer’s Association шуӧ, мый лӧсьӧдӧм лун чинтӧ кад, кутшӧм мунӧ мый вӧчны бӧрйӧм вылӧ, да содтӧ кад гажа уджъяслы. Сідзжӧ индӧны, мый чеччан да узян ӧти кад вермас отсавны узянног сьӧкыдъяс да рытын лӧньлун дырйи. National Institute on Aging чӧвтӧ купайтчыны, пасьтасьны да сёйны ӧти кадын, медым гортын лои лӧнь, а Family Caregiver Alliance сідзжӧ чӧвтӧ видзны ӧткодь кадколаст.
Серпаса небыд лун
Кадыс — сӧмын пример. Вештӧй став лунсӧ водзджык либӧ сёрджык, медым сійӧ лӧсяліс мортлӧн ас рытмыслы.
| Кад | Мый лоӧ | Идеяяс | Сьӧкыд лунӧ |
|---|---|---|---|
| 8:00 асывнас | Чеччӧм, мыськӧм, пасьтасьӧм | Быд лун ӧти ногӧн; пуктӧй паськӧмсӧ тадзи, кыдзи пасьтасьны | Вӧчӧй ставсӧ прӧстӧйджыка; выль рубашкаыс тырмас |
| 8:45 асывнас | Асыввыв сёйӧм | Кофе да газетысь лыддьӧм гораа, либӧ радио | Сёйны ӧтлаын лӧньӧн, сёрнитны абу колӧ |
| 9:30 асывнас | Медшӧр удж | Дӧраа тшӧтшкӧм, пӧжасьӧм, садын уджалӧм, дженьыд петӧм либӧ ветлӧм | Дженьыдджык вариант, либӧ кольӧй, медым сійӧ видзӧдіс тіян удж |
| 10:30 асывнас | Лӧнь кад | Музьыка, серпасъя альбом либӧ пукалӧм ӧшинь дорын | Шойччӧм радейтана креслӧын |
| 11:00 асывнас | Луншӧр сёйӧм дасьтӧмын отсӧг | Миськӧм овощъяс, пызан дасьтӧм | Ті пӧжаланныд, сійӧ лоӧ тіянкӧд |
| 12:00 луншӧрын | Луншӧр сёйӧм да весалӧм | Пызан чышкӧм, неуна сёйӧм доз косӧдӧм | Кольӧй гортса уджсӧ |
| 13:00 луншӧр бӧрын | Дженьыд шойччӧм | Кокъяс вылын, небыд музьыка | Сідзжӧ |
| 14:00 луншӧр бӧрын | Уличаын либӧ вӧрзьӧдчӧм | Ветлӧм, крыльца вылын пукавлӧм, быдмӧгъяс ваӧдӧм, шарик ворсӧм | Пукавны шондӧдіна ӧшинь дорын |
| 15:00 луншӧр бӧрын | Йитчӧм либӧ творческӧй удж | Визит, шыӧдчӧм, серпасъяс гищалӧм, серпас гижӧм, картъяс | Юӧм да закуска ӧтлаын |
| 16:30 луншӧр бӧрын | Лӧньлун кад | Занавесъяс пӧдлалӧм, биъяс ӧзтӧм, лӧнь удж, шуам, дозъя полотенце тшӧтшкӧм | Тӧдса музьыка, этша шы |
| 17:30 рытнас | Рытъя сёйӧм | Отсавны вораломын либӧ пызан дасьтӧмын | Прӧстӧй, тӧдса сёян |
| 18:30 рытнас | Рытнас ӧтлаын | Чай бӧрын казьтылӧм, картъяс, радейтана передача, ки вӧрзьӧдӧм | Лӧньӧн ӧтлаын |
| 20:00 рытнас | Узянног дасьтӧм | Купайтчӧм либӧ мыськӧм, узян паськӧм, небыд музьыка, этша би | Дженьдӧдӧй ставсӧ; медводз комфорт |
Тайӧ пример вӧдитчӧ Alzheimer’s Association-лӧн ас серпаса план серти воддза да шӧр кадъяслы: ассьыны видзӧдӧмысь да асыввыв сёйӧмысь гортса уджъяс, ветлӧм, музьыка, шойччӧм да визитъяс пыр рытъя сёйӧмӧдз, казьтылӧмӧдз да узьны дасьтӧмӧдз.
Кыдзи лӧсьӧдны ассьыныс кадколаст?
Заводитӧй мортлӧн важ оланногысь, абу таблицаысь. Alzheimer’s Association чӧвтӧ планалігӧн думайтны тайӧ йылысь:
- Мый сылы радейта, мый оз радейт, мый сійӧ вермӧ да мыйӧн сійӧ интересуйтчӧ.
- Кыдзи сійӧ ӧттӧдз оліс луннас. Водз асывнас чеччысь да понкӧд ветлысь морт вермас водзджык ветлыны и ӧні. Рытын овлысьлы вермас оз ло тӧдса 8:00-ын чеччӧм.
- Кор сылы бурджыка луннас. Пуктӧй сійӧ кадӧ купайтчӧм, петӧм да медшӧр удж.
- Тырмымӧн кад сёйӧмлы, мыськӧмлы да пасьтасьӧмлы, медым эз ков термасьны.
- Ӧти кадын чеччӧм да узьӧм.
Сійӧ жӧ источник чӧвтӧ пуктыны кадколастӧ гортса уджъяс, сёйӧм, ассьыны видзӧдӧм, творческӧй удж, вӧрзьӧдчӧм, йитчӧм, духовнӧй удж да виччысьтӧмторъяс, шуам, ёртлӧн виччысьтӧг пырӧм.
Видлӧй ӧти недельӧн, сэс вежӧй
Гижӧй быд лун прӧстӧй гӧгӧр. Alzheimer’s Association чӧвтӧ видзӧдлыны, кутшӧм уджъяс бурджыка мунісны да мыйла, тіянӧн лои-ӧ кад, кор вывті уна вӧчӧм либӧ вывті этша, да виччысьтӧг планъяс лоины-ӧ гажаӧн либӧ сетісны беспокойство. Кольӧй, мый бура уджалӧ, да вежӧй, мый оз уджав.
Вӧчӧй сійӧс тыдаланаӧн
Мортыс кӧ на вермӧ лыддьыны, ыджыд гижӧмӧн лунъя план белӧй доска вылын либӧ карта вылын вермас сетны спокойствие. Вӧчӧй сійӧс дженьыдӧн: «Асыввыв сёйӧм. Саракӧд ветлӧм. Луншӧр сёйӧм. Шойччӧм». Мукӧдъяслы бурджык оз тӧдны водзвыв; Family Caregiver Alliance чӧвтӧ сёрнитны планъяс йылысь сӧмын дзик водзын, сійӧ кӧ сетӧ беспокойство.
Кыдзи лӧсьӧдны кадколаст
Кольӧй места шойччӧмлы
Энӧ тыртӧй быд минут. Alzheimer’s Association тӧдмӧдӧ, мый мортлы колӧ удж да шойччӧмлы равновесие да, вермас лоны, ёнджыка шойччӧм. Сійӧ кӧ кажитчӧ дӧзьӧмӧн, мӧдлаӧ видзӧда либӧ зэв лӧнь, вежӧй уджсӧ либӧ шойччӧй.
Видзӧй рытнас лунсӧ
Уна мортлы лӧньлун ёнджыка паськалӧ, кор югыт чинӧ. NIA чӧвтӧ луннас петны уличаӧ либӧ ӧшинь дорӧ югыт понда, быд лун вӧрзьӧдчыны, но энӧ планируй вывті уна, сёрӧн энӧ ю кофе да алкоголь, да энӧ узь кузя сёр рытын. Мукӧд семьяяслы бур, кор занавессӧ пӧдлалӧны да биӧнтӧны пемыд водзын. Видзӧд рытын лӧньлун да узьӧм.
Вежӧй сійӧс, кор коланаыс вежсьӧ
- Воддза кад: планируйтӧй ӧтлаын. Морт вермас кӧсйыны гижӧм план, кӧн сійӧ ачыс веськӧдлысь.
- Шӧр кад: ті ёнджыка веськӧдланныд. Дженьыдджык уджъяс, унджык шойччӧм да уна тӧдса уджъяс; видзӧд шӧр кадлы уджъяс.
- Бӧръя кад: кадколастыс шӧрӧ комфорт, сёйӧм да видзӧдӧм, а костын дженьыд чувственнӧй моментъяс, шуам, музьыка либӧ ки вӧрзьӧдӧм; видзӧд бӧръя кадлы уджъяс.
Вежӧй уджъяссӧ, но энӧ кадколаст ногсӧ
Видзӧй сёйӧм, шойччӧм да узьӧм ӧти кадын, а костъяссӧ вежлалӧй. NIA чӧвтӧ видлыны торъя уджъяс торъя лунъясӧ, медым эз вӧв скука. Выльлунӧ ті верманныд пӧжавны, воторникӧ садын уджавны, а сердаӧ серпасъяс видзӧдлыны. Миян 101 удж идея да гортса уджъяс вермасны тыртны тайӧ кадъяссӧ.
Кор лун оз мун план серти
Мукӧд лунъяс оз некор мунны план серти. Висӧм, лёк вой, врач дорӧ ветлӧм либӧ поводдя вежсьӧм вермасны ставсӧ вежны. Кольӧй плансӧ, видзӧй медшӧрторсӧ (сёян, юан, шойччӧм, комфорт) да видлӧй аски. Мортыс кӧ оз кӧсйы мыйкӧ вӧчны, видзӧд кор сійӧ шуӧ «оз кӧсйы». Ӧтлаын лӧньӧн ловзьӧдчӧм, шуам, лӧнь ловзьӧдчӧм, вермас отсавны тіянлы кокньыдджыка лоны.
Тіян ассьыныд кадколастыс сідзжӧ колана. Лӧсьӧдӧй асьныдлы шойччӧм кад, да корӧй котырсяньныдлысь либӧ отсӧг сетана службаысь отсӧг, медым тіянлы воис тӧдса кад шойччыны. Видзӧд видзчысьлы ассьыс йылысь тӧждӧм.
Тшӧкыд юалӧмъяс
Мыйла кадколаст вермас отсавны деменцияӧн овӧй мортлы?
Тӧдса лунӧн этшаджык вежӧртасъяс да виччысьтӧмторъяс, и тайӧ уна деменцияӧн овӧй мортлы сетӧ спокойствие. Alzheimer's Association шуӧ, мый лӧсьӧдӧм лун отсӧгӧн этшаджык кад мунӧ мый вӧчны дум вылӧ да унджык кад кольӧ гажа уджъяс вылӧ. Тайӧ отсалӧ и видзчысьлы лӧсьӧдны ассьыс лунсӧ.
Кутшӧм бур лунъя кадколаст деменцияӧн овӧй мортлы?
Ӧти кывкӧртӧд бур вариант абу. Бур кадколастын чеччӧм, сёйӧм да узьӧм лоӧны гӧгӧрвоана ӧти кадын, ассьыны видзӧдӧм да медшӧр удж пуктӧма сійӧ кадӧ, кор мортлы бурджык, эм кад петанінӧ либӧ ӧшинь дорын, да эм места шойччӧмлы. Лӧсьӧдӧй сійӧс мортлӧн оланног серти.
Вермас-ӧ деменцияӧн овӧй морт узьны лун шӧрын?
Дженьыд шойччӧм вермас отсавны, тӧда пызан вылӧ сёйӧм бӧрын. National Institute on Aging чӧвтӧ оз ков кузь узьӧм да сёр рытын нюръялӧм, сы вӧсна мый вывті мудзӧм либӧ абу бур шойччӧм вермасны содтыны рытын лӧньлун. Узянног сьӧкыд кӧ лоӧ ёна, сёрнитӧй врачкӧд.
Мый вӧчны, сійӧ кӧ оз кӧсйы кадколаст серти мунны?
Кольӧй тайӧ кадӧ да видлӧй бӧрын либӧ мӧд ногӧн. Отказ вермас петкӧдлыны, мый мортыс мудзӧма, висьӧ, сылы доймӧ либӧ сійӧ абу на дась. Кадколастыс лӧсьӧдӧма лунсӧ кокньӧдӧм понда, сійӧн вежӧй сійӧс, а энӧ вынсьӧдӧй.
Подувъяс
Ми сетчам сы котыръяс да туялӧмъяс вылӧ ыстӧгъяс, кӧні тайӧ листбок подуласьӧ. Быдӧнсӧ видзӧдлісны листбок выльмӧдігӧн.
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance