Oilongadano

Oilonga yokudimbulukwa: Oshikefa, ehokololo nomafano

Sha talululwa Elesho lominute 5Kokangudu ka-Golden Moments · Nghee hatu shange

Enyamukulo lixupi

Okudimbulukwa otashi ti okutyapula pamwe oinima yonale okupitila momafano, moinima, momusika nomomahepu. Ningeni oshikefa shomadimbuluko, tungeni embo li li paunafangwa lehokololo longhalamwenyo, ile taleni omafano omutumba pamwe. Inamu pula nande omapulo okulola: efeni po “Oto dimbuluka?” na “Olyelye ou?” ndele tamu longifa omashivo a manguluka ngaashi “Lombwele nge kombinga yaashi.” Eenghundafana diwa oda fimana shi dulife okumona oushili aushe mondjila.

  • Okudimbulukwa eenghundafana, kashi fi ekonakono. Okumona oushili aushe mondjila inashi fimana; okutyapula oko kwa fimana.
  • Ponhele ya ‘Oto dimbuluka…?’ na ‘Olyelye ou?’, longifa omautumbulilo nomashivo ngaashi ‘Lombwele nge kombinga yefiku eli.’
  • Oshikefa shomadimbuluko shi na oinima yomonghalamwenyo yomunhu otashi pe omake neenghundafana sha oku kwata.
  • Embo lehokololo longhalamwenyo otali kwafele ovapambele, ovaenda novafile voshisho va shiive omunhu, ndele haku tala ashike oupyakadi wokudimbuluka.
  • Ngeenge edimbuluko otali eta oluhodi, hekeleka tete ndele to lundulula oshikundafanwa noukeka.
Kepandja eli (oitukulwa 7)
  1. Okudimbulukwa oshike, nolwashike sha yooloka kokupula omapulo okulola?
  2. Ongahelipi to dulu okupopya omafano nopehe na omapulo okulola?
  3. Ongahelipi to dulu okuninga oshikefa shomadimbuluko?
  4. Ongahelipi to dulu okuninga embo lehokololo longhalamwenyo?
  5. Omaetepo makwao okudimbulukwa
  6. Oshike ngeenge edimbuluko otali udifa nai?
  7. Omapekapeko otaa ti shike?

Okudimbulukwa otashi ti ashike okutyapula pamwe oinima yonale. Kovantu vahapu tava kala nokudimbuluka, omadimbuluko omido dihapu da pita otaa dulu okukala e li nawa shi dulife osho sha ningwa ongula ei. Omafano, oinima ya ikililwa, omusika nomahepu otaa dulu okupatulula omadimbuluko oo ndele tae mu pe sha shiwa mu tukulilafane. Epangelo limwe alike: eenghundafana, hakonakono.

Okudimbulukwa oshike, nolwashike sha yooloka kokupula omapulo okulola?

Okudimbulukwa okutukulilafana omadimbuluko okupitila momafano, moinima, momusika ile mouvidio, pefimbo olo omunhu mwene a hala. NHS otai shi fatulula onga okutukulilafana oimoniwa nomahepu onale kwa kwafelwa komafano, koinima, kouvidio ile komusika, membo ile mokatableta. Okupula omapulo okulola okwa yooloka: otaku pula omunhu a yandje enyamukulo li li mondjila, naasho otashi dulu okweeta ohoni ponhele yokutyapula.

National Institute on Aging oya tumbula okupula omunhu ngeenge ota dimbuluka sha ile umwe onga shimwe shoinima oyo i na okweefiwa. Family Caregiver Alliance otai ladipike okweefa po omapulo oo a ikolelela kedimbuluko lopokafimbo nokupopya kombinga yoinima yonale kokule.

Ponhele ya Kendabala
“Oto dimbuluka eshi?” “Eshi otashi monika sha fa efiku liwa. Lombwele nge kombinga yasho.”
“Olyelye ou?” “Ou Meme Rose komutuni. Tala ohat oyo.”
“Osha li modula ilipi?” “Eshi otashi monika sha fa eumbo likulu. Okukala oko okwa li kwa tya ngahelipi?”
“Ahawe, ou haye Bill, oFrank.” “Ota monika a li ha hafifa.”
“Owe shi lombwela nge nale.” “Ondi hole ehokololo olo.”

Ongahelipi to dulu okupopya omafano nopehe na omapulo okulola?

Hovela naasho to mono, ndele to efa omunhu a wede ko sha ngeenge a hala.

  1. Kaleni omutumba pamwe. Kwatei embo lomafano pokati keni opo mu tale pamwe, ndele hamu konakona mu li kombinga ikwao yotafule.
  2. Hoololeni omafano manini. Omafano atano mawa oku dule oshikefa ashishe. Omafano manene a yela ohaa longo nawa.
  3. Tumbula ovanhu ove mwene. “Oove naTate mefiku leni leengoma” otashi kufa po omutengi.
  4. Tonga ouyelele. Oikutu, eehauto, oikulya, onghalo yomhepo, oipala. “Ehauto liwa. Otali monika la vilima.”
  5. Shiva, ino fininika. “Lombwele nge kombinga ya…” ile “Oshike to didilike?” Okumwena oshi li nawa.
  6. Shikula ewiliko laye. Ngeenge ta popi kombinga ya sha shilili filufilu, enda naye.
  7. Xulifa po fimbo shi li nawa. Pata embo lomafano ofimbo ouloloko inau uya.

Ngeenge mwa hala omashivo omafano a longekidwa nale, kendabaleni conversation cards. Ngeenge mwa hala okulundulula omafano eni oukwaneumbo a ninge omudalo tau endele pamwe wokufaneka, kendabaleni photo pairs; omafano oo mwa hoolola otaa kala mombrowser yeni.

Ongahelipi to dulu okuninga oshikefa shomadimbuluko?

Oshikefa shomadimbuluko oshikefa shi na oinima yomonghalamwenyo yomunhu i kwatwe nokupopiwa kombinga yayo.

  1. Hoolola oshikefa sha kola osho shipu okupatululwa, ngaashi oshikefa shoikutu, oshikefa shohat ile okashikefa kanini koiti.
  2. Hoolola oshipalanyole ile oinima ya lumbakana. Oilonga, oshihafifa, onhele, efimbo lonhumba, ile oinima aishe kanini.
  3. Ongela oinima ya amenwa. Oinima itano fiyo omulongo oya wana okuhovela.
  4. Longifa eekopi doinima ya fimana unene. Kopifa omafano nomishangwa oyo itai dulu oku pingwa po ndele to di amene nawa.
  5. Kufa mo oshinima shimwe pefimbo limwe. Shi yandja, tonga sha kombinga yasho, ndele to tale apa eenghundafana tadi i.

Omaetepo oinima yokutula mo:

  • Oilonga: okaadilongo kedina, oshilongifo shinini, oshilapi shoshikutu shoilonga, embo lomishangwa, okapini komupangi, embo lomalongekido oikulya lokoresitola.
  • Keumbo: okakalata komalongekido oikulya ka shangwa neke laye, etawulo lotee, oshali ile outai ya hoololwa.
  • Oihafifa: ekutu lokuyula eeshi lihe na ohuka, etanga lomba, ongodi yokuninga oinima, okapakete kombuto.
  • Eenhele: oukalata, eemeva, oshinima shokudimbulukwa shomondjila, oshipambu shoshifo shomoshitukulwa shavo.
  • Oukwaneumbo: eekopi domafano, efano la fanekwa kokanona, oshihiyo shohango.

Efeni po oinima i na omutwe wa twa, oinima inini oyo tai dulu okup swallowed, naashishe osho tashi dulu okweeta omadimbuluko mai, okuninga ashike u shi shii kutya sha tambulwa ko.

Ongahelipi to dulu okuninga embo lehokololo longhalamwenyo?

Embo lehokololo longhalamwenyo embo lomafano li li paunafangwa li na omafano nomashangelo maxupi kombinga yonghalamwenyo yomunhu. Oshinima osho tamu dulu okutala pamwe, notashi kwafele ovaenda novafile voshisho va mone omunhu aushe.

  1. Hoolola omukalo. Obinda i na oipakete yomapandja, embo lomafano la nyanyangidwa, ile elandulafano lomafano mokatableta.
  2. Longekida oitukulwa inini. Ounona, ofikola, oilonga, oukwaneumbo, eenhele omo mwa kala, eitavelo, oihafifa, oikulya nomusika oyo a hoolola.
  3. Tula efano limwe ile avali pepandja keshe noshinyolwa shixupi, sha shangwa noondanda dinene: “Mary, e na omido 22, ta hovele oilonga mobanka.”
  4. Weda ko osho a hole neenghedi dakeshe efiku. “Oha nu okofi nomashini. Oha kala e hole omaimbilo Osoondaxa. Ina hala oTV tai popi pombada.” Eshi otashi kwafele keshe ou te mu file oshisho.
  5. Kufa mo ombinga yomunhu ngaashi a hala, mokuhoolola omafano, mokuhokolola omahepu ile ashike mokutala eshi tashi tungwa.
  6. Twikila okweda ko. Inali pumbwa okupewa eshi la pwa opo li kale li na oshilonga.

Omaetepo makwao okudimbulukwa

  • Daneni omusika yefimbo lounyasha waye ndele tamu popi apa tai mu twala. Tala oilonga yomusika.
  • Taleni ouvidio vomoukwaneumbo ile oiprograma yoTV yomafimbo oo a li e hole unene.
  • Telekeni oshikulya shounona waye ndele tamu efa edimba li wilike eenghundafana.
  • Taleni emeva loshitukulwa shavo ndele tamu shikula eendjila odo va ikilila.
  • Kwateni oukatoloko ile omagazini onale ndele tamu popi kombinga yeendado, omifindalandu doikutu neehauto.
  • Kwateni omahepu aye mongodi, nepitikilo laye, omolwoukwaneumbo.
  • Tukuleni pefimbo leengodi. Yelula efano limwe pefimbo longodi youvidio; tala eengodi dongodi noyavidio.
  • Eta efano ile oshinima ngeenge to talele po. Otashi pe etalelepo sha shipu okulongifa; tala okutalela po.

Oshike ngeenge edimbuluko otali udifa nai?

Omafimbo amwe omadimbuluko otaa eta oluhodi, okulivela ombedi ile outile. Ngeenge omunhu okwa kala a nyika oluhodi, kanghama, mu hekeleka ndele to lundulula noukeka oshikundafanwa ile oshilonga. Inamu kondjifa kombinga yaasho sha ningwa. Family Caregiver Alliance otai ladipike okweefa po okutomha omunhu kutya okwa puka notai kumaida okuyamukula komaliudo oo ta ulike, oo e li oshili. Ngeenge ta popi kombinga yaumwe a fya onga e li momwenyo, yamukula komaliudo: “Owe mu hala unene. Lombwele nge kombinga yaye.”

Omapekapeko otaa ti shike?

Ekongo laCochrane kombinga yokudimbulukwa, la kwatela mo omakonakono 22 novanhu 1,972, ola mona kutya oidjemo kaya li ya faafana, oya li inini noya li ya yooloka she likolelela keenhele nokomikalo. Inali mona oumbangi wokuhongaula ovanhu tava kala nokudimbuluka. Ohatu ladipike okudimbulukwa molwaashi otashi dulu okweeta efimbo liwa noli na eityo pamwe, ndele haku li tala onga epango. Ngeenge mwa hala okumona shihapu kombinga yeenghundafana dipu, taleni omayele okupopya.

Omapulo haa pulwa olundji

Okudimbulukwa oshike kovantu tava kala nokudimbuluka?

Okudimbulukwa okutukulilafana omadimbuluko noinima ya pita, luhapu kwa kwafelwa komafano, koinima, komusika ile kouvidio. Otashi dulu okuningwa pokati kovanhu vavali ile mongudu. Elalakano okukala neenghundafana diwa nodi na eityo, ndele haku konakona osho omunhu ta dulu okudimbuluka.

Omolwashike inandi pumbwa okupula ‘Oto dimbuluka?’

Omapulo oo taa konakona edimbuluko otaa dulu okuningifa omunhu a kale e udite ohoni ile a limbililwe ngeenge enyamukulo itali uya. National Institute on Aging oya tumbula okupula ngeenge omunhu ota dimbuluka sha ile umwe womoinima oyo i na okweefiwa. Ponhele yaasho, tonga osho to mono ndele to efa omunhu a wede ko keshe osho a hala.

Oshike ndi na okutula moshikefa shomadimbuluko?

Hoolola oinima ya amenwa, ya kola noya pambafana nonghalamwenyo yomunhu: oinima yoilonga, oinima yoihafifa, oshali ya hoololwa, oukalata, oukalata vomalongekido oikulya, oinima yokudimbulukwa yomaudano ile eekopi domafano. Henuka oinima i na omutwe wa twa, oinima inini oyo tai dulu okup swallowed, noinima yolela oyo itai dulu oku pingwa po.

Oshike ngeenge ta puka moushili?

Efa shi pite. Ngeenge nyoko ta ti efano otali ulike omumwainakadona waye ofimbo oli li omutekulu waye, osho oshi li nawa. Okuyukifa otaku lundulula okafimbo kawa ke ninge ekonakono. Shikula ehokololo olo ta hokolola ndele tamu li tyapula pamwe.

Eeshako doilongifo

Ohatu tula omalinki komahangano nokeekonakono omo epandja eli la likolelela. Keshe shimwe osha li sha talululwa eshi epandja la pepalekwa.

  1. Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  2. Reminiscence therapy for dementia · Cochrane
  3. Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
  4. Activities for dementia · NHS

Mbela owe lilongekela eudano liondjabi?

Omafano manene, kaku na efimbo lokuvalwa, kaku na oitwa, nokaku na okulishangifa. Daneni pamwe me-browser yeni.

Kufa omaudano aa pamwe naave

O-app yoshali ya-Golden Moments yee-iPhone, iPad na-Android: omafano manene eetaila, omaudano e na omafano oukwaneumbo woye mwene, nomakanghameno omafano oo haa longo nopehe na Wi-Fi. Kaku na o-akaunda, omaulikifo oipindi, efimbo lokuvalwa ile oitwa.