Sot ansa
Sundowning i wan hevi, konfiuson o kros we i stat o i kam nogud long lasta aftanun o long evening. Ol stap we oli save helpem oli inkludim wan stedi dei rutin, sanlaet mo aktiviti long moning, ol sleep long lasta aftanun we i no longfala, no gat drink we i gat kafein, ol lait insaed haos bifo i dak, wan haos we i kwaet, mo ol kalmgud aktiviti olsem myusik, fotopiksa o foldim laondri. Ol nyu o ol simptom we i kam nogud oli nidim wan dokta blong jekem.
- Sundowning i minim hevi o konfiuson we i stat o i kam nogud taem sanlaet i stat i lus.
- Putum ol wok we i hevi, ol trip aot mo taem blong bat long moning o long ertaem afternun.
- Sanlaet, wok long dei, sleep long lasta aftanun i no longfala mo i no gat kafein long lasta aftanun i save helpem ol evening i go gud moa.
- Onem ol lait bifo i dak, lusum noes, mo jenisim i go long ol kalmgud aktiviti we i fríndli.
- Keepem wan lif blong lukaot ol samting we i save kosem hevi, mo stap kam mo givim tingting we i save kiaremap taem hevi i stat.
- Lukaot wan dokta long ol nyu o ol simptom we i kam nogud: pein, sik we i kam long insaed o ol medisin i save gat paat long hem.
Long pej ya (9 seksen)
- Wanem sundowning?
- Wanem ol samting we i save mekem hevi long lasta dei i kam nogud?
- Hao blong mi save plan dei blong mekem ol evening i kwaet moa?
- Hao blong mi save mekem haos i kwaet moa long lasta aftanun?
- Wanem ol kalm aktiviti yumi save mekem long lasta aftanun?
- Wanem mi shud mekem taem hevi i stat?
- Hao blong mi faenem ol samting we i kosem hevi?
- Wanem taem mi shud kolem dokta long sundowning?
- Hao blong mi save pas long ol evening mi wan?
Plante famili oli luk sem patern: long moning ol samting i kam kwaet, be taem aftanun i go, man we yu kea long hem i kam naf, i no save kalmdaon, i gat konfiuson o i kam kros kwik. Hem i save wakabaot i no stop, o askem blong “go bak long haos” evbuilt taem hem i stap finis long haos, o hem i kam hevi kwik. Ol man oli save kolem hemia sundowning.
I no gat wan wei nomo blong fiksim, be ol jenis long rutin blong dei, long rum mo long ol aktiviti we yu ofem, oli save mekem ol lasta aftanun i kwaet moa. Pej ya i kolektem ol aidia we oli no gat tingting long medisin, we National Institute on Aging mo Alzheimer’s Association oli givim. Hemia i no advaes blong dokta. Sipos ol simptom oli nyu, oli kam wan taem, o oli kam nogud, toktok wetem dokta blong man ya.
Wanem sundowning?
Sundowning i hevi, i no save kalmdaon, i kros o i gat konfiuson we i stat o i kam nogud taem sanlaet i lus, long lasta aftanun o erli evening. National Institute on Aging (NIA) i talem se taem man i tayed tumas, hemia i save mekem hevi long lasta dei i kam moa.
Wanem ol samting we i save mekem hevi long lasta dei i kam nogud?
Sam samting i save mekem hemia, mo ofen oli kam tugeta. Alzheimer’s Association i lisemaot ol samting olsem:
- man i tayed tumas afta wan fulap dei;
- ol nyu o ol samting we i konfius long hem;
- “bodi klok” we i no stret, we i mekem man i slip long dei mo i wekap long naet;
- dak mo ol seko we i konfiusem hem;
- man i ridim stres o ol kros long ol man we oli stap raon long hem;
- hem i nidim sleep smol moa, wanfala samting we i kamon long ol olfala.
NIA i addem ol kos blong hevi moa long wan wei, olsem pein, sedhed o stres, no gat rest we i gud, kost, noes tumas o ol man tumas, mo sam medisin o medisin we oli mikis wetem narafala.
Hao blong mi save plan dei blong mekem ol evening i kwaet moa?
Putum ol wok we i hevi i go long erli taem mo kipim lasta aftanun i gentel mo i stedi. Bot NIA mo Alzheimer’s Association oli rekomendem wan stedi rutin. Hemia i wan sampol dei, we yu save jenisim long famili blong yu:
| Taem | Wanem i save helpem |
|---|---|
| Moning | Apointmen, bat, trip aot mo eni wok we i nidim strong, long taem we ol man i moa redi |
| Late moning | Taem aotsaet o long wan sanlaet windo; wan wak o narafala aktiviti |
| Midel dei | Wan bigfala kaikai long lanj (Alzheimer’s Association i sajestem wan bigfala lanj mo wan smol kaikai long naet) |
| Erli afternun | Rest sipos i nid, be no slip longfala long lasta dei |
| Midel to lasta afternun | Kalm, fríndli aktiviti; wan kaikai mo drink; no kafein |
| Bifo i dak | Onem ol lait insaed mo klosem ol kateng bifo i kam dak |
| Evening | Wan smol kaikai, kwaet myusik, no gat tumas samting we i kakae mon, wan stedi rutin blong go slip |
Sam spesifik pointi long ol sos ya:
- Sanlaet. NIA i sajestem blong arenjem taem aotsaet o long wan windo blong sanlaet evri dei.
- Muvmen long dei, be no tumas. Traehad blong muv bodi long evri dei be no planem tumas ol aktiviti, NIA i talem.
- Drink long lasta dei. Lusum alkol mo ol drink we i gat kafein, olsem kofi o kola, long lasta dei (NIA). Alzheimer’s Association i mekem toktok tu long nikotin.
- Naps. Lusum ol longfala naps mo slip long lasta dei (NIA). Alzheimer’s Association i sajestem blong limitem ol naps long dei sipos sleep long naet i wan hevi.
Blong moa long wei blong mekem wan stedi dei, luk ol aktiviti long stedi dei rutin.
Hao blong mi save mekem haos i kwaet moa long lasta aftanun?
Lusum noes, putum moa lait mo kipim ol samting we i fríndli klosap.
- Lait we i bright mo i stret. Alzheimer’s Association i rekomendem blong kipim haos we i gat gud lait long evening. Lait i go long rum bifo ol seko i kam.
- Lesin noes. Lusum o daonem TV mo redio, mo limitem ol visita o ol bisi hosehold wok long taem ya. Alzheimer’s Association i sajestem blong lusum ol samting we i mekem tumas noes long evening olsem TV, wok long haos mo myusik we i strong.
- Ol samting we i mekem man i fíling gud. NIA i sajestem blong slowem tingting mo traehad blong relaks sipos ol wari blong yu i save mekem stres i kam moa.
- Jek long kies. Alzheimer’s Association i rekomendem blong jekem pein, hangre, tristi long drink, kosti, fulap blata, tayed, sik long insaed mo skin i nogud, mo kipim rum long wan tempereja we i kamfot.
- Fílin blong yu. Ol man oli ridim stres. NIA i sajestem blong slowem tingting mo traehad blong relaks sipos ol wari blong yu i save mekem tensen i kam moa.
Wanem ol kalm aktiviti yumi save mekem long lasta aftanun?
Jusum ol aktiviti we i fríndli, we no gat hari mo we i isi blong stopem. Alzheimer’s Association i sajestem ol kalmgud aktiviti olsem kwaet myusik, fotopiksa o wan fevarit muvi, mo wan wak tugeta blong lusum hevi. NIA i sajestem wan kaikai o drink, wan fevarit TV sou, myusik, wan wak, ridim, o wan simpol wok long haos olsem foldim laondri.
Ol aidia blong traem:
- Foldim laondri tugeta. NIA i sajestem kaen simpol wok long haos ya. Tauel oli isi blong hanem, mo wok ya i gat wan klia end.
- Plei fevarit myusik. Ol fevarit singsing from taem we hem i yang, long wan low volium. Singsing i stap i gat tu. Moa ol aidia long ol aktiviti blong myusik.
- Lukluk long fotopiksa. Wan album blong fotopiksa, o sam famili piksa long Photo Pairs we ol piksa i stap i kam, i save mekem wan kwaet toktok.
- Wan sotfala wak. Raon long garden, long bloc o long wan haloe, bifo i dak.
- Sheraem wan kaikai mo wan drink. Wan samting we i simpol, wom mo we i no gat kafein, long tebol tugeta.
- Gentel matching. Picture Pairs wetem fo tael mo ol piksa we i stap i kam, i isi blong stat mo isi blong stop.
- Kalaring. Coloring long skrin o long wan printed pej, no wetem goal blong finisim.
- Lukluk mo toktok. Conversation Cards i givim wan piksa mo wan open kwestin. Jus lukluk i gud finis.
- Wan brif we i slow. Calm Breathing i wan slow mo kwaet pos we yu save stat mo stopem yu wan.
- Hanwok we i isi. Sotem ol batn o ol sok, smutem wan sofi blanket, o holem wan samting we i fríndli. Luk ol sensory aktiviti.
Lusum ol nyu gem, ol trip aot we i bisi mo eni samting we i askem tumas long memori o tingting long lasta aftanun. Seivem ol samting ya long moning.
Wanem mi shud mekem taem hevi i stat?
Stap kam, givim tingting blong gudfala, mo jenisim gentel. NIA i sajestem toktok we i kam, herem ol wari blong man, no mekem ol ragumen, talem hem se hem i seif, mo yusum gentel tase sipos i help. Afta, traem wan difren samting: wan kaikai, wan drink, myusik o wan wak.
Alzheimer’s Association i sajestem ol toktok olsem “Yu seif long hia” mo “Mi sore we yu i kros”, mo i advaesem blong putum moa lait, slowem ol samting mo limitem ol samting we i mekem man i fíling tumas. No kornerem, no pusum, no holem man strong, o ragumenem hem.
Sipos man i kam strong nogud, NIA i advaesem blong stap long wan seif distans kasem hevi i stopem. Long wan emergensi, kolem namba blong emergensi long ples blong yu mo talem se man ya i gat dementia.
Ol gaed blong kominiketem mo wanem blong mekem taem oli talem no i gat moa samting long ol toktok we i kiaremap.
Hao blong mi faenem ol samting we i kosem hevi?
Kipim wan short lif long wan o tu wik. Alzheimer’s Association i rekomendem blong trakem wanem i kamaot bifo ol sundowning episod blong faenem ol samting we i kosem hevi. Ratem taem we hevi i stat, wanem i happen long wan aoa bifo, ol naps, kaikai mo drink, ol visita, noes mo lait. Karem lif ya long dokta. NIA i talem se kipim trak blong ol jenis long bihevia i save helpem ol man we oli kea mo ol man we oli wok long helt kea blong lukim wan pateln.
Wanem taem mi shud kolem dokta long sundowning?
Kontaktem dokta blong man ya sipos hevi i nyu, i kam nogud i kwik, o i kam wetem ol narafala jenis. NIA i talem se ol jenis long bihevia we i kam kwik o i jenis kwik, namel afta infeksen o jenis long medisin we i nyu, oli mas kasem atensen blong dokta long hao we i kwik.
Askem dokta blong jekem ol samting we i save mekem lasta dei i harem moa. Alzheimer’s Association i mekem toktok long ol hevi long bodi olsem sik long blata we i stap long pisin, pisin we i no save kontrolem, sik long leg we i muv tumas long naet, mo sleep apnea, mo i sajestem blong askem wanem taem long dei i gud moa blong eni medisin. NIA i lisemaot pein, kost mo ol saed efek blong medisin o ol medisin we oli mikis wetem narafala, olsem sam ol kos blong hevi.
Alzheimer’s Association i talem se ol tramata we no gat medisin oli kamaot fastaem blong ol sleep problem we i kanekt long Alzheimer’s, mo medisin blong hevi long lasta aftanun i shud konsidarem nomo sipos ol tramata ya i no wok, afta we oli weitem ol risk mo ol benefit. Dicision ya i blong dokta. No stat, no stopem o jenisim eni medisin, sleep medisin o suplemen we i no gat advaes blong dokta.
Hao blong mi save pas long ol evening mi wan?
Lasta aftanun i save kam hadest pat blong dei blong wan man we i kea. Sipos yu save, askem wan famili memba, fren o wan man we i pem blong helpem blong kavarem lasta aftanun sam dei long wik, eniwe wan haoa nomo. Gaed blong yumi long kea blong yu wan i lisemaot ol sans blong rest mo fri Alzheimer’s Association 24/7 Helpline.
Ol kwestin we plante man i askem
Wanem taem long dei we sundowning i save kam?
I save stat o i kam nogud long lasta aftanun o long erli evening, taem sanlaet i stat i lus. Taem i stap i no sem long ol man, from hemia i gud blong kipim wan lif we i sot long wan o tu wik.
Wanem ol aktiviti i save helpem long sundowning?
Ol kalm, we oli fríndli mo oli no nidim bigfala wok, oli moa gud long lasta aftanun: myusik we i kalmem, lukluk long fotopiksa, wan TV sou o muvi we i fríndli, foldim laondri, wan sotfala wok, o kaikai smol wan wan wetem. Ol nyu o ol aktiviti we i hevi, seivem olgeta long moning.
Eniwan sundowning i save minim wan sik long bodi?
Hem i save kam nogud from ol hevi long bodi olsem pein, sik long insaed olsem sik long blad blong pisin, ol problem long sleep o ol saed efek blong medisin. Sipos hevi i kam nyu, i kam wan taem, o i kam nogud, kontaktem dokta blong man ya.
Mi shud askem dokta long medisin blong sundowning?
Hemia i wan toktok we yu mas gat wetem dokta. National Institute on Aging ... Alzheimer's Association i talem se ol tramata we no gat medisin oli stap fastaem, mo eni medisin blong naet hevi i shud konsidarem nomo afta we oli weitem ol risk mo ol benefit. Pej ya i no givim advaes long medisin.
Ol risos mo stadi
Mifala i putum link i go long ol oganaesesen mo ol stadi we pej ya i stanap long olgeta. Mifala i jekem evriwan taem pej ya i bin apdet.
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Sleep Issues and Sundowning · Alzheimer's Association
- Anxiety and Agitation · Alzheimer's Association
- Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging