Δραστηριότητες ανάμνησης: κουτιά μνήμης, ιστορίες ζωής και φωτογραφίες

Η ανάμνηση σημαίνει απλά να απολαμβάνετε μαζί το παρελθόν. Για πολλά άτομα που ζουν με άνοια, οι αναμνήσεις από δεκαετίες πριν παραμένουν πιο καθαρές από όσα έγιναν σήμερα το πρωί. Φωτογραφίες, γνώριμα αντικείμενα, μουσική και ιστορίες μπορεί να ξυπνήσουν αυτές τις αναμνήσεις και να σας δώσουν κάτι ζεστό να μοιραστείτε. Ο ένας κανόνας: είναι συζήτηση, ποτέ εξέταση.

Τι είναι η ανάμνηση και πώς διαφέρει από την εξέταση;

Η ανάμνηση είναι ο τρόπος να μοιράζεστε αναμνήσεις μέσα από φωτογραφίες, αντικείμενα, μουσική ή βίντεο, με τον δικό τους ρυθμό. Το NHS την περιγράφει ως ανταλλαγή εμπειριών και ιστοριών από το παρελθόν με τη βοήθεια φωτογραφιών, αντικειμένων, βίντεο ή μουσικής, σε βιβλίο ή σε τάμπλετ. Η εξέταση είναι διαφορετική: ζητά από το άτομο να δώσει μια σωστή απάντηση και αυτό μπορεί να φέρει αμηχανία αντί για ευχαρίστηση.

Το National Institute on Aging αναφέρει ότι καλό είναι να αποφεύγετε να ρωτάτε ένα άτομο αν θυμάται κάτι ή κάποιον. Το Family Caregiver Alliance προτείνει να αποφεύγετε ερωτήσεις που βασίζονται στη βραχύχρονη μνήμη και να μιλάτε περισσότερο για το πιο μακρινό παρελθόν.

Για έτοιμες εικόνες που μπορούν να ξεκινήσουν συζήτηση, δοκιμάστε τις κάρτες συζήτησης. Για να μετατρέψετε τις δικές σας οικογενειακές φωτογραφίες σε ένα απαλό παιχνίδι ταιριάσματος, δοκιμάστε τα ζευγάρια φωτογραφιών· οι φωτογραφίες που επιλέγετε παραμένουν στον φυλλομετρητή σας.

Πώς να μιλάτε για φωτογραφίες χωρίς να εξετάζετε;

Ξεκινήστε από αυτό που βλέπετε και αφήστε χώρο στο άτομο να προσθέσει κάτι, αν θέλει.

1. Καθίστε δίπλα δίπλα. Κρατήστε το άλμπουμ ανάμεσά σας, ώστε να κοιτάζετε μαζί, όχι σαν να εξετάζετε από την άλλη πλευρά του τραπεζιού.
2. Επιλέξτε λίγες φωτογραφίες. Πέντε καλές φωτογραφίες είναι καλύτερες από ένα ολόκληρο κουτί. Οι μεγάλες και καθαρές εκτυπώσεις βοηθούν περισσότερο.
3. Ονομάστε εσείς τα πρόσωπα. «Εδώ είστε εσύ και ο μπαμπάς την ημέρα του γάμου σας» αφαιρεί την πίεση.
4. Σχολιάστε λεπτομέρειες. Ρούχα, αυτοκίνητα, φαγητό, καιρός, πρόσωπα. «Τι αυτοκίνητο. Φαίνεται τόσο γυαλιστερό».
5. Προσκαλέστε, μην απαιτήσετε. «Πες μου για…» ή «Τι παρατηρείς;» Η σιωπή δεν πειράζει.
6. Ακολουθήστε τον δικό του ρυθμό. Αν μιλήσει για κάτι τελείως διαφορετικό, ακολουθήστε το.
7. Σταματήστε όσο η στιγμή είναι ευχάριστη. Κλείστε το άλμπουμ πριν αρχίσει η κούραση.

Πώς να φτιάξετε ένα κουτί μνήμης;

Ένα κουτί μνήμης είναι ένα δοχείο με αντικείμενα από τη ζωή του ατόμου, για να τα κρατά και να μιλά γι’ αυτά.

1. Επιλέξτε ένα ανθεκτικό κουτί που ανοίγει εύκολα, όπως ένα κουτί παπουτσιών, ένα κουτί καπέλου ή ένα μικρό ξύλινο σεντούκι.
2. Διαλέξτε ένα θέμα ή έναν συνδυασμό. Δουλειά, χόμπι, τόπος, δεκαετία ή λίγο από όλα.
3. Μαζέψτε ασφαλή αντικείμενα. Πέντε έως δέκα αντικείμενα είναι αρκετά για αρχή.
4. Χρησιμοποιήστε αντίγραφα για πολύτιμα πράγματα. Αντιγράψτε ανεκτίμητες φωτογραφίες και έγγραφα και κρατήστε τα πρωτότυπα ασφαλή.
5. Βγάζετε ένα αντικείμενο τη φορά. Δώστε ένα, πείτε κάτι γι’ αυτό και δείτε πού θα πάει η συζήτηση.

Ιδέες για το τι μπορείτε να βάλετε:

• Δουλειά: μια ταυτότητα ονόματος, ένα μικρό εργαλείο, ένα σήμα στολής, ένα τετράδιο, μια καρφίτσα νοσηλευτή, ένα βιβλίο συνταγών από ένα μαγαζί.
• Σπίτι: μια συνταγή γραμμένη με το δικό του χέρι, μια πετσέτα κουζίνας, ένα αγαπημένο κασκόλ ή γραβάτα.
• Χόμπι: ένα δόλωμα ψαρέματος χωρίς αγκίστρι, μια μπάλα, ένα κουβάρι νήμα, έναν φακελάκι σπόρων.
• Τόποι: κάρτες, χάρτες, ένα τουριστικό αναμνηστικό, ένα απόκομμα εφημερίδας από τη γενέτειρα.
• Οικογένεια: αντίγραφα φωτογραφιών, μια ζωγραφιά παιδιού, μια πρόσκληση γάμου.

Αφήστε έξω αιχμηρά αντικείμενα, μικρά πράγματα που μπορεί να καταποθούν και ό,τι μπορεί να φέρει οδυνηρές αναμνήσεις, εκτός αν ξέρετε ότι είναι ευπρόσδεκτο.

Πώς να φτιάξετε ένα βιβλίο ιστορίας ζωής;

Ένα βιβλίο ιστορίας ζωής είναι ένα απλό άλμπουμ με φωτογραφίες και σύντομες λεζάντες από τη ζωή του ατόμου. Είναι κάτι που μπορείτε να κοιτάζετε μαζί και βοηθά τους επισκέπτες και το προσωπικό φροντίδας να δουν ολόκληρο το άτομο.

1. Επιλέξτε μορφή. Ένα ντοσιέ με πλαστικές θήκες, ένα τυπωμένο φωτογραφικό βιβλίο ή μια παρουσίαση σε τάμπλετ.
2. Σχεδιάστε λίγες ενότητες. Παιδική ηλικία, σχολείο, δουλειά, οικογένεια, τόποι διαμονής, πίστη, χόμπι, αγαπημένα φαγητά και μουσική.
3. Βάλτε μία ή δύο φωτογραφίες σε κάθε σελίδα με μια σύντομη λεζάντα σε μεγάλα γράμματα: «Η Μαρία, 22 ετών, ξεκινά δουλειά στην τράπεζα».
4. Προσθέστε προτιμήσεις και συνήθειες. «Πίνει καφέ με γάλα. Αγαπά τους ύμνους της Κυριακής. Δεν της αρέσει η δυνατή τηλεόραση». Αυτό βοηθά όποιον τη φροντίζει.
5. Συμπεριλάβετε το άτομο όσο θέλει, επιλέγοντας φωτογραφίες, λέγοντας ιστορίες ή απλώς παρακολουθώντας πώς δημιουργείται το βιβλίο.
6. Συνεχίστε να προσθέτετε. Δεν χρειάζεται να τελειώσει για να είναι χρήσιμο.

Περισσότερες ιδέες ανάμνησης

• Βάλτε μουσική από τα νεανικά του χρόνια και μιλήστε για το πού τον ταξιδεύει. Δείτε τις μουσικές δραστηριότητες.
• Δείτε οικιακές ταινίες ή τηλεοπτικές εκπομπές από τις αγαπημένες του δεκαετίες.
• Μαγειρέψτε ένα πιάτο της παιδικής του ηλικίας και αφήστε τις μυρωδιές να οδηγήσουν τη συζήτηση.
• Κοιτάξτε έναν χάρτη της γενέτειράς του και ακολουθήστε γνωστούς δρόμους.
• Ξεφυλλίστε παλιούς καταλόγους ή περιοδικά και μιλήστε για τιμές, μόδα και αυτοκίνητα.
• Ηχογραφήστε τις ιστορίες του σε ένα τηλέφωνο, με τη συγκατάθεσή του, για την οικογένεια.
• Μοιραστείτε στιγμές κατά τη διάρκεια κλήσεων. Δείξτε μια φωτογραφία σε μια βιντεοκλήση· δείτε το τηλέφωνο και τις βιντεοκλήσεις.
• Πάρτε μια φωτογραφία ή ένα αντικείμενο όταν τον επισκέπτεστε. Δίνει στην επίσκεψη ένα εύκολο σημείο εστίασης· δείτε τις επισκέψεις.

Τι γίνεται αν μια ανάμνηση είναι οδυνηρή;

Κάποιες αναμνήσεις φέρνουν θλίψη, τύψεις ή φόβο. Αν το άτομο στενοχωρηθεί, σταματήστε, προσφέρετε παρηγοριά και αλλάξτε απαλά θέμα ή δραστηριότητα. Μην υποστηρίζετε το αντίθετο για όσα συνέβησαν. Το Family Caregiver Alliance συμβουλεύει να μην προσπαθείτε να πείσετε ένα άτομο ότι κάνει λάθος και προτείνει να ανταποκρίνεστε στα συναισθήματα που δείχνει, τα οποία είναι πραγματικά. Αν μιλά για κάποιον που έχει πεθάνει σαν να είναι ζωντανός, ανταποκριθείτε στο συναίσθημα: «Του λείπει. Πες μου γι’ αυτόν».

Τι λέει η έρευνα;

Μια ανασκόπηση Cochrane για την ανάμνηση, που κάλυψε 22 μελέτες και 1.972 άτομα, βρήκε ότι τα αποτελέσματα ήταν ασυνεπή, μικρά και διέφεραν ανάλογα με το περιβάλλον και τη μορφή. Δεν βρήκε ενδείξεις βλάβης για άτομα που ζουν με άνοια. Προτείνουμε την ανάμνηση επειδή μπορεί να προσφέρει ζεστές και ουσιαστικές στιγμές μαζί, όχι ως θεραπεία. Για περισσότερες ιδέες για εύκολη συζήτηση, δείτε τις συμβουλές επικοινωνίας.