Haere kwadogina
Guna laloa hereva anina be oi bona emu tauna ida guna dala oi moalemu, lada, gau, ane, bona sivarai amo. Laloa boksi oi karaia, mauri sivarai buka oi karaia, eiava lada oi itaia hebou. Henanadai lasi: “Oi laloa, a?” eiava “Daika be daika?” oi gwau lasi. “Inai oi herevalaia” bamona hereva namona oi gaukaralaia. Namona hereva be gau badana, hereva momokani be gau badana lasi.
- Guna laloa hereva be hereva moale, tes lasi. Hereva momokani be gau badana lasi; moale be gau badana.
- ‘Oi laloa, a?’ bona ‘Daika be daika?’ oi raka lao, ‘Inai dina oi herevalaia’ bamona hereva oi gaukaralaia.
- Taunimanima ena mauri amo gau ida lalohadai boksi ese ima bona hereva e durua.
- Mauri sivarai buka ese ruma bese, vadivadi taudia, bona naria taudia e durua tauna e diba, gorere sibona lasi.
- Bema lalohadai ese lalohisihisi e mailaia, ginigunana do oi hamomokania, bona maragimaragi oi lao kahana ma ta gau.
Inai peisi ai (7 kahadia)
Guna laloa hereva anina be guna dala oi moalemu hebou. Dementia ida noho taudia momo edia lagani momo gunana lalohadai be ia e kamonai namonamo, hari dabai e vara gauna be ia laloa auka. Lada, diba gauna gau, ane, bona sivarai ese unai lalohadai e kehoa diba, bona oi ruaosi oi hereva moale diba. Taravatu ta sibona: ia be hereva moale, tes lasi.
Guna laloa hereva be dahaka, bona tes ida dahaka idau?
Guna laloa hereva be lada, gau, ane, eiava vidio amo guna laloa oi hereva hebou, tauna ena maragimaragi dalana amo. NHS e gwau, ia be guna sivarai oi hereva hebou, lada, gau, vidio, eiava ane amo, buka lalonai eiava tablet lalonai. Tes be ma ta: tauna ese haere momokani ia hahedinaraia be namo, bona unai ese hemataurai e mailaia diba, moale lasi.
National Institute on Aging e gwau, tauna be gau ta eiava tauna ta e laloa, a lasi, oi nanadaia lasi. Family Caregiver Alliance e gwau, harihari lalohadai e gaukaralaia henanadai oi rakatania, bona gunaguna dala oi herevalaia.
| Unai badana lasi | Inai oi tohoa |
|---|---|
| “Oi inai oi laloa, a?” | “Inai be moale dina. Oi herevalaia.” |
| “Daika be daika?” | “Inai be Aunty Rose kone ai. Itaia ia ena hat.” |
| “Edena lagani ai?” | “Inai be gunana ruma. Unai ai oi noho neganai dahaka bamona?” |
| “Lasi, ia be Bill lasi, ia be Frank.” | “Ia be moale tauna bamona.” |
| “Unai oi gwauraia vadaeni.” | “Lau urana unai sivarai.” |
Lada oi herevalaia totona, henanadai lasi, edena bamona?
Oi itaia gauna amo oi hamatamaia, bona tauna ia ura bema hereva ta ia atoa, ia e hereva diba.
- Hebou oi helai. Albam oi atoa oi ruaosi huanai, oi itaia hebou, tes lasi.
- Lada haida oi abia hidi. Lada 5 namodia be boksi ta badana ena hereva namo. Lada badadia bona mai anina namona be namo.
- Taunimanima edia ladana oi gwauraia. “Inai be oi bona Tamana oi ruaosi headava dinana” ese hekwakwanai e kokia.
- Gau maragidia oi herevalaia. Dabua, ka, aniani, guba, vairana. “Ka namona. Ia e hururuhururu.”
- Oi boiria, oi gwau taravatu lasi. “Oi herevalaia…” eiava “Dahaka oi itaia?” Kunu be namo.
- Ia ena dala oi badinaia. Bema ia e hereva ma ta gau, unai dala oi badinaia.
- Moale neganai oi dokona. Hegaraia lasi neganai, albam oi koua.
Hereva e hamatamaia dalana oi ura bema, conversation cards oi tohoa. Emu ruma bese edia lada amo maragimaragi hegearalaia gaukara oi karaia totona, photo pairs oi tohoa; oi abia hidi lada be emu browser lalonai e noho.
Laloa boksi edena bamona oi karaia?
Laloa boksi be tauna ena mauri amo gau e atoa gauna, imana amo e dogoatao bona e herevalaia.
- Auka namona boksi oi abia hidi e kehoa haraga, bamona tamaka boksi, hat boksi, eiava au maragi boksi.
- Sivarai ta eiava momo oi abia hidi. Gaukara, moale gaukara, gabu, lagani, eiava momo haida.
- Namona gau oi haboua. Gau 5 do 10 be namo hamatamaia totona.
- Gau badadia momokani edia kopi oi gaukaralaia. Lada bona pepa badadia momokani oi kopi, momokani oi gima namonamo.
- Gau ta ta oi abia. Ta oi henia, unai oi herevalaia, bona hereva e lao edena bamona oi itaia.
Atai diba gau haida:
- Gaukara: ladana badana, maragi gaukara gauna, uniform pat, buka, nesi pin, aniani ruma ena buka.
- Ruma: ia imana ena nadua pepa, tei taol, ia uraia dika keru eiava tai.
- Moale gaukara: qarume au (kaia lasi), besbol polo, qarume gini, au vada.
- Gabu: poskadi, map, vadivadi lalohadai gau, gunana taun ena nius pepa kopi.
- Ruma bese: lada edia kopi, natuna ena dro, headava boiboi pepa.
Kaia gauna, maragi gauna e hadika diba, bona lalohisihisi e mailaia diba gauna oi atoa lasi, bema oi diba ia e uramu.
Mauri sivarai buka edena bamona oi karaia?
Mauri sivarai buka be tauna ena mauri sivarai e hahedinaraia albam maragimaragi, lada bona hereva maragidia ida. Ia be hebou oi itaia diba gauna, bona vadivadi taudia bona naria taudia e durua tauna momokani e diba.
- Dalana oi abia hidi. Lada pepa gima gauna ida bainda, print karaia lada buka, eiava tablet lalonai slideshow.
- Kahana haida oi laloa. Maragi negana, sikuli, gaukara, ruma bese, noho gabudia, abidadama, moale gaukara, uramu aniani bona ane.
- Pepana ta ai lada ta eiava rua oi atoa hereva maragi badana ida: “Mary, lagani 22, benk ai gaukara e hamatamaia.”
- Ia uramu gaudia bona dala oi atoa. “Ranu bona susu ida kofi e inua. Sande ane e uramu. Lada TV e ura lasi.” Inai ese ia e naria taudia e durua.
- Tauna oi halasia ia ena ura hegeregerena, lada e abia hidi, sivarai e herevalaia, eiava e itaia.
- Oi atoa lou. Ia e ore lasi be namo, to ia be gau namona.
Guna laloa hereva ma haida
- Ia ena tauhau negana ane oi halasia bona e lao gabuna oi herevalaia. Ane gaukara oi itaia.
- Ruma bese vidio eiava TV hereva ia uramu lagani amo oi itaia.
- Maragi negana aniani oi nadua bona bonana ese hereva e hamatamaia.
- Ia ena gunana taun ena map oi itaia bona diba daladia oi badinaia.
- Gunana katalog eiava magasin oi itaia bona davana, dabua, bona ka oi herevalaia.
- Ia ena sivarai oi rekoda telefon lalonai, ia e gwau taravatu bema, ruma bese totona.
- Telepon ai oi hereva hebou. Vidio telepon ai lada ta oi hahedinaraia; telepon bona vidio telepon oi itaia.
- Oi vadivadi neganai lada eiava gau ta oi mailaia. Vadivadi e namo diba; vadivadi oi itaia.
Bema lalohadai be e hisihisi?
Haida lalohadai ese lalohisihisi, lalometau, eiava gari e mailaia diba. Bema tauna e lalohisihisi, oi dokona, oi hamomokania, bona maragimaragi ma ta sivarai eiava gaukara oi hamatamaia. E vara gauna oi hepapahuahu lasi. Family Caregiver Alliance e gwau, tauna e kerere oi hamaoromaoroa tohoa lasi, bona ia e hahedinaraia lalo oi haere henia, unai be momokani. Bema ia mase tauna ta e herevalaia ia mauri noho bamona, ia ena lalo oi haere henia: “Oi lalometau ia. Ia oi herevalaia.”
Diba taudia edia tahua be dahaka e gwau?
Cochrane ena guna laloa hereva tahua, triel 22 bona taudia 1,972 ida, e davaria anina be idauidau, maragi, bona gabu bona dalana hegeregerena e idau. Dementia ida noho taudia edia dika ta e davaria lasi. Ai e gwau guna laloa hereva be namo, badina ia ese moale bona anina bada nega e henia diba hebou ai, muramura dalana lasi. Hereva namona dalana ma haida totona, hereva dalana diba oi itaia.
Henaidai momodia
Dementia ida noho taudia edia guna laloa hereva be dahaka?
Guna laloa hereva be guna sivarai bona laloa oi hereva hebou, laloa lada, gau, ane, eiava vidio amo. Ia be ta ta eiava taudia momo ida e karaia diba. Anina be namona bona anina bada hereva, tauna ena lalohadai oi tes lasi.
Dahaka dainai ‘Oi laloa, a?’ oi nanadaia lasi?
Lalohadai e tes henanadai ese tauna e hahererea eiava e lalohekwarahi diba, bema haere e mai lasi. National Institute on Aging e gwau, tauna be gau ta eiava tauna ta e laloa, a lasi, oi nanadaia lasi. Oi itaia gauna oi herevalaia, bona tauna ena ura hereva ia e gwauraia.
Laloa boksi lalonai dahaka oi atoa?
Namona bona auka gau oi abia hidi, tauna ena mauri ida e tubu: gaukara gau, moale gaukara, ia uraia dika keru, poskadi, nadua pepa, siporo lalohadai gau, eiava lada kopi. Kaia gauna, maragi gauna e hadika diba, bona gau badadia momokani oi atoa lasi.
Bema ia e hereva kerere?
Oi rakatania. Bema oi sinana e gwau lada lalonai ia tadina, to ia kakana, ia namo. Oi hamaoromaoroa neganai moale nega e lao tes. Ia e herevalaia sivarai oi badinaia, bona hebou oi moale.
Badina sivarai
Inai peisi ese ia badinaia oganaisesen bona tahua sivarai ai haheboua. Inai peisi hamatamataia neganai iboudiai ai itaia maoromaoro.
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Reminiscence therapy for dementia · Cochrane
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Activities for dementia · NHS