དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་ཕོ་གཟུགས་ལུ་བྱ་བ།

མི་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ “དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་ཅན་གྱི་ཕོ་གཟུགས་ལུ་བྱ་བ་” ཟེར་ཞུ་ནི་འདི་ སྤྱིར་བཏང་གི་གྲོས་འདེབས་ཚུ་ ཁོང་རའི་མི་ཚེ་ནང་གི་ཕོ་གཟུགས་དེ་དང་མ་མཐུན་པས། དེ་འདི་སེམས་ཁུར་བྱེད་ནི་ལུ་རྒྱུ་མཚན་ལེགས་ཤོམ་ཡོད། དེ་འབདཝ་ད་ ལན་འདི་ “ཕོ་གཟུགས་ཀྱི་བྱ་བ་” ཟེར་མི་ཐོ་གཞུང་ཅིག་མེན། ཕོ་གཟུགས་དེ་རང་ལས་འགོ་བཙུགས་དགོ། ཁོ་ར་ག་ཅི་ལས་ཀ་འབད་མི་ཨིན་ན་ གཟའ་མཇུག་ལུ་ག་ཅི་འབད་མི་ཨིན་ན་ དང་ཁོ་ར་ལུ་ཕན་ཐོགས་ཡོདཔ་བཟུམ་ག་ཅི་གིས་ཚོར་བཅུགཔ་ཨིན་ན། དགའ་ཞེན་འདི་མི་ག་ར་ལུ་སོ་སོ་སྦེ་ཡོད། ཕོ་གཟུགས་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་ཟ་བཟོ་ནི་ ཚོང་ཁྲི་ ཚོན་རིས་ ཡང་ན་གླུ་ལེན་ནི་ལུ་དགའ་ དེ་ལས་མོ་གཟུགས་མང་ཤོས་ཅིག་གིས་མོ་ཊར་དང་རྩེད་རིགས་ལུ་དགའ།

ཁོ་ར་ངོ་མ་སྦེ་དགའ་མི་བྱ་བ་འདི་ག་དེ་སྦེ་འཚོལ་ནི?

ཁོ་རའི་མི་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་འགོ་བཙུགས། Alzheimer’s Association གིས་ མི་དེ་རང་གི་དགའ་མི་དང་མི་དགའ་མི་ སྟོབས་ཤུགས་ དང་དགའ་ཞེན་ དེ་ལས་ཁོ་ར་སྔོན་མ་ཉིནམ་ག་དེ་སྦེ་བཟུང་ཡོདཔ་ཨིན་ན་ཚུ་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ ཉིན་རེའི་འཆར་གཞི་ བཟོ་དགོཔ་སྦེ་གྲོས་འདེབས་འབདཝ་ཨིན། རང་ལུ་འདི་ཚུ་དྲིས།

• ཁོ་རའི་ལས་ཀ་ག་ཅི་ཨིན་ན? ཡིག་ཚང་། ཞིང་ཁ། བཟོ་གྲྭ། ལག་རྩལ། དམག་མི། ཚོང་འབྲེལ། སློབ་དཔོན། འགྲུལ་འཁོར་བཏང་མི། ཁྱིམ་ཚང་གི་ལས་ཀ?
• ཁོ་ར་སྟོང་དུས་ལུ་ག་ཅི་འབད་མི་ཨིན་ན? ཉ་འཛིན་ནི། ཤོག་རྩེད། ཤིང་ལས། རྩེད་རིགས། ལྷ་ཁང་། རོལ་དབྱངས། ཟ་བཟོ་ནི། གདོང་ཁང་ནང་གི་མོ་ཊར?
• ཁོ་རའི་ཉིན་རེའི་ལམ་ལུགས་ག་ཅི་ཨིན་ན? ཞོགས་པ་རེ་རེ་བཞིན་ཇ་དང་གསར་ཤོག? གནམ་གཤིས་བལྟ་ནི? སྤེན་པ་རེ་ལུ་མོ་ཊར་བཀྲུ་ནི?
• ཁོ་ར་ད་ལྟོ་ཡང་རང་གིས་ག་ཅི་འགོ་བཙུགས་དེ་འོང? Alzheimer’s Association གིས་ མི་ཅིག་གིས་མ་སླབ་པར་ས་གད་བཀྲུ་ནི་བཟུམ་གྱི་ལས་ཀ་འགོ་བཙུགས་པ་ཅིན་ དེ་ཚུ་ཉིན་རེའི་ལམ་ལུགས་ནང་བཙུགས་ཚུགས་ཟེར་སླབ་ཨིན།
• ཁོ་ར་ག་ཅི་ལས་ཟུར་ཐགཔ་ཨིན་ན? མི་ལ་ལོ་ཅིག་གིས་རྩེད་རིགས་བལྟ་ནི་ལུ་དགའ་རུང་ གཞན་ཚུ་ལུ་མགྱོགས་ཚད་དང་སྒྲ་གིས་སེམས་ཁྲལ་བཟོ་འོང་། ཁོ་ར་དགའ་སྤྲོ་ཚོར་བའི་སྐབས་ སེམས་ཁྲལ་ཡོད་པའི་སྐབས་ ཡང་ན་སེམས་ཁོང་མ་དྲག་པའི་སྐབས་ལུ་དོ་སྣང་འབད།

ཁྱིམ་ཚང་དང་རྙིང་མའི་གྲོགས་པོ་ཚུ་ལུ་ཡང་དྲིས། ཁོང་གིས་ ཉིན་རེའི་མི་ཚེ་ནང་ལས་ཉམས་སོང་ཡོད་མི་དགའ་ཞེན་ཚུ་དྲན་ཚུགས།

སྔོན་གྱི་ལས་ཀ་ལུ་གཞི་བཞག་པའི་བྱ་བའི་རིམ་པ།

Alzheimer’s Association གིས་དཔེ་གསལ་པོ་ཅིག་བཀོད་དེ་ཡོད། སྔོན་མ་ཡིག་ཚང་ནང་ལས་ཀ་འབད་མི་ཅིག་གིས་ ཏང་ཀ་སྒམ་ནང་བཙུགས་ནི་ ཡིག་ཆ་གཏང་ནི་ལུ་གྲོགས་རམ་འབད་ནི་ ཡང་ན་འབད་དགོ་པའི་ཐོ་ཡིག་བཟོ་ནི་བཟུམ་གྱི་བསྡུ་སྒྲིག་གི་ལས་ཀ་ལུ་དགའ་འོང་། སྔོན་མ་ཞིང་པ་ཡང་ན་ཚོང་ཁྲི་འབད་མི་ཅིག་གིས་ཕྱི་ཁའི་ལས་ཀ་ལུ་དགའ་འོང་། བསམ་བློ་འདི་ལས་ཀ་སོ་སོ་ལུ་ཡང་ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས།

དྲན་གསོ་ལ་ལོ་ཅིག་ དཔེར་ན་ དམག་གི་ཞབས་འདེགས་ དེ་གིས་སེམས་ནང་ཚོར་བ་སྟོབས་ཅན་བཟོ་འོང་། ཁོ་རའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ སྔོན་གྱི་སྐོར་ལུ་དགའ་སྤྲོ་སྦེ་སླབ་ དང་ཁོ་ར་སེམས་ཁོང་མ་དྲག་པ་བཟུམ་ཚོར་བ་ཅིན་ འཇམ་ཏོག་ཏོ་སྦེ་བརྗོད་གཞི་སོར།

དགའ་ཞེན་ལུ་གཞི་བཞག་པའི་བྱ་བའི་རིམ་པ།

1. ཤིང་ལས། ཤིང་ལེབ་འཇམ་སུ་བཟོ་ནི་ཡང་ན་བྱ་ཁང་ཆུང་ཀུ་ལུ་ཚོན་གཞི་བཀོད་ནི། Alzheimer’s Association གིས་ ཤིང་ལེབ་འཇམ་སུ་བཟོ་ནི་བཟུམ་གྱི་ལས་ཀ་དགའ་སྤྲོ་དང་ཉེན་སྲུང་དང་མཉམ་འབད་ཚུགས་ནི་ལུ་ ལས་ཁང་ནང་ལས་ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་ཅ་ལ་དང་ལག་ཆས་ཚུ་བཏོན་དགོཔ་སྦེ་གྲོས་འདེབས་འབདཝ་ཨིན།
2. ཉ་འཛིན་ནི། ཁ་ཆུང་ཆུང་ཀུ་བཏོན་ཞིནམ་ལས་ཉ་འཛིན་གྱི་སྒམ་བསྡུ་སྒྲིག་འབད་ནི། ཉ་འཛིན་གྱི་དཔེ་དེབ་བལྟ་ནི། ཡང་ན་མཚོ་འགྲམ་ན་མཉམ་དུ་སྡོད་ནི།
3. མོ་ཊར། མོ་ཊར་བཀྲུ་ནི། ལྕགས་ཀྱི་ཡན་ལག་འཇམ་སུ་བཟོ་ནི། རྙིང་མའི་མོ་ཊར་པར་བལྟ་ནི། ཡང་ན་འགྲུལ་འཁོར་ནང་སྡོད་དེ་འགྲུལ་ནི།
4. རྩེད་རིགས། རྙིང་མའི་རྩེདམ་ཡང་ན་མཇུག་བསྡུ་བལྟ་ནི། འཇམ་མོ་ཡོད་པའི་རྩེད་རིལ་གཡུག་ནི། གོལཕ་རྩེད་རིལ་གདན་གུ་བཙུགས་ནི། ཡང་ན་རྩེད་རིགས་ཀྱི་ཤོག་བྱང་བསྡུ་སྒྲིག་འབད་ནི།
5. ཤོག་རྩེད་དང་རྩེད་མོ། ཤེས་མི་ཤོག་རྩེད་ཀྱི་རྩེད་ཐེངས་འཇམ་སུ་ཅིག། ཌོ་མི་ནོ། ཡང་ན་ཤོག་བྱང་ལོག་སྟེ་མཐུན་པ་འཚོལ་ནི། སྟབས་བདེ་སྦེ་བཞག་ གྲངས་ཚད་བརྩི་ནི་མཚམས་བཞག།
6. རོལ་དབྱངས། ཁོ་རའི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་པ་དང་ཉི་ཤུ་པའི་དུས་ཀྱི་གླུ་གཞས། དགའ་མི་རོལ་ཚོགས། ཡང་ན་ཆོས་གླུ། ང་བཅས་ཀྱི་ རོལ་དབྱངས་ཀྱི་བྱ་བའི་ལམ་སྟོན་ བལྟ།
7. ཟ་བཟོ་ནི་དང་ཚིགས་སྲེག། ཚོད་བསྲེ་བཀྲུ་ནི། སྣུམ་ཚོད་འདྲེད་ནི། ཤ་རིལ་བཟོ་ནི། ཡང་ན་ཁྱོད་ཀྱིས་བཟོ་བའི་སྐབས་ ཁོ་ར་གིས་སྔོན་མ་ག་དེ་སྦེ་ཚ་ཟས་བཟོ་མི་ཨིན་ན་འགྲེལ་བཤད་རྐྱབ་བཅུག།
8. གསར་ཤོག། Alzheimer’s Association གིས་ རྟག་པར་གསར་ཤོག་ལྷག་མི་ཅིག་གིས་ ནང་དོན་ཆ་ཚང་མ་ལེན་མ་ཚུགས་རུང་ ལྷག་ནི་ལུ་ད་ལྟོ་ཡང་དགའ་འོང་ཟེར་སླབ་ཨིན། ཇ་དང་གསར་ཤོག་འདི་ཞོགས་པའི་ལམ་ལུགས་སྦེ་བཞག་ཆོག།
9. བཟོ་བསྐྲུན། ཆེད་ལུས་ཀྱི་དོན་ལུ་ ཡན་ལག་ཆེ་བའི་བཟོ་བསྐྲུན་རྩེད་མོ་ཡང་ན་འཇམ་སུ་ཡོད་པའི་བཟོ་བསྐྲུན་ཆ་ཤས། ལག་པ་གིས་འཛིན་བདེ་བའི་ཆ་ཤས་གདམ།
10. གཞན་ལུ་བདག་སྐྱོང་འབད་ནི། སེམས་ཅན་ལུ་ཟས་བྱིན་ནི། བྱ་སྒམ་ནང་ཟས་བཙུགས་ནི། ཡང་ན་རྩི་ཤིང་ལུ་ཆུ་གཏོར་ནི། NIA གིས་ སེམས་ཅན་ལུ་ཟས་བྱིན་ནི་ གཙང་སྦྲ་འབད་ནི་ ཡང་ན་འགྲུལ་འཁྲིད་འབད་ནི་ ཚུ་མི་ངོམ་གྱིས་དགའ་འོང་མི་བྱ་བ་ནང་བཀོད་དེ་ཡོད།

ཁོམ་ལང་བཀང་ནི་བཟུམ་མེན་པར་ ག་དེ་སྦེ་བྱ་བ་ཅིག་ཕུལ་ནི?

དེ་འདི་ངོ་མའི་གྲོགས་རམ་བཟུམ་སྦེ་ཕུལ། Alzheimer’s Association གིས་ “ང་ལུ་གྲོགས་རམ་འབད་གནང་” ཟེར་སྦེ་དྲིས་ནི་ དང་ལས་ཀ་དེ་དོན་དག་དང་མཐུད་དགོཔ་སྦེ་གྲོས་འདེབས་འབདཝ་ཨིན། ག་བསྡུར་འབད།

• “ཁྱོད་ཀྱིས་ནཊ་འདི་ཚུ་བསྡུ་སྒྲིག་འབད་ནི་ཨིན་ན?” (བརྟག་དཔྱད་བཟུམ་སླབ་སྲིད)
• “ང་གིས་ལག་ཆས་མཉམ་མེད་ཀྱི་ཐུམ་སྒྲིལ་ཅིག་ཉོ་ཡི། བང་ཁྲི་བཟོ་བཅོས་མ་འབད་བའི་ཧེ་མ་ འདི་ཚུ་བསྡུ་སྒྲིག་འབད་དགོཔ་འདུག། གྲོགས་རམ་འབད་གནང་?” (ལས་ཀ་ངོ་མ་བཟུམ་སླབ་སྲིད)

གྲོས་འདེབས་གཞན།

• ཆེད་ལུས་ཀྱི་ཅ་ལ་ལག་ལེན་འཐབ། རྣོ་མི་ཡན་ལག་བཏོན་ཡོད་པའི་ངོ་མའི་ལག་ཆས། ངོ་མའི་དཔེ་དེབ། ངོ་མའི་ཡིག་ཤུབས།
• མཉམ་དུ་ལས་ཀ་འབད། མི་གཉིས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་ལས་ཀ་འབད་མི་འདི་མཉམ་འབྲེལ་ཨིན། མི་གཅིག་གིས་གཞན་ཅིག་ལུ་བལྟ་མི་འདི་ལྟ་རྟོག་བཟུམ་ཨིན།
• ནོར་འཁྲུལ་མ་སླབ། ནཊ་ཚུ་ཕོར་པ་ནོར་བའི་ནང་སོང་རུང་ དེ་བཞིན་དུ་བཞག། གལ་ཆེ་ཤོས་འདི་ མཉམ་དུ་སྤྱོད་པའི་དུས་ཚོད་དང་ཕན་ཐོགས་ཡོདཔ་བཟུམ་གྱི་ཚོར་བ་ཨིན།
• འགོ་བཙུགས་ནི་ལུ་གྲོགས་རམ་འབད། Alzheimer’s Association གིས་ མི་མང་ཤོས་ཅིག་ལུ་ག་ཅི་ཡང་འབད་ནིའི་འདོད་པ་ཡོད་རུང་ བསྡུ་སྒྲིག་འབད་ནི་དང་འགོ་བཙུགས་ནི་ལུ་དཀའ་ངལ་འཕྲད་འོང་ཟེར་སླབ་ཨིན། དང་པ་ར་འདི་མཉམ་དུ་འབད།

གནས་སྟངས་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ཏེ་ག་དེ་སྦེ་སྒྲིག་བཀོལ་འབད་ནི?

དྲན་ཤེས་ཉམས་པ་འགྱུར་བ་འགྲོ་བའི་སྐབས་ Alzheimer’s Association གིས་ ལྷག་སྟེ་འཇམ་སུ་དང་ཡང་ཡང་འབད་བཏུབ་པའི་ལས་ཀ་ཚུ་ངོ་སྤྲོད་འབད་ནི་ དང་མི་དེ་གིས་ལྷག་སྟེ་ཉུང་སུ་འབད་ནི་ལུ་གྲ་སྒྲིག་འབད་དགོཔ་སྦེ་གྲོས་འདེབས་འབདཝ་ཨིན། སྔོན་མ་མོ་ཊར་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་བཟོ་བཅོས་འབད་མི་ཅིག་གིས་ ད་ལྟོ་གཙང་མ་ཡོད་པའི་ལྕགས་འཁྱུག་ཅིག་འཛིན་ཞིནམ་ལས་མོ་ཊར་གྱི་སྐོར་ལུ་སླབ་ནི་ཡང་ན་ ཁྱོད་ཀྱིས་ལས་ཀ་འབད་མི་བལྟ་ནི་ལུ་དགའ་འོང་། བལྟ་ནི་འདི་ཡང་མཉམ་ཞུགས་འབད་ནི་ཨིན།

ཁོ་ར་ལུ་ག་ཅི་ར་ཅིག་ལུ་ཤེས་ཚད་མཐོ་དྲགས་ཡོད་པ་ཅིན་ སྔོན་གྱི་ལས་དེ་རང་ལས་ འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བྱ་བ་གཞན་ཅིག་གིས་ལྷག་སྟེ་ཡང་སྦེ་ཚོར་འོང་། དེ་འདི་ཆེད་ལས་ཚོན་པ་ཅིག་ལུ་ ཁོ་རའི་ལས་ཀ་ནང་འགྱུར་བ་འབྱུང་མི་ལུ་སེམས་ཁོང་མ་དྲགཔ་འོང་རུང་ ཆེད་ལས་མེན་པ་ཅིག་ལུ་གསརཔ་ཅིག་འབད་ནི་ལུ་དགའ་འོང་ཟེར་བ་དང་འདྲ། ཤིང་བཟོ་བ་གཙོ་བོ་ཅིག་ལུ་ཡང་དེ་བཟུམ་ཨིན།

ལས་ཀ་བཟུམ་གྱི་བྱ་བ་ནང་ཉེན་སྲུང་།

• གློག་ལག་ཆས་ གྲི་ ཕུར་ དང་རྩེ་རྣོ་མི་སྐྲུབ་ཚུ་བཏོན།
• ཚོན་གཞི་སེལ་བྱེད་ ས་ཁུངས་ དང་འཕྲུལ་ཆས་ནད་རྫས་ཚུ་སྒོ་ལྕགས་བརྒྱབ་སྟེ་བཞག།
• ཁོ་ར་གིས་མོ་ཊར་ད་ལྟོ་མི་བཏང་པ་ཅིན་ མོ་ཊར་གྱི་ལྡེ་མིག་མི་མཐོང་སར་བཞག།
• ལས་ཁང་དང་ཚོང་ཁྲིའི་ལས་ཀ་ག་ར་ལུ་ལྟ་རྟོག་འབད།
• མིད་ནི་མི་འབད་པའི་ཡན་ལག་ཆེ་བ་ཚུ་གདམ།

ཁོ་ར་གིས་མི་འདོད་ཟེར་བ་ཅིན་ག་ཅི་འབད་ནི?

དེ་ལུ་བརྩི་བཀུར་འབད། མི་འདོད་ཟེར་མི་འདི་ ལས་ཀ་དེ་དཀའ་དྲགསཔ་སྦེ་ཚོར་ནི་ བྱིས་པ་བཟུམ་ཚོར་ནི་ ཡང་ན་དེ་རིང་མི་འོསཔ་སྦེ་ཚོར་ནི་གི་དོན་ཨིན་སྲིད། Alzheimer’s Association གིས་ བང་བཙོང་མ་འབད་ཟེར་ཉེན་བརྡ་བཀོད་དེ་ཡོད། ལས་ཀ་གཞན་ཅིག་ དུས་ཚོད་གཞན་ཅིག་ ཡང་ན་མཉམ་དུ་སྡོད་ནི་རྐྱངམ་ཅིག་འབད་བརྩོལ། ཁོང་གིས་མི་འདོད་ཟེར་བའི་སྐབས་ག་ཅི་འབད་ནི་ བལྟ།

འོས་ཤོས་ཀྱི་རྩེད་མོ་དང་ཁ་བརྡ་།

Finish the Saying གིས་ རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་ཚུ་ལག་ལེན་འཐབ་སྟེ་ ཁ་བརྡ་འགོ་བཙུགས་ནི་ལུ་གྲོགས་རམ་འབདཝ་ཨིན། Conversation Cards ནང་ བརྗོད་གཞི་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ བརྟག་དཔྱད་མེད་པའི་དྲི་བ་ཁ་ཕྱེ་ཡོདཔ་ལས་ ལས་ཀ་དང་དགའ་ཞེན་གྱི་སྐོར་ལུ་ལོ་རྒྱུས་སླབ་ནི་ལུ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་། Picture Puzzle གིས་ ཡན་ལག་ཆ་ཤས་སོར་བསྒྱུར་འབད་བའི་སྐབས་ པར་ཆ་ཚང་མཐོང་ཚུགསཔ་སྦེ་བཞགཝ་ཨིན། ཡིག་ཚད་ཆེ་བའི་ Word Search འདི་པར་བཏོབ་སྟེ་ ཟ་ཁང་གི་ཅོག་ཙེ་གུ་སྨྱུ་གུ་དང་མཉམ་འབད་ཚུགས། ཁོ་ར་ལུ་བརྟག་དཔྱད་མ་འབད་པར་ སྔོན་གྱི་སྐོར་ལུ་ག་དེ་སྦེ་སླབ་ནི་གི་དོན་ལུ་ ང་བཅས་ཀྱི་ དྲན་གསོའི་ལམ་སྟོན་ བལྟ།