Bisalu mpi bansaka sambu na bantu ti Alzheimer

Kana muntu yina nge ke zolaka kele ti maladi Alzheimer, ziku nge me monaka deja nde mambu yankaka ke vilaka nswalu kansi mankaka ke zingaka. Yandi lenda vila kubinga ya telefone ya bubu na suka, kansi yandi lenda yimba kaka mambu yonso ya nkunga mosi, kupinda tawele mutindu yandi vandaka kusala ntangu yonso, to kukabula bakarte kukonda kuyindula mingi. Bisalu ya mbote ke tungamaka na mayele yina ke zingaka. Lutiti yai ke tendula sambu na nki, na nima yo ke pesa mabanza sambu na konso kitapa mpi bansaka ya ofele ya site yai yina ke fwanaka ti yo.

Keti maladi Alzheimer kele luswaswanu ti maladi ya kuyindula na yina me tala bisalu?

Mingi ve. Maladi ya kuyindula kele ngindu ya nene, mpi maladi Alzheimer kele kikuma na yo ya kuluta mingi: Alzheimer’s Association ke tuba nde yo ke vanda 60 tii na 80 na kati ya 100 ya bansangu ya maladi ya kuyindula. Pene-pene mambu yonso yina bo sonikaka sambu na bisalu ya maladi ya kuyindula ke sadisaka mpi na maladi Alzheimer, tii mpi mabanza 101 ya bisalu na beto.

Mambu ya mfunu ya kuzaba kele ndonga ya mbote ya bansoba. National Institute on Aging ke tendula nde maladi Alzheimer ke bebisaka ntete bitini ya butomfu yina ke sadisaka mambu ya kuyibuka, mpi na nima yo ke bebisaka ndinga, kuyindula mpi bikalulu ya kimvuka. Alzheimer’s Association ke tuba nde kidimbu ya ntete yina ke monanaka mingi kele mpasi ya kuyibuka mambu ya mpa. Konso muntu kele diswaswanu, mpi bantu mingi ke vandaka ti bikuma ya kusangana, kansi ndonga yai ke sadisaka na kuzaba mambu yina lenda tambula mbote.

Bisalu ya nki mutindu ke fwanaka mbote na maladi Alzheimer?

Bisalu yina ke sadilaka mayele ya ntama, yina bo me salaka bamvula mingi, ke tambulaka mbote kuluta yina ke lombaka kulonguka diambu ya mpa mpi kukanga yo na ntu.

• Mayele ya ntama. Alzheimer’s Association ke tuba nde muntu lenda baka kaka makuki ya kusala bankunga ya pete yina yandi longukaka na piano bamvula mingi me luta. Kusala triko, kusala mabaya, kusangisa bakarte, kuvukisa pate mpi kupinda bilele kele mambu ya mutindu mosi.
• Bankunga ya ntama mpi miziki ya mbote. Bantu mingi ke yibukaka kaka mambu yonso ya bankunga ya ntangu bo vandaka baleke to bansadi, bankunga ya dibundu mpi bankunga ya lukelano na bo. Tala bisalu ya miziki.
• Bisalu ya konso kilumbu yina kele ti ntina. NIA ke tanga kosukula malonga, kuyidika mesa, kuyidika ba soseti mpi kupinda bilele na kati ya bisalu yina bantu lenda sepelaka na yo. Kuwakana nde nge ke sadisaka kele diambu ya mfunu.
• Kuzaba na kutala, kansi ve kuyibuka na ntu. Kusonga foto yina ke fwanana kele pete kuluta kutuba zina na yo na kuyibuka. Yo yina bansaka ya bafoto yina ke monisaka bima yonso ke sadisaka mbote kuluta bangiufula.
• Banzwa. Kusimba, nsudi, tiya, ntomo mpi ndinga ke bikala ti ntina ata kana mambu ya kutuba me kuma mpasi. Tala bisalu ya banzwa.

Mambu yina ke vandaka mpasi mingi: konso kima yina kele ti ntangu ya kulanda, bansiku ya mpa ya kulonguka, matambi mingi ya kuyibuka, to bangiufula yina ke meka kuyibuka, bonso « Keti nge ke yibuka nani yai? ». Mambu ya mutindu yina ke tula mpasi ya maladi Alzheimer na ntwala.

Bisalu sambu na kitapa ya luyantiku ya maladi Alzheimer

Na kitapa ya luyantiku, Alzheimer’s Association ke tuba nde muntu lenda baka kutambwisa mutuka, kusala kisalu mpi kukota na bisalu ya kimvuka, kansi yandi lenda mona nde yandi ke vilaka mambu ya fioti, bonso mambu ya kutuba yina yandi me zabaka to kisika yina yandi tulaka bima. Mutindu ya kuluta mbote kele kusala kumosi: yula yandi mambu yina yandi ke zola kulanda kusala mpi lusadisu ya nki yandi ke zola.

1. Bika yandi kulanda bisalu yina yandi ke zolaka. Gofu, bridge, kusona na ndonga, korale mpi bimvuka ya dibundu, ti bansoba ya fioti bonso bimvuka ya fioti mpi bantangu ya pima.
2. Saka bansaka ya bakarte mpi ya mesa yina yandi me zabaka. Alzheimer’s Foundation of America ke tanga bansaka ya mambu ya kuyibuka, bansaka ya mambu ya kutuba, bansaka ya bakarte mpi bansaka ya mesa sambu na kitapa ya luyantiku. Saka bonso kimvuka kana kutanga bantalu ke yantika kunyangisa yandi, to bika kutanga bantalu mvimba.
3. Lamba kumosi. Bika yandi kusala resete yina yandi me zabaka na ntu, mpi nge sadisa na kutanga matambi.
4. Yantika kisalu ya luzingu na yandi. Bafoto, baresete mpi masolo na albume mosi yina yandi mosi ke twadisa. Tala bisalu ya kuyibuka mambu ya luzingu.
5. Basika na nganda. Restora yina yandi ke zolaka na ntangu ya pima, muze na viziti ya nkufi, to kutambula na parke.
6. Meka ba pzzle yina yandi mosi ke ponaka. Ba mots croisés ya nsonso ya nene, bansaka ya kusosa mambu mpi ba pzzle. Tala ba pzzle sambu na maladi ya kuyindula.

Mabanza mingi: bisalu ya kitapa ya luyantiku.

Bisalu sambu na kitapa ya kati ya maladi Alzheimer

Alzheimer’s Association ke tendula nde kitapa ya kati kele mingi ntangu ya kuluta nda, mpi yo lenda zingila bamvula mingi. Mambu ya kutuba ke vukanaka, kukonda ntima ya kuluta ke kumaka pete, mpi muntu ke lombaka lusadisu mingi. Alzheimer’s Foundation of America ke yika nde bantu mingi ke lombaka lusadisu sambu na kuyantika to kulanda bisalu. Kisalu na nge ke soba na kuyidika mambu, kumonisa na kisika ya kutendula, mpi kubaka bitini ya mpasi.

1. Kupinda, kuyidika mpi kufwanisa. Batawele, ba soseti, bima ya mesa, babiton na mukubu. Bisalu ya kieleka, kusala kumosi.
2. Kuyimba mpi kunikana na miziki. Bula maboko, nikana to kina na kikuku. Yantika kuyimba nge mosi mpi bika yandi kota.
3. Kutala ba albume ya bafoto. Tendula mambu yina nge ke monaka mpi yula masolo: « Tala mutuka yai. Tendula mono mambu na yo. » Ndima bazina yina yandi ke sadila.
4. Saka bansaka ya pete ya bafoto. Picture pairs ti 4 tii na 6 ya bafoto, bafoto ke bikala ya kumonana, to Find the same ti bapondua 2 to 3.
5. Manisa bingana ya mbote. « Dikuta mosi na konso kilumbu ke kanga… » Bingana yina bo longukaka ntama ke kwisaka mingi pete. Meka Finish the saying, kisika nge lenda monisa konso nsuka ti kubula mosi.
6. Mwangisa masa mpi kebaka banti. Banti ya kati ya nzo to bilanga ya fioti, ti mbinga ya fioti ya masa.
7. Sala nsaka ya kufwanisa ti bafoto ya dibuta. Photo pairs ke sadilaka bafoto yina nge me pona na apareyi na nge, mpi yo ke katukaka ve na yo.

Mabanza mingi: bisalu ya kitapa ya kati.

Bisalu sambu na kitapa ya nsuka ya maladi Alzheimer

Na kitapa ya nsuka, Alzheimer’s Association ke tuba nde bantu ke vidisaka makuki ya kupesa mvutu na mpila yina bo ke zinga mpi ya kutuba masolo, ata bo lenda tuba kaka mambu to bingana ya fioti. Kisalu ntangu yai kele kupesa kikesa mpi kuwakanisa, na kisika yina muntu ke vundaka.

1. Bulaka miziki yina yandi ke zolaka mingi na ndinga ya malembe, kukonda televizio sambu yo vanda ve na makelele.
2. Pesa masaje ya maboko na mafuta ya nsudi ya kitoko yina yandi ke zolaka.
3. Pesa bima ya pete ya kusimba: bulangiti ya tiya, lele ya mawete, ditadi ya pete.
4. Tanga na ndinga ya ngolo bankunga ya Nzambi, baverse to disolo yina yandi me zabaka. Ritme kele ya mfunu kuluta ntendula.
5. Vanda na nganda na kivudi, to pene-pene ya fenetre sambu na kutala bandeke.
6. Tala foto mosi ya nene kumosi. Turnesol to mbwa yina ke fuluka ekran ya tableti, mpi nge tuba mambu yina nge ke monaka.

Mabanza mingi: bisalu ya kitapa ya nsuka.

Bansaka ya nki ke fwanaka sambu na muntu yina kele ti maladi Alzheimer?

Pona bansaka yina muntu lenda nunga ve yo. Konso nsaka na site yai kele ya ofele, ke sadilaka na navigateur mpi kele ve ti ntangu ya kulanda, ntalu ya mambu ya kusala to kukomisa zina.

Sambu na kuzaba mutindu ya kuvanda kumosi, lusadisu ya nki ya kupesa mpi ntangu ya kuyimina, tanga mutindu ya kusakana ti muntu yina kele ti maladi ya kuyindula. Kana nge ke yula mambu ya « bansaka ya kuyibuka », tala bansaka ya kuyibuka sambu na bambuta yina kele ti maladi ya kuyindula.

Mutindu ya kukumisa konso kisalu ya pete

Ndongisila ya NIA ke kwisa na bifu ya fioti: fwanisa kisalu ti mambu yina muntu lenda sala, sadisa yandi na kuyantika, tala kana yandi me kuma ti kukonda ntima, sala nde yandi kuwa nde yandi me nunga, mpi bika yandi kutala kaka kana yandi ke zola mutindu yina.

• Pona ntangu ya kilumbu yina yandi ke vandaka mbote mingi, mpi bika bisessu kuvanda ya nkufi.
• Yidika bima yonso na ntwala sambu nge lenda yantika mbala mosi.
• Binga, kansi ve kupesa nsiku. « Keti nge lenda sadisa mono? » ke sadisaka mbote kuluta « Ntangu ya kisalu me kuma. »
• Sala ditambi ya ntete nge mosi mpi bika yandi kota.
• Pesa ditambi mosi mpi mpondua mosi na mbala mosi.
• Bika yo kusalama mutindu na yandi. Batawele yina me pindama mbote ve kele mbote.
• Yimina ntangu yo ke vanda kaka ya kitoko. Kuyimina ntete kele mbote, kansi ve kununga ve. Kana yandi me buya, tala ntangu muntu yina kele ti maladi ya kuyindula ke tuba ve.

Alzheimer’s Association ke tuba yo na mutindu ya pete: tula dikebi na kiese, kansi ve na kununga.