Oilongadano

Eengodi dovideo nomunhu e na oudu wokudimbwa

Sha talululwa Elesho lominute 6Kokangudu ka-Golden Moments · Nghee hatu shange

Enyamukulo lixupi

Eengodi nomunhu e na oudu wokudimbwa ohadi ende nawa ngeenge odi fupi, hadhi ningwa pandjikilile nohadi kwatele mo sha tamu ningi pamwe, ngaashi okuulikila okambishi ile oshikunino, okutala omafano, okuleshela mokule, okwiimba eimbilo a hala ile okudana oudanaukifo tau ngungumana okupitila moskepa ya tumbulwa. Dengela pefimbo limwe efiku keshe ngeenge tashi shiiva, popyeni umwe pelimwe, nokupula umwe oo e li po e ku kwafele.

  • Oilonga ohai pe ongodi elandulafano nohai kufa po oudjuu wokukundafana. Longekida oshinima shimwe shipu mu shi yandje pamwe.
  • Eengodi difupi, hadhi ningwa pandjikilile pefimbo limwe mefiku ohadi longo nawa luhapu shi dulife eengodi dile hadi ningwa omafimbo nomafimbo.
  • Umwe ta popi pelimwe. Eengodi dongudu omo aveshe tava popi pefimbo limwe odidjuu okuudiwa ko, unene ngeenge oku na oudjuu wokuuda.
  • Omukwafi oo e li po ota dulu okulongekida oshilongifo, okukala omutumba puye, nokukala ‘omake’ oudano keshe ile efano.
  • Ngeenge ongodi itai ende nawa nena, i xulifa nombili. Okuyelula vali mongula oshi li nawa.
Kepandja eli (oitukulwa 7)
  1. Omolwashike wa pumbwa okulongekida oshilonga shongodi?
  2. Oilonga ilipi tai longo mongodi yovideo?
  3. Ninga shike shi na sha neengodi dongodi ashike?
  4. Ongahelipi handi longekida ongodi yovideo tai longo nawa?
  5. Omayele komukwafi oo e li po
  6. Ninga shike ngeenge ongodi inai enda nawa?
  7. Pokati keengodi

Okukala kokule nomunhu e na oudu wokudimbwa otashi dulu oku ku udifa wa ngabekwa. Eengodi dongodi nodovideo itadi pingena po ekwato, ashike natango otadi dulu okweeta oikando yashili yekwatathano ngeenge owe di longekida nawa. Oshitwa osho okweefa po okukendabala okukala neenghundafana da ikililwa nokulongekida ponhele yaasho oshinima shipu mu shi yandje pamwe. Epandja eli otali popi oilonga tai longo okupitila movideo nongodi, nghee ongodi tai dulu okulongekididwa, naasho omunhu oo e li po ta dulu okuninga okukwafela.

Omolwashike wa pumbwa okulongekida oshilonga shongodi?

Oshilonga ohashi pe ongodi elandulafano. “Ou li ngahelipi? Owa ninga shike nena?” otashi pula omunhu a dimbuluke nokulombwela, osho tashi dulu okukala shidjuu notashi eta oudjuu. “Tala, omatamate okwa pya” itashi mu pula sha nandenande.

Alzheimer’s Association otai ti kutya eenghundafana moongudu dinene okupitila movideo otadi dulu okukala didjuu, notai yandje ediladilo lokuweda elandulafano kongodi noinima ngaashi okwiimba omaimbilo ile okuyandja omafano.

Oilonga ilipi tai longo mongodi yovideo?

Ulikila nokuhokolola

Eta ounyuni woye kuye. Endifa okamera kanini moshikunino shoye, mu shiivife nombwa, ulikila eshi to teleke, kwata efano lomunona, ile yelula ongodi kembululu i tale omundele. Hokolola eshi to mono meendjovo diipu nokuleka oikando yokunyamukula. Inapa pumbiwa omapulo.

Taleni omafano pamwe

Kwata efano lakulu loshitoo komesho yokamera, ile ulikila oskepa yoye u ulike omafano manini manene limwe pelimwe. Popyeni kombinga yaasho tamu mono: “Tala embale laTatekulu.” Henuka omapulo ngaashi “Olyelye ou?” ile “Oto dimbuluka?” Ngeenge omunhu okwa tumbula umwe epuko, efa shi kale ngaho. Tala omayele etu okukundafana omafano noku dimbuluka omolwomapulo omoule.

Lesha mokule

Lesha okatevo kafupi, epsalme, embo lounona li holike pamwe nomutekulu mongodi tuu oyo, onhumwafo ya dja komupambele, ile epandja membo e li hole. Okulesha mokule ohashi pe omunhu sha shingungumana okupwilikina kasho inashi pumbiwa okuyamukula.

Imbeni ile pwilikineni omusika pamwe

Imba eimbilo e li shii nawa, ile dana eimbilo e li hole kombinga yoye. Okwiimba pamwe ohashi kala shipu shi dulife okupopya kovanhu vahapu. Tala omayele etu oilonga yomusika.

Telekeni ile bakeneni pefimbo limwe

Alzheimer’s Association otai yandje ediladilo okulongekida ongodi yovideo mu teleke ile mu bake oshikulya shimwe she likalekelwa pamwe. Tuleni ongodi momakombitha aeshe avali. Omunhu oo e li po ota dulu okutuvikila ile okumakela omanga ove to landula okakalata kaye kokuteleka.

Taleni sha pamwe

Ehangano otali yandje yo ediladilo okutala okafilima ke holike pefimbo limwe momaumbo a yooloka ofimbo tamu popi kongodi ile movideo. Komunhu e na oudu wokudimbwa, okatukulwa kafupi, oshipitililo shikulu shotivii ile oudano wembumbuma otashi dulu okulonga nawa shi dulife okafilima akushe.

Daneni oudanaukifo tau ngungumana okupitila moskepa ya tumbulwa

Ooprograma dihapu dongodi dovideo ohadi pitike u ulike oskepa yoye. Oove to yeulula oudanaukifo nokudenga; omunhu ote ku lombwele ile ta ulike efano olo e na okuhoolola. Ile omukwafi oo e li po ota yeulula oudanaukifo wa faafana kotableta nokudengela ye ofimbo tamu kundafana.

Omaudano taa longo nawa monghedi ei:

  • Finish the Saying: oove to lesha eyeletumbulo li shiiwe, ye ta ti exulifo, ndele tapa landula epulo tali popiwa.
  • Picture Pairs: oudanaukifo wokufaathana tau ngungumana u na omafano manene taa dulu okukala a ulikwa, kau na efimbo lokutengeneka ile omawedele.
  • Conversation Cards: efano nepulo la manguluka mu kundafane pamwe.
  • Photo Pairs: oudanaukifo wokufaathana wa ningwa komafano wa hoolola koshilongifo shoye mwene. Omafano ohaa kala moshilongifo shoye shokutalela, nomunhu ote a mono okupitila moskepa yoye ya tumbulwa.

Omatumwalaka a kwatwa

Ngeenge eengodi odo tadi ningwa pefimbo opo odidjuu, kwata okavidio kafupi: omakundilo, eimbilo, ile eenghatu moshikunino shoye. Omukwafi ote ka dana pefimbo la ngungumana, lwoikando ngaashi omunhu te shi hafele. Alzheimer’s Association otai tumbula okutuma oikando ya kwatwa, ngaashi ounona tava pandula oipewa.

Ninga shike shi na sha neengodi dongodi ashike?

Eengodi dongodi ashike natango oda fimana. Dementia Australia otai yandje ediladilo lokudenga pefimbo limwe efiku keshe nokuhakwatela po, molwaashi ovanhu ve na oudu wokudimbwa otashi dulu okutwala efimbo va ye mo meenghundafana. Mongodi:

  • Tumbula edina loye noupambele weni diva: “Wa lala po, Tate, aame Jenny, omonakadona woye.”
  • Popya kanini, neendjovo difupi, ediladilo limwe pelimwe.
  • Yandja eenghundana ponhele yoku di pula: “Onda teleka oshikulya shoye shombelela onguloshi.”
  • Lesha okatevo kafupi, ile imba oshitukulwa sheimbilo li holike.
  • Kaleka ongodi ifupi nokuxulifa nondjovo youkwatya muwa.

Dementia Australia otai ti yo kutya eengodi dovideo otadi dulu okukwafela ngeenge okupopya kwa ninga shidjuu, molwaashi omunhu ota dulu okumona oshipala shoye. Ngeenge eengodi dongodi otadi ngwangwaneke, kendabala ovideo, ile shimwe osho.

Ongahelipi handi longekida ongodi yovideo tai longo nawa?

Ofimbo ongodi inai hovela:

  1. Hoolola efimbo londjikilile eshi omunhu luhapu a tulumukwa, ndele to kala musho. Ondjikilile ohai kwafele.
  2. Longeleni kumwe nomukwafi oo e li po. Etumwalaka efiku limwe komesho ohali mu kwafele a longekide.
  3. Tala oshilongifo. Otableta ya tulwa koshikwatelifo oipu shi dulife ongodi ya kwatwa meke. Shilipaleka kutya oya tulwa omundilo, oskepa oya yela, newi oli uditike nawa. Tula ko omanyolo ngeenge oprograma otai shi pitike nomunhu oha lesha nawa.
  4. Longekida oshilonga shimwe nokukala wa longekida ashishe.

Pefimbo longodi:

  • Kala omutumba popepi nokamera mouyelele muwa, wa taalela ekende, ha konima yayo.
  • Lishiivifa ongodi keshe, nedina noupambele weni.
  • Umwe ta popi pelimwe. Alzheimer’s Association otai ti kutya okupopya pefimbo limwe okudjuu kovanhu ve na oudu wokudimbwa nokovanhu ve na oudjuu wokuuda. Ngeenge ovapambele vahapu ova waimina mo, lundululeni ile kaleni mo muvali ile mutatu.
  • Pula epulo limwe pelimwe. Family Caregiver Alliance otai yandje ediladilo lomapulo maipu taa nyamukulwa heeno ile ahawe, nokulika omhito ngeenge tashi shiiva.
  • Efa pa kale omakalele male. Teelela enyamukulo. Oshi li nawa okuyandja ondjovo ngeenge ote i kongo.
  • Longifa oshipala shoye newi loye. Limemesha, dimina nomutwe nokukaleka ondaka yoye i na oukwatya muwa. Oikala yoye ohai popi luhapu shi dulife eendjovo.
  • Ino yukifa. Ngeenge omunhu okwa popi sha shihe li mondjila, shi efa.

Okuxulifa ongodi:

  • Xulifa ofimbo omunhu ina loloka, sha denga mbada ngeenge tashi shiiva, pefimbo liwa.
  • Longifa elalekido limwe aluke ongodi keshe: “Ohandi ku dengele mongula pefimbo lomusha. Ondi ku hole.”
  • Ino li endelelifa unene.

Omayele komukwafi oo e li po

Ngeenge oove omushamane ile omukulukadi, omufiliki, omumwaina ile omunailonga to kwafele nongodi, oove to shi ningifa tashi shiiva.

  • Longekida onhele ya ngungumana. Dima otivii noku pata omweelo.
  • Hovifa ongodi ove mwene, ndele to pe omunhu otableta ya tulwa koshikwatelifo ile u i kwate pondodo yomesho aye.
  • Kala omutumba puye, ha komesho yaye. Oukalele woye otau mu kwashilipaleke. Mu dimbulukifa noukeka ngeenge sha pumbiwa: “Tala, oJenny.”
  • Kala omake. Kwata omafano, denga oudanaukifo, alula otableta i ulike onduda.
  • Tala ngeenge a loloka ile a uda nai, nokulombwela oo ta denge eshi efimbo lokuxulifa la fika.
  • Lombwela oo ta denge eshi sha enda nawa. “Okwa li e hole okambishi” otashi kwafele okulongekida ongodi tai landula.

NIA otai yandje ediladilo kutya ovapambele ve li kokule otava dulu okukwafela omunhu omukulunhu a lilonge oinima yoshilongifo shaye shongodi, ngaashi eengodi dovideo. Moikando ya xuuninwa, omukwafi luhapu ota ka pumbwa okufila oshisho oshilongifo pauyadi. Osho oshi li nawa.

Ngeenge omunhu oku li monhele yokufila oshisho, Alzheimer’s Foundation of America otai yandje ediladilo okupula ngeenge onhele ohai kwafele omaumbo neengodi dovideo. AFA otai tumbula yo omaumbo taa tumine omunailonga wokufila oshisho omafano okwaalulilafana, nokutuma oikulya i holike ile oinima inini tai hekeleke, konima yokupula kutya onhele otai shi pitike shike.

Ninga shike ngeenge ongodi inai enda nawa?

Eengodi dimwe otadi ka ngwangwaneka, tadi kala dihe na eenghono ile tadi udifa nai. Hasho epuko loye, kashi na kutya eengodi inadi wana.

  • Ngeenge omunhu ota monika a ngwangwana koskepa, lundulula kongodi yongodi ashike ile ketumwalaka lovideo la kwatwa.
  • Ngeenge okwa uda nai, tambula ko omaliudo aye, popya ondjovo tai hekeleke, ndele to xulifa noukeka.
  • Ngeenge eengodi luhapu ihadi ende nawa pefimbo limwe mefiku, kendabala pefimbo limwe.
  • Ngeenge okwe ku tala ko u li umwe elili, shi tambula ko nouwa.

Oshi li nawa okuxulifa diva. Ongodi ifupi, youkwatya muwa oyo oshizemo shiwa.

Pokati keengodi

Kala u li po meenghedi dimwe. Dementia Australia otai yandje ediladilo okutuma oukalata, omatumwalaka opaintaneta, omafano ile oipewa inini. Okakalata koposita koshivike keshe ke na efano limwe linene nonhumwafo ifupi otaka dulu okuleshwa nokuleshululwa. Oukalata veenghundafana va nyanyangidwa tava tumwa komukwafi otava dulu okuyandja oshipalanyole sha longekidwa kongodi tai landula.

Opo u mone omayele okukuhoolola nokulongekida otableta, tala otableta noskepa. Opo u mone efimbo lokukala pamwe koshipala, tala omayele etu okutalela po.

Omapulo haa pulwa olundji

Oshike handi dulu okuninga mongodi yovideo nomunhu e na oudu wokudimbwa?

Longekida oshilonga shimwe shipu: ulikila oshikunino shoye, okambishi ile okombitha; taleni omafano akulu pamwe; lesha okatevo ile onhumwafo ifupi mokule; imbeni eimbilo e li hole; telekeni pamwe oshikulya shimwe pefimbo limwe; ile daneni oudanaukifo womafano tau ngungumana okupitila moskepa ya tumbulwa. Oilonga ohai pe ongodi osho tamu yandje elitulemo opo omunhu a ha kale e na okutwala po eenghundafana.

Ongodi yovideo oi na okukala ile shi fike peni?

Luhapu oifupi shi dulife eshi to diladila. Ominute dishona doukwatya muwa otadi dulu okuwana, unene ngeenge omunhu oha loloka diva. Okudenga pandjikilile pefimbo limwe mefiku otashi dulu okukala sha fimana shi dulife oule wongodi keshe.

Oshike ndi na okuninga ngeenge okwa ngwangwana ile a uda nai keengodi dovideo?

Ovanhu vamwe ohava mono oshipala koskepa tashi ngwangwaneke. Kendabala ongodi yongodi ashike, etumwalaka lovideo la kwatwa omukwafi te li dana pefimbo la ngungumana, ile oukalata nomafano taa tumwa meposita. Ngeenge ongodi inai enda nawa, i xulifa nouwa ndele to kendabala vali efiku limwe ile pefimbo limwe.

Ongahelipi handi dulu okukwafela meme a denge ongodi yovideo ngeenge ita dulu okulongifa ongodi?

Pula oshilyo shoukwaneumbo, omufiliki meumbo ile omunailonga wonhele yokufila oshisho a hovife ongodi nokukwata ile okutula oshilongifo mondjila. Eenhele dihapu dokufila oshisho ohadi kwafele omaumbo neengodi dovideo, onghee pula eshi hava yandje. Otableta ya tulwa koshikwatelifo, ya tulwa koskepa inene noya ningwa i uditike nawa, otai shi ningifa shipu kuaveshe.

Ohatu dulu tu dane oudanaukifo pamwe okupitila movideo?

Heeno. Onghedi ipu oyoumwe ta ulike oskepa yaye moprograma yovideo omanga mukwao te mu lombwele efano olo e na okudenga. Ile omukwafi oo e li po ota dulu okuyeulula oudanaukifo wa faafana kotableta nokudengela omunhu ofimbo tamu popi naye kombinga yao. Hoolola omaudano ehe na efimbo lokutengeneka ile omawedele.

Eeshako doilongifo

Ohatu tula omalinki komahangano nokeekonakono omo epandja eli la likolelela. Keshe shimwe osha li sha talululwa eshi epandja la pepalekwa.

  1. The Holidays and Alzheimer's · Alzheimer's Association
  2. Visiting someone with dementia · Dementia Australia
  3. What Is Long-Distance Caregiving? · National Institute on Aging
  4. Connecting with Someone in a Long Term Care Setting During the Coronavirus Outbreak · Alzheimer's Foundation of America
  5. Ten Tips for Communicating with a Person with Dementia · Family Caregiver Alliance

Mbela owe lilongekela eudano liondjabi?

Omafano manene, kaku na efimbo lokuvalwa, kaku na oitwa, nokaku na okulishangifa. Daneni pamwe me-browser yeni.

Kufa omaudano aa pamwe naave

O-app yoshali ya-Golden Moments yee-iPhone, iPad na-Android: omafano manene eetaila, omaudano e na omafano oukwaneumbo woye mwene, nomakanghameno omafano oo haa longo nopehe na Wi-Fi. Kaku na o-akaunda, omaulikifo oipindi, efimbo lokuvalwa ile oitwa.