Bisalu ya kimvuka sambu na bantu yina ke na kimbefo ya kuvila mambu

Lutwadisu yai kele sambu na bantwadisi ya bisalu, bateam ya banzo ya kusansa bantu yina ke na kimbefo ya kuvila mambu, mpi bantwadisi ya baprograma ya kilumbu. Yo ketubila mitindu ya bisalu ya kimvuka yina kesalaka mbote, mutindu ya kuyidika nzo, mutindu ya kuyidika kisalu mosi sambu na bantu yina kele na mayele ya kuswaswana, mpi mutindu ya kusadila bakarte na beto ya bingo ya kuimprima ti bansaka na ekran ya nene. Mambu yonso awa ketalaka kikesa ya nzutu, kuwakana, mpi mpona ya muntu. Kima mosi ve awa kele kimekamu.

Inki kesalaka kisalu ya kimvuka kuvanda ya mbote na kisika ya kusansa bantu yina ke na kimbefo ya kuvila mambu?

Kisalu ya mbote ya kimvuka kele ya kuzaba, ya nkufi, ya pete sambu na kukota na konso mutindu, mpi kukonda kuniema. Malongi ya kusala ya Alzheimer’s Association sambu na kusansa bantu yina ke na kimbefo ya kuvila mambu ketendula kukota na mambu ya mfunu bonso kima yina kesadisaka mambu yina muntu kezolaka mpi mpona na yandi, mpi kepesaka nzila ya mpona ti ya kulonga, ata ntangu kimbefo ya kuvila mambu kele ngolo mingi. Mukanda mosi yango ketuba mpi nde baprograma mingi ya ntama ketulaka kivuvu na kisalu mosi to zole ya kimvuka ya nene na kilumbu, kisika bantu kevandaka mingi kaka na kutala.

Yo kepesa bansiku ya fioti ya kusadila:

• Mambu ya kuzaba kele mbote kuluta mambu ya mpa. Bankunga, binsamu, bifwanisu, mpi bima ya bamvula ya kileke ya bantu kevandaka pete mingi sambu na kukota.
• Nkufi kele mbote kuluta nda. Bongisa ntangu ya kusala bonso ntangu yina kimvuka na nge kekangamaka mingi, ti kisika ya kuyambula na kati-kati.
• Kusala kele mbote kuluta kutala. Pesa konso muntu kima ya kusimba, ya kuniema, ya kupona, to ya kutuba.
• Ba nzila mingi, kisalu mosi. Tula na kati nzila ya pete mpi ya nkaka sambu na kukota.
• Kukonda bandim, kukonda bantuzi. Mitindu ya kundima kebikisaka bankaka na kuwa nde bo menunga ve.

Kimvuka fwete vanda na bantu ikwa?

Ya fioti kevandaka mingi ya pete. Alzheimer’s Association ketuba nde muntu yina kewaka lukutakanu ya nene bonso kilo mingi lenda wakana mbote mingi na kimvuka ya fioti. Ntalu mosi ya sikisiki ya mbote kele ve. Yo ketadilaka bantu yina kezingila kuna, nzo, mpi ntalu ya bantu ya kisalu ti bansadi ya luzolo yina kele.

Kimekamu mosi ya mbote: keti konso muntu lenda mona luse ya ntwadisi, kuwa mbote, mpi kuma pene-pene ya nsadi na masekondi fioti? Kana ve, kabula kimvuka, yika bansadi ya nkaka, to kwenda na nzo ya fioti.

Sambu na lukutakanu ya nene, bonso feti ya muziki, tula bantu ya kisalu ti bansadi ya luzolo na kati-kati ya bantu, kansi ve na bampembe ya nzo.

Inki mutindu na kuyidika nzo ti kutula bantu?

• Nzunga to mutindu ya fer a cheval. Malongi ya kusala ketendula nde kisika ya kusolola na nzunga kele ya mbote na kisika yina kele ya nene sambu na konso muntu kuvanda na nzunga, kukonda makelele ya nima.
• Ntwadisi pene-pene mpi na ntela ya meso. Vanda na kiti kana yo lenda salama.
• Kuwa ti kumona na ntwala. Tula bantu yina kekwaka mpasi ya kuwa pene-pene ya ntwadisi, na lweka ya mbote ya yandi. Tala nde balunete ti bima ya kusadisa kuwa kele na kisika na yo. Alzheimer’s Association ketuba nde mambu ya kumona ti ya kuwa lenda sala nde kusolola kuvanda mpasi mingi.
• Mwinda na nima ya bantu, kansi ve na nima na nge. Buya kutula muntu na ntwala ya fenetre yina kele ti mwinda ya ngolo.
• Zima televizio ti radio. Alzheimer’s Association kelomba kukatula makelele ya nkaka ntangu ya bisalu ya muziki.
• Disolo mosi na mbala mosi. Masolo mingi na mbala mosi kele mpasi sambu na bantu yina ke na kimbefo ya kuvila mambu mpi bantu yina kekwaka mpasi ya kuwa, mutindu Alzheimer’s Association ketubila yo na ndongisila na yandi sambu na bafeti.
• Banzila ya kubasika ya pwelele ti kisika ya pima. Konso muntu yina kezola kubasika fwete lenda sala yo na pete, ti muntu ya kisalu sambu na kutambula ti yandi.

Mabanza ya bisalu ya kimvuka

Bingo ya bifwanisu

Bingo ya bifwanisu kesadilaka bifwanisu ya pwelele na kisika ya bantalu, bonso ketiele, mbwa to rose, yo yina muntu mosi ve kele na mfunu ya kulanda ntalu ya nda to ya kutanga masonama ya fioti.

Mutindu ya kusala yo:

1. Imprima karte mosi sambu na konso muntu na lutiti Picture Bingo na kusadila buto ya kuimprima. Papie ya ngolo kevandaka pete sambu na kusimba. Lamba yo na plastike sambu na kusadila yo diaka.
2. Pesa bima ya kutula ya nene mpi ya pete sambu na kusimba, bonso ba jeton ya poker, bakapu ya milangi, to bakare ya fioti ya karton.
3. Sadila mutangi ya bifwanisu na ekran na televizio to na projecteur sambu konso muntu amona kifwanisu ntangu nge ketuba zina na yo.
4. Yambula ntangu fioti na nima ya konso kifwanisu mpi bingisa disolo ya nkufi: « Keti muntu mosi kezola kutubila beto mbwa mosi yina yandi zabaka? » to « Inki nge kemona na kifwanisu yai? »
5. Landa kutanga tii konso karte kuvanda ya kumanisa. Konso muntu kumanisa.

Mutindu ya kuyidika yo: Sadila bakare fioti sambu na bantu yina kemona karte ya mvimba bonso kima ya mingi. Nsadi lenda sonika kifwanisu yina kewakana sambu na muntu yina kele na mfunu ya yo. Bantu ya nkaka lenda zola kusimba karte ya kifwanisu ya mutangi mpi kulakisa yo na kimvuka.

Kuyimba bankunga kumosi

Muziki kele mosi na kati ya bisalu ya kimvuka yina bantu kezolaka mingi. Alzheimer’s Association ketuba nde ata na banzila ya nsuka, muntu lenda kubula ritmo to kuyimba nkunga mosi ya kileke na yandi.

Mutindu ya kusala yo:

• Pona bankunga yina bantu yazabaka na kileke na bo, kansi ve bankunga yina ntwadisi kezolaka. Yula mabuta mambu yina konso muntu zolaka.
• Sadila muziki kukonda bapiblisite, yina Association ketuba nde lenda timbula bantu.
• Imprima masonama ya nkunga na masonama ya nene sambu na bantu yina ketangaka, kansi lomba ve yo bonso kima ya mfunu.
• Pesa bima ya kubula makelele, bandungu ya maboko to balenso ya kunikisa.
• Pesa kikesa ya kubula maboko mpi kunikana, mpi bika ndinga ya muziki kuvanda ya mbote na matu.

Mutindu ya kuyidika yo: Bankaka tayimba mambu yonso, bankaka tayimba na ndinga ya nsi, bankaka tabula dikulu na ntoto, mpi bankaka tawa kaka. Konso mutindu yai kele ya mbote. Tala lutwadisu na beto ya bisalu ya muziki sambu na mambu ya nkaka.

Bimvuka ya kuyibuka mambu ya ntama

Kimvuka ya kuyibuka mambu ya ntama kevukana na ntu-dyambu mosi, bonso nzo-nkanda, bakamio ya ntete, bakizini to mvula ya ngolo, na kusadila bafoto, bima mpi muziki. Lukanu kele disolo ya kiese, kansi ve kuyibuka mambu yonso na sikisiki.

Mutindu ya kusala yo:

1. Pona ntu-dyambu mosi mpi nata bima fioti yina bantu lenda simba: masini ya kusangisa na maboko, gan ya baseball, mpu, to kataloge ya bankeni.
2. Leka kima mosi kupesa na mbala mosi. Yula bangyufula ya kukangula disolo: « Tubila mono mambu ya kima yai », « Inki nge kemona? » « Nani sadilaka kima ya mutindu yai? »
3. Yamba konso mvutu. Buya kuyidika dati to kima mosi ve.
4. Twadisa disolo na mabanza ya kiese. Malongi ya kusala ketuba nde bantu yina kesansaka fwete twadisa kuyibuka mambu na mabanza ya mbote, kansi ve na yina lenda pesa mpasi.

Conversation Cards kepesaka bakarte ya bifwanisu ya kuimprima ti bangyufula ya kukangula disolo na ntu-dyambu, yina kesalaka mbote sambu na kubanda disolo. Mabanza ya nkaka kele na lutwadisu na beto ya kuyibuka mambu ya ntama.

Kumanisa nsamu ya kuzaba

Binsamu ya kuzaba (« Mbongo ya fioti ya me bumbana kele mbongo… ») kebingisaka konso muntu kutuba nsuka kumosi. Lakisa Finish the Saying na ekran ya nene mpi bika kimvuka kupesa mvutu kumosi. Kele ti ngyufula ya kusolola na nima ya konso nsamu. Kana muntu mosi ve metuba nsuka, lakisa yo mpi kwenda na nsamu ya kulanda. Kukonda mvutu ya mbote to ya mbi.

Kusosa mambu na masonama ya nene, kumosi

Lakisa Word Search ya masonama ya nene na ekran mpi sosa mambu kumosi bonso kimvuka, to imprima bakopi sambu na bantu yina kezolaka kusala yo na meza. Mambu kekwendaka kaka na kitengi mpi na nsi.

Kunikana ya malembe

Kutandula maboko mpi mikolo na kiti, kupesa bima ya malembe bonso balle to ballon, to kukina na kiti na muziki ya kuzaba. Lakisa konso kunikana na kisika ya kutendula yo na mambu.

Kuyidika ti kuwakana bima na meza

Na bameza ya fioti ya bantu tatu to iya, bantu lenda yidika bifwanisu, bitini ya lele, to bima ya meza kumosi. Na ekran, Picture Pairs lenda salama ti bifwanisu ya kukangula, ti muntu mosi yina keniema ntangu bameza ketubila konso kifwanisu.

Inki mutindu na kusadila bansaka na beno na ekran ya nene?

Bansaka na beto kesalaka na navigateur web, yo yina nge lenda sadila yo na televizio to na projecteur kukonda kukotisa kima mosi.

1. Kangula nsaka na ordinatere ya maboko to na tablete yina me kangama na ekran na nsinga to na diffusion.
2. Sala nde navigateur kuvanda na ekran ya mvimba mpi tula ndinga na ntela ya mbote.
3. Bika ntwadisi mosi kusala kuniemisa ntangu kimvuka ketuba baponu na ndinga ya ngolo. To pesa tablete na muntu yina kezola kusala mbala na yandi.
4. Yambula ntangu yonso kimvuka melamba. Bansaka kele ve ti ntangu ya kulanda, bantuzi, to nsuka ya kulomba.

Picture Bingo, Finish the Saying, Picture Pairs mpi Conversation Cards kevandaka mingi ya mbote sambu na bimvuka. Tala baponu yonso na lutiti ya bansaka na beto.

Inki mutindu na kuyidika kisalu mosi sambu na bantu yina kele na mayele ya kuswaswana?

Bongisa ata ba nzila tatu ya kukota na konso kisalu.

Sambu na bantu yina kele na banzila ya nsuka ya kimbefo, NHS ketuba nde bisalu fwete vandaka mingi ya pete mpi kutula dikebi mingi na banzwa, bonso muziki, bima ya kusimba mpi kusansa maboko. Ntangu mosi ya muntu ti muntu na kati ya kimvuka to na nima ya yo lenda fwana mbote mingi sambu na bo kuluta kimvuka mosi. Tala bisalu sambu na banzila ya nsuka.

Inki mutindu bantwadisi fwete tuba ntangu ya kimvuka?

• Kukilakisa konso ntangu, mpi sadila zina yina konso muntu kezolaka.
• Tuba malembe, pesa ndongisila mosi na mbala mosi, mpi lakisa na ntwala ya kutuba.
• Yula na mutindu ya kukangula disolo (« Tubila mono mambu ya… ») to baponu ya pete, kansi ve bangyufula ya kumeka (« Keti nge keyibuka…? »).
• Buya kuyidika. Pesa mersi sambu na konso makabu.

Mambu ya nkaka na dyambu yai kele na malongi na beto ya kusolola.

Kusuka na mbote, mpi kubika bantu kubasika

Kuyambula kele mbote. Tala bidimbu yina kelakisa nde muntu melemba, kele ve na kikesa, to kele na mpasi, mpi bika nsadi kupesa nzila ya kutambula fioti to ya kuvanda na kisika ya nkaka ya pima. Muntu yina kelala fioti ntangu ya kuyimba bankunga lenda vanda kaka na kikesa ya mbote.

Suka konso kimvuka na mutindu mosi, ti nkunga ya kuzaba to mersi ya pete, sambu nsuka kuvanda ya pima mpi ya kuzaba. Na nima, sonika fioti mambu yina mesalama mbote mpi mambu yina konso muntu mesepela na yo. Masonama yango tasala nde lukutakanu ya kulanda kuvanda ya mbote mingi.