Dwumadie

Nkaebɔ Adwuma: Nkaepɔ Kɔkɔbɔ, Nkaebɔ Nhoma ne Mfonini

Wɔayɛ no foforo 5 simma akenkanGolden Moments kuw no na ɛyɛe · Sɛnea yɛkyerɛw

Mmuae tiawa no

Nkaebɔ ne ɔkwan a yɛfa so di abɔdeɛ anigye wɔ nkɔsoɔ fa mfonini, nneɛma, nnwom ne nsɛm so. Yɛ nkaebɔ kɔkɔbɔ, yɛ nkaebɔ nhoma a ɛyɛ mmerɛw, anaa hwɛ mfonini wɔ akyɛ wɔ ho. Nsɛmmisa mma: mma “Wokae saa?” ne “Hena ne ɔno?” nnsa, na fa mmɔborɔhɔ a ɛbue pue, te sɛ “Ka ho asɛm kyerɛ me.” Nkasa a ɛyɛ anigye yɛ nneɛma pii sen sɛ wobɛka nneɛma no nyinaa mu yiye.

  • Nkaebɔ yɛ nkasa, ɛnyɛ nsɛmmisa. Nokorɔ ntwentwen nni hwee, anigye na ɛho hia.
  • Fa “Wokae saa?” ne “Hena ne ɔno?” to nkyɛn, na fa nkyerɛkyerɛ ne nsrɛ te sɛ “Ka ho asɛm kyerɛ me saa da no.”
  • Nneɛma a ɛfiri obi asetena mu wɔ nkaebɔ kɔkɔbɔ bɛma nsa ne nkasa wɔ biribi a wobɛkyere.
  • Nkaebɔ nhoma bɛboa abusua, ahɔhoɔ ne ahoboafoɔ a wɔhwɛ obi no ma wɔahunu onipa no, na ɛnyɛ yɛn yadeɛ nko.
  • Sɛ nkaebɔ bi de awerɛhyɛ ba a, kyerɛ ɔhome ne boa ntɛm, na afi hɔ kɔ nkɔso akyɛre.
Wɔ kratafa yi so (7 afã horow) .
  1. Nkaebɔ ne dɛn, na ɛyɛ dɛn a ɛfa nsɛmmisa ho?
  2. Ɛyɛ dɛn na wobɛka mfonini ho asɛm a wunnsɛmmisa?
  3. Ɛyɛ dɛn na wobɛyɛ nkaebɔ nhoma?
  4. Ɛyɛ dɛn na wobɛyɛ nkaebɔ nhoma?
  5. Nkaebɔ foforɔ bi
  6. Sɛ nkaebɔ bi ma ɔhaw?
  7. Nnyinsɛm nhwehwɛmu ka dɛn?

Nkaebɔ kyerɛ ara sɛ yɛde anigye di abɔdeɛ bom. Nnipa pii a dementia atwa wɔn ho mu no, wɔn mfe pii a atwam no nkaebɔ tena wɔn adwene mu yie sen nea ɛbaa anɔpa yi. Mfonini, nneɛma a wɔde di dwuma daa, nnwom ne nsɛm bɛma nkaebɔ no abue, na ɛma wo ne wɔn nyinaa mfa anigye akyɛ. Mmara a ɛyɛ titiriw: ɛyɛ nkasa, ɛnyɛ nsɛmmisa.

Nkaebɔ ne dɛn, na ɛyɛ dɛn a ɛfa nsɛmmisa ho?

Nkaebɔ ne sɛ yɛka nkaebɔ kyerɛ obi wɔ mfonini, nneɛma, nnwom anaa wiase so kɔkɔbɔ mu, na ɛyɛ ɔkwan a obi no ara tumi di so. NHS kyerɛ sɛ ɛyɛ sɛ yɛka wɔn asetena ne nsɛm kyerɛ obi, yɛfa mfonini, nneɛma, wiase so kɔkɔbɔ anaa nnwom boa, wɔ nhoma mu anaa wɔ tablet so. Nsɛmmisa yɛ adwuma foforɔ: ɛde obi no hia sɛ ɔbɛka nokorɔ bi, na saa ara nti awerɛhyɛ betumi aba.

National Institute on Aging kyerɛ sɛ ɛsɛ sɛ wɔmfa nsɛmmisa a ɛbisa obi sɛ ɔkae biribi anaa obi no nnsa. Family Caregiver Alliance kyerɛ sɛ ɛsɛ sɛ wɔde nsɛmmisa a ɛhwehwɛ tebea a ɛda akyire ankɔ so.

Sɛ wobɛka Yɛ saa
“Wokae eyi?” “Eyi te sɛ da a anigye wɔ hɔ. Ka ho asɛm kyerɛ me.”
“Hena ne ɔno?” “Ɛno ne Aunt Rose wɔ mpoano. Hwɛ kɔkɔɔ a ɔhyɛ.”
“Afeha bɛn na ɛyɛ?” “Eyi te sɛ fie a ɛda hɔ no. Ɛte sɛ dɛn sɛ wowɔ hɔ tẽ?”
“Ɛnyɛ Bill, ɛyɛ Frank.” “Ɔte sɛ obi a ɔnyɛ ayayade.”
“Wo ka saa asɛm no kyerɛɛ me dedaw.” “Me ani gye saa asɛm no.”

Ɛyɛ dɛn na wobɛka mfonini ho asɛm a wunnsɛmmisa?

Fi nea wohwɛ ase ka, na afei ma obi no hia bere sɛ ɔbɛka biribi a ɔpɛ.

  1. Fa mo ho mo ho. Di abum no ntam mo nyinaa, na mo nyinaa hwɛ mu, na ɛnyɛ sɛ wode bɛhwɛ mo ho ankasa.
  2. Yi mfonini kakra. Mfonini baanu anaa mfonini enum a ɛyɛ mmerɛ anaa a ɛyɛ pa yɛ nea ɛboa sen nkaeɛ ahodoɔ. Mfonini a ɛyɛ kɛse, a ɛyɛ mmerɛ pa yɛ nea ɛyɛ mfasoɔ.
  3. Ka din no wo ho. “Ɛno ne wo ne Papa wɔ w’awadie da no.” Saa yɛ tu ahohia no.
  4. Ka nneɛma a ɛwɔ mfonini mu. Ntoma, kar, aduane, ewiem tebea, nnipa anim. “Kar no ne ɛyɛ! Ɛte sɛ ɛyɛ anigye.”
  5. Frɛ, nnyɛ sɛ wohwehwɛ. “Ka ho asɛm kyerɛ me” anaa “Wohu dɛn?” Ɛnsɛ sɛ wodi ntoro ho ɔsɛ.
  6. Di nea wɔpɛ akyi. Sɛ wɔka asɛm foforɔ koraa a, di akyi.
  7. Gyae bere a ɛrekɔ so yɛ anigye. Ntɛn ada no ansi ansa na wo ne wɔn bɛgyae abum no.

Sɛ wopɛ ɛmfonini a wɔatwa ho nkɔkɔbɔ a, hwehwɛ nkasa kaadi. Sɛ wopɛ sɛ wode wo abusua mfonini ayɛ agoro a ɛyɛ mmerɛw, hwehwɛ mfonini nkabom; mfonini a wopɛ no ara gyina wo browser mu.

Ɛyɛ dɛn na wobɛyɛ nkaebɔ nhoma?

Nkaebɔ nhoma yɛ nneɛma a ɛfiri obi asetena mu a wɔbɛkyerɛ bɛka ho asɛm.

  1. Yi adekyeɛ a ɛyɛ den. Yi nhoma a ɛyɛ mmerɛ a ɛyɛ mmerɛw a wobɛbue, te sɛ bokɔ anaa hat box anaa dua kakra a wɔde yɛ.
  2. Yi asɛm anaa nneɛma a ɛyɛ mu. Adwuma, akɔnnɔ, beaeɛ, mfirihyia anaa biribi kakra a ɛyɛ mu.
  3. Boa nneɛma a ɛyɛ mmerɛ. Nneɛma ɔha kɔsi ɔwɔtwe ase ɛboro ɛmfa.
  4. Fa nkyerɛwee ne mfonini a wɔatwa ho kɔkɔbɔ. Kɔkɔbɔ mfonini ne nkyerɛwee a wɔrentumi nnya bio, na kora nea ɛyɛ nokorɔ.
  5. Yi nneɛma baako baako firi nhoma mu. Ma obi no baako, ka ho asɛm, na hwɛ baabi a asɛm no bɛkɔ.

Nneɛma a wobetumi de ka ho:

  • Adwuma: din bɔdɔma, nneɛma a wɔde yɛ adwuma akakra, adwuma nnɛboa, nkaebɔ, ɔbenfoɔ ntama, aborɔfo nnoma kɔkɔbɔ.
  • Fie: nkyerɛwee a wɔakyerɛw wɔ ne nsa ntwerɛ mu, ntoma tuo, kar anaa ntaa a ɔpɛ.
  • Akɔnnɔ: ɛmpɛ a ɛnni nkɔnkɔ, bɔl, ɔyare, nkɔsoɔ anaa nkɔnkɔ.
  • Beaeɛ: postkaad, mapa, asomdwoeɛ mfiri, kurow no nkɔsɛm a wɔatwe.
  • Abusua: mfonini a wɔatwa, ababa adaka, ɔwaresɛm ahyɛdeɛ.

Fa nneɛma a ɛyɛ den, nneɛma kakra a wobetumi agugu, ne nneɛma a wobetumi de awerɛhyɛ aba ankyerɛ, gye sɛ wɔbɔ ho ban.

Ɛyɛ dɛn na wobɛyɛ nkaebɔ nhoma?

Nkaebɔ nhoma yɛ abum a ɛyɛ mmerɛw a mfonini ne nkyerɛwee nketenkete wɔ obi asetena ho. Ɛyɛ biribi a wobetumi ahwɛ bom, na ɛboa ahɔhoɔ ne ahoboafoɔ a wɔhwɛ wɔn ho ahunu obi no nyinaa.

  1. Yi kwan a wobedi so. Binder a wɔde sheet protectors ahyɛ mu, nhoma a wɔabɔ mfonini, anaa slideshow wɔ tablet so.
  2. Hyehyɛ ntu kakra. Mmofra mfe, sukuu, adwuma, abusua, beaeɛ a wɔtenaa, gyidi, akɔnnɔ, adidibea ne nnwom a wɔpɛ.
  3. Fa mfonini baako anaa mmienu wɔ kwan biara so ne nkyerɛwee tiaa, a ɛyɛ kɛse: “Mary, afe 22, ɔreyɛ adwuma wɔ bank.”
  4. Ka nea wɔpɛ ne nneyɛe a wɔyɛ daa. “Ɔnom kɔfe a nsuo mu. Ɔpɛ Sunday nnwom. Ɔmpɛ nnwom a ɛyɛ ɔsɔre wɔ TV so.” Saa boa obiara a ɔhwɛ wɔn.
  5. Ma obi no nyɛ adwuma nso sɛdeɛ ɔpɛ, sɛ ɔbɛpaw mfonini, aka asɛm, anaa ɔhwɛ nea ɛreba.
  6. Kɔ so de nneɛma ka ho. Ɛnsɛ sɛ wɔawie ansa na ɛboa.

Nkaebɔ foforɔ bi

  • Gyina nnwom a wɔtee bere a wɔyouth mu na ka nea ɛma wɔkɔ. Hwɛ nnwom adwuma.
  • Hwɛ fie mu video anaa TV a wɔpɛ firi mfe a wɔpɛ.
  • Yɛ aduane a wɔdidiiɛ bere a wɔyɛ mmofra na ma aduane no bɔ kasa.
  • Hwɛ mapa a ɛda kurow a wɔtenaa so na tew nkwan a wɔanya.
  • Hwɛ nkaebɔ anaa magazine a ɛyɛ tẽ na ka nea ɛfa bo, mfaso ne kar ho.
  • Kyerɛw wɔn nkaebɔ wɔ fon so, sɛ wɔapene so, ma abusua.
  • Kasa bere a wɔfrɛ. Kyerɛ mfonini baako wɔ video frɛ mu; hwɛ fon ne video frɛ.
  • Fa mfonini anaa nneɛma bra bere a wobɛsra. Ɛma nkɔsra no wɔ asɛm a ɛyɛ mmerɛw; hwɛ nkɔsra.

Sɛ nkaebɔ bi ma ɔhaw?

Nkaebɔ bi de awerɛkyɛ, ɔpɛ a wɔanya anaa suro ba. Sɛ obi no ayɛ ayayade a, gyae, ka wɔn ho, na fa asɛm anaa adwuma no nkɔ fam bɔ mmɔden. Mma wo ho nnhwɛ nea ɛbaa no ho. Family Caregiver Alliance kyerɛ sɛ ɛnsɛ sɛ wobɔ mmɔden sɛ wobɛma obi no te sɛ ɔyɛ mfomsoɔ, na ɛsɛ sɛ wodi ne ahosɛpɛw a ɔda no adi ho ɔkwan. Sɛ wokasa obi a awu no sɛ ɔte hɔ, ka sɛ: “Wo pɛ no. Ka ho asɛm kyerɛ me.”

Nnyinsɛm nhwehwɛmu ka dɛn?

Cochrane review ho nkaebɔ, a ɛhwehwɛɛ nhwehwɛmu 22 ne nnipa 1,972, huu sɛ nea ɛba no ntɛmntɛm, nea ɛyɛ kakra, ne nea ɛsesa sɛdeɛ ɛbɛyɛ wɔ baabi ne ɔkwan a wɔfa so no so. Ɛnhunu biribiara a ɛma nnipa a dementia atwa wɔn ho ayɛ bɔne. Yɛka sɛ nkaebɔ yɛ ade, ɛnyɛ sɛ ɛyɛ ayaresa, efisɛ ɛboa ma bere a wo ne wɔn di bom yɛ anigye na ɛyɛ hia. Sɛ wopɛ nkɔsoɔ wɔ nkasa a ɛyɛ mmerɛw ho, hwɛ nkasa tebea.

Nsɛmmisa a wɔtaa bisa

Dɛn ne nkaebɔ ma nnipa a dementia atwa wɔn?

Nkaebɔ ne ɔkwan a yɛfa so ka nkaebɔ ne asetena ho asɛm kyerɛ obi, a ɛboro so yɛfa mfonini, nneɛma, nnwom anaa wiase so kɔkɔbɔ boa. Ɛbɛtumi aba ɔdeɛ baako ne baako anaa nnipa pii ntam. Ɛno botae ne nkasa a ɛyɛ anigye na ɛyɛ hia, na ɛnyɛ sɛ wɔsɔ obi no nkaebɔ ho hwɛ.

Adɛn nti na ɛnsɛ sɛ mebisa “Wokae saa?”

Nsɛmmisa a ɛsɔ obi nkaebɔ ho hwɛ wɔ mmerɛ a obi nsi kwan kyerɛ no no, bɛma ɔbɛyɛ ayayade anaa ɔnwiri. Ɛnsɛ sɛ wobisa; kyerɛ nea wuhu, na ma obi no mfa nea ɔpɛ ka nka. Ɛyɛ mmara sɛ wɔka mmerɛ a ɛtwa ho nkɔ a ɔhyɛ National Institute on Aging nso: wɔka sɛ bisa obi sɛ ɔkae biribi anaa obi no, ɛyɛ biribi a ɛsɛ sɛ wɔgyina so.

Dɛn na ɛsɛ sɛ mede kɔ nkaebɔ nhoma mu?

Fa nneɛma a ɛyɛ den, ɛyɛ mmerɛw ne a ɛfa obi asetena ho ayɛ: adwuma nneɛma, adwuma akɔnnɔ ho nneɛma, ntama a wɔpɛ, mpɔsitikaad, nkyerɛwee a wɔkyerɛw nnuanom ho, anaa mfonini a wɔatwa mmoa. Yɛ mfiri nneɛma a ɛyɛ nnwene, nneɛma kakra a wobetumi agugu, ne nneɛma a wɔrentumi nnya bio.

Sɛ wɔkyerɛ nsɛm a ɛnyɛ nokorɔ?

Gyae. Sɛ wo maame ka sɛ mfonini no yɛ ne nuabaa bere a ɛyɛ ne kɔkɔ, saa ara nti. Sɛ wokasa nokorɔ a, ɛde anigye no bɛyɛ nsɛmmisa. Di asɛm a wɔreka no akyi, na mo nyinaa mfa anigye.

Nneɛma a wonya fi mu

Yɛde link kɔ ahyehyɛde ahorow ne adesua ahorow a krataafa yi de ne ho to so no so. Wɔhwɛɛ emu biara bere a wɔyɛɛ kratafa no foforo no.

  1. Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  2. Reminiscence therapy for dementia · Cochrane
  3. Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
  4. Activities for dementia · NHS

Woasiesie wo ho ama agodie a ɛyɛ brɛoo?

Mfonini akɛse, bere kyerɛwtohɔ biara nni hɔ, nkontaahyɛde biara nni hɔ na biribiara nni hɔ a wobɛkyerɛw wo din. Bom di agoru wɔ mo browser no mu.

Fa saa agodie ahorow yi ka wo ho

Golden Moments app a wontua hwee ma iPhone, iPad ne Android: mfonini tiles akɛse, agodie a w’ankasa w’abusua mfonini wom, ne mfonini pack a ɛyɛ adwuma a Wi‐Fi nni mu. Akontaabu, dawurubɔ, bere nhyehyɛe anaa nkontaahyɛde biara nni hɔ.