Bisalu ya maboko sambu na bambuta na dimensia

Art mpi bisalu ya maboko ke pesaka bantu yina ke zingila na dimensia nzila ya kumonisa mabanza na bo kukonda kuvanda na mfunu ya kuzwa bangogo ya mbote. Alzheimer’s Association ke tuba nde bisalu ya art lenda nata mawi ya kundima kisalu mpi ya kuvanda ti lukanu mpi dibaku ya kumonisa mabanza, sambu na muntu yina ke sansaka mpi sambu na muntu yina ke na dimensia. Diambu ya mfunu kele ya kubumba mambu bonso ya bambuta, ya pete mpi kukonda kingolo. Lutiti yai ke pesa bisalu ya sikisiki, mutindu ya kuyidika yo mpi mutindu ya kusoba yo ntangu mambu ke soba.

Inki ke sala kisalu ya art kuvanda ya bambuta, kansi ve ya bana?

Kisalu ya art ya bambuta ke sadila bima ya kieleka, masolo ya bambuta mpi mutindu ya luzitu ya kutuba. Alzheimer’s Association ke pesa ndongisila ya kubumba bisalu na nivo ya bambuta mpi ya kukonda kusala diambu yina lenda monana bonso kukonda luzitu to bonso ya bana.

Yindula mambu yina muntu ke zolaka. Muntu yina vandaka kuzola kusona na singa lenda se pela kusimba bima ya lele. Muntu yina vandaka enzeniere lenda zola kitoko mosi ya nene to kuponaka bima ya kisalu ya maboko sambu na kisalu mosi. Muntu yina vandaka nlongi lenda se pela kusala bakarte.

Sambu na nki tula dikebi na mutindu ya kusala, kansi ve na kisalu ya nsuka?

Sambu ntangu yina beno ke luta kumosi kele yo mfunu. Lutiti ya Alzheimer’s Association na yina me tala bisalu na nzo ke tuba nde beno tula dikebi na mutindu ya kusala, kansi ve na mbutu. Kifwanisu yina kele « bleu kaka » kele kaka kifwanisu. Kisalu ya kukangisa bifwanisu yina kele ti bifwanisu tatu kele kaka kisalu ya kukangisa bifwanisu.

Kimvuka yango ke tuba mpi nde muntu yina vandaka kusala art bonso kisadi lenda wa makasi ntangu kisalu na yandi ke soba, kansi muntu yina vandaka kusala yo sambu na kyese lenda se pela dibaku ya mpa ya kumonisa mabanza. Kana muntu vandaka muntu ya mayele mingi na art, meka kisadilu ya nkaka ya art, sambu yo kumonana bonso nsaka kansi ve bonso kufwanisa.

Bantuma ya bisalu ya art mpi ya maboko ya kumeka

Konso ngindu kele ti mutindu ya kusala yo pete kana yo kuma mpasi.

1. Mukubu ya masa ya pete. Tula masa na lutiti ya ngolo ya papie ya mukubu, bosi bikala muntu kubwisa mikubu na yo ti pinceau ya nene. Mikubu ke panzanaka yo mosi, yo yina mvutu ya mbi kele ve. Ya pete mingi: pesa mikubu zole kaka, to tula mikubu ti masa na papie ya ndombe yina ke monisa bifulu ya masa.
2. Kukangisa bifwanisu ya bazulunalu. Zenga bifwanisu na ntwala na bazulunalu ya bilanga, kulamba, bakamio, nzietelo to bisalu yina muntu vandaka kuzola. Bikala yandi kupona mpi kukangisa bifwanisu na kartoni. Ya pete mingi: pesa bifwanisu iya ya mezenga dezia mpi kole ya baton, mpi kangisa yo kumosi.
3. Kuyidika bintuntu. Alzheimer’s Foundation of America ke pesa ngindu ya kuyidika bintuntu mpi matiti ya mezenga na bima ya pete ya nsungi. Sadila vaze ya kilo mpi ya ngolo, mpi bitambi ya mezenga dezia. Ya pete mingi: tula bitambi fioti na kopa ya fioti, kimosi-kimosi.
4. Bakarte ti bintuntu ya kuyuma. Yuma bintuntu ya kimvuka mosi na kati ya balutiti ya mukanda sambu na mposo mosi, na nima kangisa yo na kartoni ya mefutuka. Ya pete mingi: nge tula kole, yandi fina fulu ya fulu.
5. Balutiti ya mikubu sambu na bambuta. Pona balutiti yina kele ti ndilu ya pwelele mpi bima ya kieleka. Balutiti na beto ya mikubu ya kubasisa lenda mpi vanda ti mikubu na ekrani na kufina mukubu, na nima kitini ya kifwanisu. Ya pete mingi: bifulu ya nene, mikubu fioti, bafeutre ya nene.
6. Ntoto ya pete to pate ya pete. Nika, fina mpi sala bima ti ntoto yina ke yumaka na mupepe to pate ya pete ya kusala bima. Kufina lukaya na ntoto ke sala kima ya pete ya kitoko. Ya pete mingi: kufina mpi kunika kaka kele kisalu ya mvimba. Tala kana muntu ke tula ve ntoto na munoko.
7. Kusala bakarte. Alzheimer’s Association ke pesa ngindu ya kumonisa yo bonso kisalu ya kieleka: « Beto ke tinda karte ya mbote sambu na nduku mosi. Keti nge lenda sadisa? » Bakartoni ya mezenga dezia mpi bima fioti ya bintuntu to ya timbre ke salama mbote.
8. Albimi ya banzikisa. Tula kumosi bakopi ya bafoto ya ntama, bakarte postale to babiye ya kukutakena na balutiti ya albimi. Tubila konso kima ntangu beno ke sala yo. Tala lutiti na beto ya kuyibuka mambu ya ntama sambu na nzila ya mawete ya kutubila mambu ya ntama.
9. Bapano ya bima ya lele mpi ya kusimba. Kangisa bitini ya velours, velours côtelé, toile mpi soie na kartoni ya ngolo. Kusala yo kele kisalu; kusimba yo na nima kele kisalu ya nkaka. Bantuma ya nkaka kele na lutiti na beto ya bisalu ya kusadila mayele ya nzutu.
10. Kusala mabaya ya pete. Sambu na muntu yina vandaka kuzola kisalu ya mabaya, kupolisa dibaya ya pete ya malembe to kutula mukubu na kima ya kukanga ya nuni lenda yibusa mambu ya ntama. Katula bisadilu ya nsonge mpi tala mbote.
11. Kutula mukubu ti miziki. Tula miziki yina muntu ke zolaka mpi tula mikubu ya bima to ya mikubu yina ke fwanana ti mawi. Yo ke vukisa bisalu zole yina bantu mingi ke se pelaka na yo. Tala bisalu ya miziki.

Inki mutindu ya kuyidika ntangu ya art?

1. Yidika na ntwala. Zenga, yidika mpi tula bima yonso na ntwala ya nge kubokila muntu. Kuvanda na kuvingila ntangu nge ke sosa basizo lenda zimbisa ntangu yina.
2. Bumba yo fioti. Mikubu zole to tatu, pinceau mosi, lutiti mosi ya papie. Kupona mingi lenda lembisa muntu.
3. Tanina mesa. Toile ya plastique to lele ya ntama ke sala nde mvindu kuvanda diambu ya kudiyangisa ve.
4. Vanda ndambu na ndambu. Sala kisalu na nge pene-pene ya kisalu na yandi. Yo ke monana bonso kisalu ya kumosi, kansi ve bonso kutala muntu.
5. Sadisa yandi na kubanda. Alzheimer’s Association ke tuba nde mbala yankaka nge fwete banda kingolo ya pinceau kumosi ti muntu. Kana bo me banda, bantu mingi ke landa.
6. Solula ntangu beno ke sala. Tubila mikubu mpi mutindu bima ke wakana, to bikala art kutwadisa masolo. Bika kuyula bangiufula bonso na komeka ya ndambu bonso « Inki kele yai? »
7. Pesa ntangu mingi. Kisalu fwete manaka ve na mbala mosi kaka.

Inki mutindu ya kusoba bisalu ya art ntangu dimensia ke soba?

NHS ke pesa ngindu nde na bitambi ya nsuka, bisalu ke vandaka mingi ya pete mpi ke tula dikebi na mayele ya nzutu. Kutala muntu ya nkaka ntangu yandi ke tula mukubu, mpi kutubila mikubu, kele mutindu ya kieleka ya kuvukana. Sambu na bantuma ya nkaka na konso etape, tala bisalu sambu na konso etape.

Lukebolo ti bisadilu ya art

• Pona bapente, bafeutre mpi bakole ya mbi kele ve.
• Bumba basizo, bampu ya kisalu ya maboko mpi bisadilu ya kole ya tiya na kisika yina muntu lenda baka yo ve. Sala konso kuzenga na ntwala.
• Tala kana muntu ke tula ntoto, pente to bima ya fioti na munoko.
• Sadila bakopa ya kilo mpi ya ngolo sambu na masa mpi bavaze.

Na ntangu ya nki beto fwete yambula?

Yambula ntangu dikebi ke katuka to ntangu makasi ke monana. Alzheimer’s Association ke pesa ngindu ya kuyambula to kusoba kisalu ntangu dikebi ke kuma fioti to ntangu makasi ke kuma mingi. Tula kisalu na kisika ya mbote mpi pesa diambu ya kuvundisa. Beno lenda vutuka na yo mbasi, to ata ve. Konso mosi kele mbote.

Monisa kisalu, kana muntu ke zola

Kukanga kifwanisu na frigo to kutula kisalu ya kukangisa bifwanisu na kadre lenda vanda mutindu ya mawete ya kumonisa luzitu. Yula na ntwala. Bantu yankaka ke se pelaka mingi na kumona bisalu na bo na kibaka; bankaka ke zolaka ve.

Vukisa art ti bansaka na beto

Na bilumbu yina kuyidika bapente ke monana mpasi mingi, Coloring ke salama na tableti kukonda mvindu. Picture Puzzle ke bikala kifwanisu ya mvimba na meso bonso lutwadisu ntangu nge ke soba bitini. Conversation Cards ke pesaka bangiufula ya kukangula masolo yina lenda katuka na kifwanisu tii na disolo. Bansaka yonso kele ve ti ntangu ya kuluta to bakoto. Nge lenda mpi kubasisa balutiti na kimvuka na beto ya bisalu ya kubasisa.