Toppitagol

Sundowning: Golle deeyɗe jamma kiikiiɗe wonande yimɓe wuurɓe e dementia

Hesɗitinaama 6 minit janngaamaKo kippu Moments kaŋŋe · No mbinndirten

Jaabawol juutngol ngol

Sundowning ko jiiɓru, jiiɗgol walla seytinde fuɗɗoowo walla ɓeydoowo kiikiiɗo walla jamma. Peeje baawɗe wallude ena jeyaa heen: dawirgol ñalawma gootol, ndaygu e golle e adan kiikiiɗo, ustude ɗaanagol kiikiiɗo, ustude kafee, huɓɓude annoore nder suudu ado jamma naatude, suudu deeƴɗo, e golle jamma kiikiiɗe wano gaaci, nate walla taggude conci. Maandeeji kesi walla ɓurɗi bonɗude ena foti ƴeewteede e doktoor.

  • Sundowning firti ko jiiɓru walla jiiɗgol fuɗɗoowo walla ɓeydoowo nde ndaygu ustata.
  • Waɗ golle tedduɗe, yillooje e lootugol subaka walla law kiikiiɗo.
  • Ndaygu, yah-ngartaa ñalawma kala, ustude ɗaanagol kiikiiɗo e ustude kafee kiikiiɗo ena mbaawi wallude jammaaji ɓurde jamma.
  • Huɓɓin annooje ado jamma naatude, usto hito, tee mbaylitaa e golle jamma kiikiiɗe, anndaaɗe.
  • Mooftu winndere ngam yi’de ko saabata ɗum, tee heddo jamma e deeƴre nde jiiɓru fuɗɗii.
  • Yah to doktoor so maandeeji kesi walla ɓurɗi bonɗude ngarii: nawnaare, ñawu walla lekki ena mbaawi jeyeede heen.
E nder ngoo hello (9 taƴe)
  1. Ko woni sundowning?
  2. Ko baawi ɓeydude jiiɓru kiikiiɗo?
  3. Hol no mi feewnira ñalawma ngam jammaaji ɓurde jamma?
  4. Hol no mi waɗirta suudu ndu deeƴira kiikiiɗo?
  5. Hol golle jamma kiikiiɗe men mbaawi waɗde kiikiiɗo?
  6. Ko mi foti waɗde nde jiiɓru fuɗɗii?
  7. Hol no mi yiyirta ko saabata ɗum?
  8. Hol tuma mi noddira doktoor baɗte sundowning?
  9. Hol no mi ɓennirta jammaaji kam ne?

Ko heewi e galleeji ina teskoo mbaydi gooti: subakaaji ina njamma seeɗa, kono nde kiikiiɗo ina ɓada, neɗɗo wuurɗo e dementia ina fuɗɗoo jiiɓaade, hulde, jiiɗaade walla seytinde. Omo waawi yahde-ngartaade, naamnaade « yahde ka suudu » hay so o woni ka suudu, walla seytinde no newori. Ɗuum ina wiyee heewi sundowning.

Alaa safaara gooto, kono waylude yah-ngartaa ñalawma, nokku e fannu golle ɗe ndokkaa ena mbaawi waɗde kiikiiɗe ɓurde jamma. Hello ngo ina roondii miijooji gollotooɗi, ɗi ngonaa lekki, iwɗi e National Institute on Aging e Alzheimer’s Association. Ɗuum wonaa huunde e lekki. So maandeeji kesi, ngarii kisan walla ina ɓeydoo, yeewtu e doktoor neɗɗo on.

Ko woni sundowning?

Sundowning ko jiiɓru, seytinde, tikkaare walla jiiɗgol fuɗɗoowo walla ɓeydoowo nde ndaygu ustata, kiikiiɗo walla fuɗɗorde jamma. National Institute on Aging (NIA) ina hollita wonde tampude no feewi ena waawi ɓeydude jiiɓru kiikiiɗo.

Ko baawi ɓeydude jiiɓru kiikiiɗo?

Geɗe keewɗe ena mbaawi wallitde, heewi ko e go’o. Alzheimer’s Association ina limta huunde wano:

  • tampere caggal ñalawma timmuka;
  • nokkuuji kesi walla jiiɗooji;
  • « montoor ɓandu nder » mo yahdaani no feewi, waɗa neɗɗo o ɗaano ñalawma tee finno jamma;
  • annoore famɗunde e dowdiiji, baawɗi jiiɗinde;
  • nanngude annde walla seytinde yimɓe wonɓe sara mum;
  • soklude ɗaanagol seeɗa, ko heewi e mawɓe.

NIA ina ɓeyda sabuuji seytinde e kuuɓal, ena jeyaa heen nawnaare, ŋakkeende weltaare walla annde, ɗaanagol seeɗa, reedu sattuɗo, hito keewɗo walla yimɓe heewɓe, e won lekki walla jokkondiral lekki.

Hol no mi feewnira ñalawma ngam jammaaji ɓurde jamma?

Sottin geɗe tedduɗe adan tee ngoppa kiikiiɗo jamma e deeƴre e anndaande. NIA e Alzheimer’s Association fof ina wasiyaa dawirgol ñalawma gootol. Yeru ñalawma, potɗo feewniteede e maa:

Sahaa Ko baawi wallude
Subaka Njillu, lootugol, yillooje e kala golle ɗe ina poti semmbe, nde yimɓe heewɓe ɓuri finude
Subaka cakkitiiɗo Waktu yaasin walla takko henorde naange; yah-ngartaa walla golle goɗɗe
Niiwto Ñaamdu ngu ɓuri mawnude (Alzheimer’s Association ina wasiyaa ñaamdu mawndu e kiirol e ñaamdu famɗundu jamma)
Kiikiiɗo gadano Foftaade so ina foti, kono reen e ɗaanagol juutngol kiikiiɗo
Hakkunde e cakkitiiɗo kiikiiɗo Golle jamma kiikiiɗe, anndaaɗe; ñamdugel e njaram; alaa kafee
Ado jamma naatude Huɓɓin annooje nder suudu tee ombiraa dariiɗe ado niɓɓere heewde
Jamma Ñaamdu famɗundu, gaaci deeyɗi, ustitgol geɗe, dawirgol ɗaanagol gootol

Huunde seeɗa keeriiɗe iwɗe e cewle ɗee:

  • Ndaygu. NIA ina wasiyaa feewnude waktu yaasin walla takko henorde ngam naange ñalawma kala.
  • Dillere ñalawma kala, kono wonaa no feewi. Eto wonde dillotooɗo ñalawma kala kono hoto feewniraa golle keewɗe, wiya NIA.
  • Njaram kiikiiɗo. Reen e njaram kadi e njaram jogiiɗam kafee, wano kafee walla kola, kiikiiɗo (NIA). Alzheimer’s Association ina jeya heen kadi sigaar.
  • Ɗaanagol. Ustit ɗaanagol juutngol e ɗaanagol kiikiiɗo (NIA). Alzheimer’s Association ina wasiyaa famɗinde ɗaanagol ñalawma so ɗaanagol jamma ina waɗi caɗeele.

Ngam ɓeydaade humpito e feewnude ñalawma gootol, yah to golle dawirgol ñalawma.

Hol no mi waɗirta suudu ndu deeƴira kiikiiɗo?

Ustit hito, ɓeydu annoore tee ngoppa geɗe anndaaɗe sara.

  • Annoore jalbunde, laaɓnde. Alzheimer’s Association ina wasiyaa waɗde suudu ndu ina jalbi no feewi jamma. Huɓɓin nokku o ado dowdiiji feeñde.
  • Ustit hito. Ñif walla ustit tele e raajo, tee famɗin yilloowoɓe walla golle suudu keewɗe e sahaa oo. Alzheimer’s Association ina wasiyaa ustude geɗe ɓeydooje jamma wano tele, golle suudu e gaaci ubbiiɗi.
  • Geɗe deeyɗe anndaaɗe. NIA ina wasiyaa gaaci deeyɗi tee moofta geɗe e nate yiɗaaɗe takko suudu ndu.
  • Ƴeewtagol weleede. Alzheimer’s Association ina wasiyaa ƴeewtaade nawnaare, heege, ɗomka, reedu sattuɗo, ɓandu heewndu, tampere, ñabbuuli e tikkaare ɓandu, tee moofta suudu ndu e nguleendi weleendi.
  • Haalirde maa. Yimɓe ina nannga annde. NIA ina wasiyaa leeltude tee etaade deeyde so anndeeji maa ena mbaawi ɓeydude satteende ndee.

Hol golle jamma kiikiiɗe men mbaawi waɗde kiikiiɗo?

Suɓo golle anndaaɗe, ɗe ngonaa kisan e newiiɗe dartinde. Alzheimer’s Association ina wasiyaa golle deeyɗe wano gaaci jamma, nate walla fiilde yiɗaande, e yah-ngartaa e mon ngam wallude jiiɓru. NIA ina wasiyaa ñamdugel walla njaram, hiirde tele mo yiɗi, gaaci, yah-ngartaa, janngude, walla golle suudu newiiɗe wano taggude conci.

Miijooji ngam etaade:

  1. Taggude conci e mon. NIA ina wasiyaa fannu golle suudu newiiɗe nii. Tawle ina newi jogoraade, tee golle ɗee ina ngoodi joofnirde laaɓnde.
  2. Fijinde gaaci yiɗaaɗe. Gaaci anndaaɗe gila e sukaaku mum, e sawto famɗungo. Huumaade e mum ena woodi. Miijooji goɗɗi ina nder golle gaaci.
  3. Ndaarde nate. Deftere nate, walla nate galle seeɗa e Photo Pairs tawa nate ɗee ina kollaa, ena mbaawi addude yeewtere deeƴnde.
  4. Yah-ngartaa juutɗo. Nder ngesa, sara leydi walla e nder koridor, ado niɓɓere naatude.
  5. Lollirde ñamdugel e njaram. Huunde newnde, wulnde e nde aldaa kafee, e taabal e mon.
  6. Jokkondiral newngal. Picture Pairs e tayle nay tawa nate ɗee ina kollaa ina newi fuɗɗaade e dartinde.
  7. Diŋngol. Coloring e yaynirde walla e hello winndaaɗo, tawa alaa faandaare timminde.
  8. Ndaarde e yewtude. Conversation Cards ina ndokka natal e naamnal udditiingal. Ndaarde tan ena yonii.
  9. Foftaare fooftere. Calm Breathing ko foftaare leelnde, deeƴnde nde kurminta-ɗaa tee ndartin-ɗaa hoore maa.
  10. Golle juuɗe. Suɓaade butoŋaaji walla calze, noorude dolokke meheere, walla jogoraade huunde anndaande. Yah to golle meeɗɗugol.

Reen e fijirɗe kese, yillooje keewɗe e kala huunde naamnoowo teskagol walla hakkille keewɗo kiikiiɗo. Mooftu ɗe haa subaka.

Ko mi foti waɗde nde jiiɓru fuɗɗii?

Heddo jamma, deeyɗin, tee mbaylitaa no newori. NIA ina wasiyaa yewtude e jamma, heɗaade haalaaji neɗɗo on, reenude e yeddondiral, hollude mo wonde o hisii, tee huutoraade meemugol mehergol so ina wallita. Caggal ɗuum eto waylude hakkille mum: ñamdugel, njaram, gaaci walla yah-ngartaa.

Alzheimer’s Association ina wasiyaa konngol wano « A hisii ɗoo » e « Miɗo yoomi sabu a seytike », tee ina wasiyaa ɓeydude annoore, leeltude e ustude geɗe ɓeydooje. Hoto ombiraa, hoto ɓada no feewi, hoto haɗaa neɗɗo on walla yeddondir e makko.

So neɗɗo on fuɗɗii murtude, NIA ina wasiyaa heddoraade woɗɗi haa nde mbaydi ndii dartii. E caɗeele njamndi, noddu limoore njamndi nokkuure maa tee haal wonde neɗɗo on ina wuurdi e dementia.

Koolaaɗe amen dow jokkondiral e ko waɗaa so o wi’i alaa ina ngoodi ɓeydaande e konngol deeyngol.

Hol no mi yiyirta ko saabata ɗum?

Mooftu winndere juutnde e nder yontere walla ɗiɗi. Alzheimer’s Association ina wasiyaa rewindaade ko waɗi ado jiiɓru ngam anndude ko saabata ɗum. Winndu sahaa jiiɓru fuɗɗi, ko waɗi e waktu gooto ado mum, ɗaanagol, ñaamdu e njaram, yilloowoɓe, hito e annoore. Nawru winndere ndee to doktoor. NIA ina hollita wonde rewindaade wayle mbaydi ena waawi wallude toppitiiɓe e sarwiisiyankooɓe cellal teskaade mbaydi.

Hol tuma mi noddira doktoor baɗte sundowning?

Jokkondir e doktoor neɗɗo on so jiiɓru hesi, ɓeydi kisan, walla ina yahda e wayle goɗɗe. NIA ina wi’a wayle mbaydi ngariiɗe kisan walla mbaylotooɗe no yaawiri, tentinii caggal ñawu walla wayle lekki cakkitiiɗe, ina poti yaltineede to doktoor e kisan.

Naamnu doktoor yo ƴeewtu geɗe baawɗe saattinde jammaaji. Alzheimer’s Association ina jeya heen caɗeele ɓandu wano ñawu laawol cojji, jogagol cojji, koyɗe ndeenkaaki e ɗaanagol pof-pofngol, tee ina wasiyaa naamnaade hol sahaa e ñalawma ɓuri moƴƴude wonande lekki kala. NIA ina limta nawnaare, reedu sattuɗo e battane lekki walla jokkondiral lekki e nder sabuuji seytinde.

Alzheimer’s Association ina wi’a peeje ɗe ngonaa lekki ina poti ardineede e caɗeele ɗaanagol jokkondirɗe e Alzheimer, tee lekki ngam jiiɓru kiikiiɗo foti ƴeewteede tan so ɗeen ngollaani, caggal miijtaade caɗeele e nafoore mum. Feere ndee ina foti waɗdeede e doktoor. Hoto fuɗɗo, hoto dartin walla hoto waylu hay lekki gooto, wallitorde ɗaanagol walla ɓeydital tawa alaa huunde doktoor.

Hol no mi ɓennirta jammaaji kam ne?

Kiikiiɗe ena mbaawi wonde sahaa ɓurɗo sattude wonande toppitiɗo ñalawma. So ina waawi, naamno terɗe galle, musidɗo walla balloowo yoɓaaɗo yo toppito kiikiiɗo ñalɗi seeɗa e yontere, hay so waktu gooto tan. Koolaaɗe amen dow toppitagol hoore maa neɗɗo toppitiiɗo ina limta cuɓe foftaare e noddirgel dokkal ngal yoɓetaake ngal Alzheimer’s Association 24/7.

Naamne keewɗe

Hol sahaa e ñalawma sundowning heewi waɗde?

Heewi fuɗɗaade walla ɓeydaade kiikiiɗo walla fuɗɗorde jamma, nde ndaygu ustata. Sahaa mum ina wayla mo woni kala e mo woni kala; ko ɗum waɗi mooftude winndere seeɗa e nder yontere walla ɗiɗi ena waawi wallude.

Hol golle baawɗe wallude e sundowning?

Golle jamma kiikiiɗe, anndaaɗe, newiiɗe ina golla no feewi kiikiiɗo: gaaci deeyɗi, ndaarde nate, hiirde tele walla fiilde mo yiɗi, taggude conci, yah-ngartaa juutɗo, walla ñamdugo e mon. Mooftu golle kese walla sattiiɗe haa adan ñalawma.

Sundowning ena waawi wonde maande cellal?

Ena waawi ɓeydeede sabu caɗeele cellal wano nawnaare, ñabbuuli wano ñawu laawol cojji, caɗeele ɗaanagol walla battane lekki. So jiiɓru hesi, arii kisan walla ina ɓeydoo, jokkondir e doktoor neɗɗo on.

Mi foti naamnaade doktoor lekki ngam sundowning?

Ɗuum ko yeewtere potnde waɗdeede e doktoor. Alzheimer’s Association ina wi’a peeje ɗe ngonaa lekki ina poti ardineede, tee kala lekki ngam jiiɓru jamma foti ƴeewteede tan caggal miijtaade caɗeele e nafoore mum. Hello ngo alanaa huunde e lekki.

Fuɗɗoode

Min njokkondiri e juɓɓule e jaŋdeeji ɗi ngoo hello tuugnii e mum. Gooto heen fof ƴeewtaama nde hello ngoo hesɗitinaa.

  1. Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  2. Sleep Issues and Sundowning · Alzheimer's Association
  3. Anxiety and Agitation · Alzheimer's Association
  4. Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging

Taski ngam fijirde leefnde?

Nate mawɗe, alaa timer, alaa score e alaa ko winnditoo. Fijo e nder feerorde maa.

Ƴettu ɗeen pijirlooji e maa

App Golden Moments mo alaa kaalis ngam iPhone, iPad e Android : kaɓirɗe natal mawɗe, pijirlooji baɗɗi fotooji ɓesngu maa, e paɗe natal gollotooɗe tawa Wi‐Fi alaa. Alaa konte, jeeyngal, waktu walla limre.