Bisalu ya telefone mpi video ti muntu yina ke na dementia

Kuzinga ntama ti muntu yina ke na dementia lenda pesa mawi ya kukonda lusadusu. Kubika na telefone to na video lenda vingana ve mbote ya kuyamba muntu na maboko, kansi yo lenda nata kaka bantangu ya kieleka ya kuvukana kana nge me yidika yo mbote. Diambu ya mfunu kele ya kuyambula kusosa masolo ya mutindu yonso mpi kuyidika diambu mosi ya pete ya kukabula. Lutiti yayi ke tubila bisalu yina ke salama mbote na video mpi na telefone, mutindu ya kuyidika kubika, mpi mambu yina muntu yina kele pene-pene lenda sala sambu na kusadisa.

Sambu na nki yo kele mbote na kuyidika kisalu sambu na kubika?

Kisalu mosi ke pesaka kubika ndonga. Bangiufula bonso « Nge ke vanda nki mutindu? Nge salaka nki bubu? » ke lombaka muntu na kuyibuka mpi kutuba mambu, mpi yo lenda vanda mpasi to kupesa kieleka. « Tala, matomati me yela » ke lombaka yandi diambu ve.

Alzheimer’s Association ke tubaka nde masolo ti kimvuka ya nene na nzila ya video lenda vanda mpasi, mpi bo ke pesaka lukanu ya kupesa kubika ndonga ti mambu bonso kuyimba bankunga to kukabula bafoto.

Inki bisalu ke salaka mbote na kubika ya video?

Monisa mpi tubila

Nata nsi na nge na yandi. Tambusa kamera malembe-malembe na kilanga na nge, monisa mbwa, monisa mambu yina nge ke lambaka, monisa kifwanisu yina mwana ya mwana me sala, to tula telefone na fenêtre sambu na kumonisa mvula ya pembe. Tubila mambu yina nge ke monaka na bangogo ya pete mpi bikila yandi ntangu ya kuvutula. Bangiufula kele ve mfunu.

Tala bafoto kumosi

Simbila foto ya ntama ya bapapie na ntwala ya kamera, to kabula écran na nge sambu na kumonisa bafoto fioti ya nene, mosi-mosi. Tubila mambu yina nge ke monaka: « Tala mpu ya Nkaka. » Buya kuyula « Nani yayi? » to « Keti nge ke yibukaka? » Kana muntu me tuba zina ya muntu na mutindu ya mbote ve, ndima yo kaka. Tala lutiti na beto ya kuyibuka mambu ya ntama sambu na malongi ya malembe.

Tanga na ndinga ya ngolo

Tanga nkunga ya nkufi, mukanda ya lusambu, mukanda ya bana yina nge ke zolaka mingi na mwana ya mwana na kubika ya mutindu mosi, mukanda yina muntu ya dibuta me sonika, to lutiti mosi ya mukanda yina yandi vandaka kuzola. Kutanga na ndinga ya ngolo ke pesaka muntu diambu ya malembe ya kuwa kukonda mfunu ya kuvutula.

Yimba to wa miziki kumosi

Yimba nkunga yina yandi me zabaka mbote, to bulisa nkunga yina yandi ke zolaka na ndambu na nge. Sambu na bantu mingi, kuyimba kumosi ke pete kuluta kutuba. Tala lutiti na beto ya bisalu ya miziki.

Lamba to sala mampa na ntangu mosi

Alzheimer’s Association ke pesaka lukanu ya kuyidika kubika ya video sambu na kulamba to kusala diambu mosi ya kudia ya sipesiali kumosi. Yidika kubika na bikuku yonso zole. Muntu yina kele pene-pene lenda nikisa to meka, na ntangu nge ke landaka rezeti na yandi ya ntama.

Tala diambu mosi kumosi

Association ke pesaka mpi lukanu ya kutala filme yina beno ke zolaka na ntangu mosi na banzo ya kuswaswana na ntangu beno ke tubaka na telefone to na video. Sambu na muntu yina ke na dementia, keti mambu ya nkufi, episode ya ntama ya televizio to nsaka ya bale lenda vanda mbote kuluta filme ya mvimba.

Sakana nsoba ya malembe na écran yina beno ke kabulaka

Baprograme mingi ya kubika ya video ke pesaka nzila ya kukabula écran na nge. Nge ke kangula nsoba mpi ke niema; muntu ya nkaka ke tubila to ke songa foto yina nge fwete pona. To nsadisi yina kele pene-pene ke kangula nsoba ya mutindu mosi na tableti mpi ke niemina yandi na ntangu nge ke solula ti yandi.

Bansoba yina ke salama mbote na mutindu yayi:

• Finish the Saying: nge ke tanga nsangu ya me zabana, yandi ke tuba nsuka, mpi dyambu ya kutubisa ke landa.
• Picture Pairs: nsoba ya malembe ya kufwanisa ti bafoto ya nene yina lenda bikala ya kumonana, kukonda ntangu ya nsuka mpi kukonda matondo.
• Conversation Cards: foto ti ngyufula ya kukangula masolo sambu na kutuba kumosi.
• Photo Pairs: nsoba ya kufwanisa yina me salama ti bafoto yina nge me pona na apareyi na nge mosi. Bafoto ke bikala na navigateur na nge, mpi muntu ke monaka yo na nzila ya écran yina nge ke kabulaka.

Bansangu yina me bakama na ntwala

Kana kubika na mbala mosi ke mpasi, baka video ya nkufi: mbote, nkunga, to kutambula na kilanga na nge. Nsadisi lenda tula yo na ntangu ya pima, mbala mingi mutindu muntu ke sepelaka na yo. Alzheimer’s Association ke tubila kubaka mpi kutinda bantangu ya sipesiali, bonso bana yina ke kangulaka makabu.

Inki sambu na kubika ya telefone ya pete?

Kubika ya telefone ya pete kele kaka mfunu. Dementia Australia ke pesaka lukanu ya kubika na ntangu mosi konso kilumbu mpi kukonda kusala nswalu, sambu bantu yina ke na dementia lenda baka ntangu na kukotila na masolo. Na telefone:

• Tuba zina na nge mpi mutindu nge kele na yandi mbala mosi: « Mbote Tata, mono Jenny, mwana na nge ya nkento. »
• Tuba malembe, na bansangu ya nkufi, diambu mosi na mbala mosi.
• Pesa bansangu na kisika ya kulomba yo: « Mono lambaka rezeti na nge ya pot roast mazono na mpimpa. »
• Tanga nkunga ya nkufi, to yimba ndambu ya nkunga yina yandi ke zolaka.
• Bika yo nkufi mpi manisa yo na mambu ya mawete.

Dementia Australia ke tubaka mpi nde kubika ya video lenda sadisa kana kutuba me kuma mpasi, sambu muntu lenda mona luse na nge. Kana kubika ya telefone ke yitukisa, meka video, to sala kiteso ya yo.

Inki mutindu ya kuyidika kubika ya video yina ke sala mbote?

Na ntwala ya kubika:

1. Pona ntangu mosi ya mbala na mbala ntangu muntu ke vandaka mingi na kupema, mpi landa yo. Mutindu ya kusala mambu mbala na mbala ke sadisaka.
2. Solula ti nsadisi yina kele pene-pene. Nsangu ya nkufi kilumbu mosi na ntwala ke sadisaka yandi na kuyidika.
3. Tala apareyi. Tableti na kisika na yo ya kutula ke pete kuluta telefone yina muntu ke simba na diboko. Talaka nde yo ke na courant, écran ke sema mbote, mpi ndinga kele ya ngolo ya kuwaka mbote. Kangula masono ya ndinga na écran (captions) kana programe ke pesaka yo mpi kana muntu ke tangaka mbote.
4. Yidika kisalu mosi mpi vanda ti mambu yonso ya me yidika.

Na ntangu ya kubika:

• Vanda pene-pene na kamera na mwini ya mbote, talana ti fenêtre kansi ve ti fenêtre na nima na nge.
• Yikuma nge mosi konso mbala, ti zina na nge mpi mutindu nge kele na yandi.
• Muntu mosi ke tubaka na mbala mosi. Alzheimer’s Association ke tubaka nde kutuba mingi bantu kumosi ke mpasi sambu na bantu yina ke na dementia mpi bantu yina ke waka mpasi. Kana bantu mingi ya dibuta ke kotaka, salaka mbala-mbala to bikala bantu zole to tatu kaka.
• Yula ngyufula mosi na mbala mosi. Family Caregiver Alliance ke pesaka lukanu ya bangyufula ya pete yina lenda vutudulwa ti ee to ve, mpi kumonisa baponina kana yo lenda salama.
• Ndima ntangu ya nda ya kupema. Vingila mvutu. Kana yandi ke sosaka ngogo, yo kele mbote na kupesa lukanu ya ngogo.
• Sadila luse mpi ndinga na nge. Seka malembe, nungisa ntu, mpi bikala ndinga na nge ya mawete. Mbala mingi, mutindu ya kumonisa mabanza ke tubaka mingi kuluta bangogo.
• Yidika ve. Kana muntu me tuba diambu yina kele ya sikisiki ve, bika yo kaka.

Na nsuka ya kubika:

• Manisa na ntwala nde muntu kulemba, kana yo lenda salama, na ntangu ya mbote.
• Sadila mambu ya mutindu mosi ya kupesa mbote konso mbala: « Mono ta bika nge mbasi na midi. Mono ke zolaka nge. »
• Tandula yo ve mingi.

Malongi sambu na nsadisi yina kele pene-pene

Kana nge kele nkwelani, nsadisi ya nzo, mpangi to muntu ya kisalu yina ke sadisaka na kubika, nge ke salaka nde yo lenda salama.

• Yidika kisika ya pima. Zimisa televizio mpi kanga kielo.
• Banda kubika nge mosi, na nima pesa muntu tableti na kisika na yo ya kutula to simba yo na ntangu ya meso.
• Vanda pene-pene na yandi, kansi ve na ntwala na yandi. Kuvanda na nge ke pesaka kikesa. Kana yo kele mfunu, sadisa malembe: « Tala, Jenny yayi. »
• Vanda maboko. Simbila bafoto, niema nsoba, balula tableti sambu na kumonisa suku.
• Talaka bilembo ya kulemba to ya mawi ya mpasi, mpi zabisa muntu yina ke bikaka ntangu yo me kuma ya kumanisa.
• Zabisa muntu yina ke bikaka mambu yina me sala mbote. « Yandi sepelaka mingi ti mbwa » ke sadisaka na kuyidika kubika ya kulanda.

NIA ke pesaka lukanu nde bantu ya dibuta yina ke zingilaka ntama lenda sadisa muntu ya mununu na kuyekola bisalu ya telefone na yandi, bonso kubika ya video. Na bitambi ya nima, mbala mingi nsadisi ta vanda na mfunu ya kusadila apareyi mvimba. Yo kele mbote.

Kana muntu ke zingaka na nzo ya kukeba, Alzheimer’s Foundation of America ke pesaka lukanu ya kuyula kana kisika yango ke sadisaka mabuta na masolo ya video. AFA ke tubila mpi nde mabuta lenda tindana bafoto ti bantu ya kisalu ya kisika, mpi kutinda madia ya fioti to mambu ya kikesa yina muntu ke zolaka, na nima ya kutala mambu yina kisika ke ndimaka.

Inki kukala kana kubika me sala ve mbote?

Kubika ya nkaka ta vanda ya kuyitukisa, ya kukonda ngolo to ya mpasi. Yo kele ve foti na nge, mpi yo ke tendula ve nde kubika kele ve ti mfunu.

• Kana muntu ke monana kuyituka na écran, soba na kubika ya telefone to na nsangu ya video yina me bakama na ntwala.
• Kana yandi me kuma na mawi ya mpasi, ndima mawi yina, tuba diambu ya kukindisa, mpi manisa malembe.
• Kana kubika ke salama mbote ve mingi na ntangu mosi ya kilumbu, meka ntangu ya nkaka.
• Kana yandi ke yindulaka nde nge kele muntu ya nkaka, ndima yo na mawete.

Yo kele mbote na kumanisa na ntwala. Kubika ya nkufi kansi ya mawete kele mbote.

Kati ya kubika

Bikalaka pene-pene na banzila ya nkaka. Dementia Australia ke pesaka lukanu ya kutinda bakarte, ba-email, bafoto to makabu ya fioti. Karte ya posita mosi na mposo ti foto mosi ya nene mpi nsangu ya nkufi lenda tangama diaka mpi diaka. Conversation Cards yina lenda imprimama mpi kutindama na nsadisi lenda pesa dyambu ya me yidama sambu na kubika ya kulanda.

Sambu na malongi ya kupona mpi kuyidika tableti, tala batableti mpi baécran. Sambu na ntangu ya kukutana na muntu, tala lutiti na beto ya kutala muntu.