ડિમેન્શિયા ધરાવતા પુરુષો માટે પ્રવૃત્તિઓ

લોકો ઘણી વાર “ડિમેન્શિયા ધરાવતા પુરુષો માટે પ્રવૃત્તિઓ” શોધે છે, કારણ કે સામાન્ય સૂચનો તેમના જીવનના પુરુષને બંધબેસતાં લાગતાં નથી. એ વાજબી ચિંતા છે. પરંતુ જવાબ “પુરુષાતન ભરેલી” પ્રવૃત્તિઓની યાદી નથી. જવાબ એ છે કે આ ચોક્કસ પુરુષથી શરૂ કરવું: તેમણે આજીવિકા માટે શું કર્યું, રજાના દિવસો કેવી રીતે વિતાવ્યા, અને કઈ વાત તેમને ઉપયોગી હોવાનો અનુભવ કરાવતી. રસ દરેકના જુદા હોય છે. ઘણા પુરુષોને રસોઈ, બાગકામ, ચિત્રકામ કે ગાવું ગમે છે, અને ઘણી સ્ત્રીઓને ગાડીઓ અને ક્રિકેટ ગમે છે.

તેમને ખરેખર ગમે તેવી પ્રવૃત્તિઓ હું કેવી રીતે શોધું?

તેમની જીવનકથાથી શરૂ કરો. Alzheimer’s Association સૂચવે છે કે વ્યક્તિની પસંદ, નાપસંદ, શક્તિઓ અને રસ, અને તેઓ પોતાનો દિવસ કેવી રીતે ગોઠવતા તેના આધારે રોજિંદી યોજના બનાવો. જાતને પૂછો:

• તેમનું કામ શું હતું? ઓફિસ, ખેતર, કારખાનું, વેપાર, લશ્કર, વેચાણ, શિક્ષણ, ડ્રાઇવિંગ, ઘર?
• ફાજલ સમયમાં તેઓ શું કરતા? માછલી પકડવી, પત્તાં, સુથારીકામ, રમતો, મંદિર કે ચર્ચ, સંગીત, રસોઈ, ગૅરેજમાં ગાડી?
• તેમની ટેવો શું હતી? દરરોજ સવારે ચા અને છાપું? હવામાન જોવું? શનિવારે ગાડી ધોવી?
• તેઓ હજી જાતે શું શરૂ કરે છે? Association નોંધે છે કે જો વ્યક્તિ કહ્યા વગર કામ શરૂ કરે, જેમ કે ઝાડુ કાઢવું, તો એ કામ ટેવનો ભાગ બની શકે.
• તેઓ શું ટાળે છે? કેટલાકને રમતો જોવી ગમે છે; બીજાને તેની ઝડપ અને અવાજ અસ્વસ્થ કરે છે. તેઓ ક્યારે ખુશ, ચિંતિત કે ચીડિયા લાગે છે તે ધ્યાનમાં લો.

પરિવાર અને જૂના મિત્રો સાથે પણ વાત કરો. રોજિંદા જીવનમાંથી ઝાંખા થઈ ગયેલા રસ તેમને યાદ હોઈ શકે.

જૂના કામ પર આધારિત પ્રવૃત્તિના વિચારો

Alzheimer’s Association સ્પષ્ટ ઉદાહરણ આપે છે: ઓફિસમાં કામ કરતા હોય તેમને ગોઠવવાનાં કામ ગમી શકે, જેમ કે સિક્કા ધારકમાં મૂકવા, ટપાલ તૈયાર કરવામાં મદદ કરવી કે કરવાનાં કામોની યાદી બનાવવી, જ્યારે ભૂતપૂર્વ ખેડૂત કે માળીને વાડામાં કામ કરવું ગમી શકે. આ જ વિચાર ઘણા વ્યવસાયોને લાગુ પડે છે.

કેટલીક યાદો, જેમ કે લશ્કરની સેવા, તીવ્ર લાગણીઓ જગાવી શકે. તેમને દોરવા દો, ભૂતકાળની વાતો હકારાત્મક રાખો, અને જો તેઓ અસ્વસ્થ લાગે તો ધીમેથી વિષય બદલો.

શોખ પર આધારિત પ્રવૃત્તિના વિચારો

1. સુથારીકામ. લાકડાનો લીસો ટુકડો ઘસવો કે પક્ષીઘરની કિટને રંગવી. Alzheimer’s Association સૂચવે છે કે વર્કશૉપમાંથી જોખમી સામગ્રી અને ઓજારો દૂર કરવાં, જેથી ઘસવા જેવી પ્રવૃત્તિ સુખદ અને સલામત બની શકે.
2. માછલી પકડવી. હૂક કાઢી નાખેલી માછીમારીની પેટી છાંટવી, માછીમારીનાં સામયિકો જોવાં, કે સાથે તળાવ પાસે બેસવું.
3. ગાડીઓ. ગાડી ધોવી, ક્રોમ ચમકાવવું, જૂની ગાડીઓના ફોટા જોવા, કે મુસાફર તરીકે ફરવા જવું.
4. રમતો. જૂની મૅચ કે હાઇલાઇટ્સ જોવી, નરમ દડો ઉછાળવો, ગાલીચા પર ગોલ્ફના દડા મૂકવા, કે ક્રિકેટર કાર્ડ છાંટવાં.
5. પત્તાં અને રમતો. જાણીતી પત્તાંની રમતનો સાદો દાવ, ડોમિનો, કે જોડી શોધવા પત્તાં ઉથલાવવાં. તેને હળવું રાખો અને સ્કોર રાખવાનું છોડી દો.
6. સંગીત. કિશોર અને વીસીના વર્ષોનાં ગીતો, મનપસંદ કલાકારો, કે ભજન. આપણી સંગીતની પ્રવૃત્તિઓની માર્ગદર્શિકા જુઓ.
7. રસોઈ અને શેકવું. શાકભાજી ધોવાં, ચટણી કે સૉસ હલાવવો, વડાં કે કટલેસનો આકાર આપવો, કે આપ રાંધો ત્યારે તેમની પ્રખ્યાત વાનગી તેમણે કેવી રીતે બનાવતા તે વર્ણવવું.
8. છાપું. Alzheimer’s Association નોંધે છે કે જે વ્યક્તિ હંમેશાં છાપું વાંચતી હોય તેને તે હજી ગમી શકે, ભલે તેઓ સામગ્રી પૂરેપૂરી સમજી ન શકે. સવારની ચા અને છાપું સવારનો ભાગ રહી શકે.
9. બાંધકામ. મોટા ટુકડાવાળી મૉડલ કિટ કે પુખ્ત વયના લોકો માટે સાદા બાંધકામ સેટ. પકડવામાં સહેલા ટુકડા પસંદ કરો.
10. કશાની સંભાળ રાખવી. પાળતું પ્રાણીને ખવડાવવું, પક્ષી માટેનું ચણ ભરવું, કે છોડને પાણી આપવું. NIA ગણાવે છે કે પાળતું પ્રાણીને ખવડાવવું, તૈયાર કરવું કે ફેરવવું એવી પ્રવૃત્તિઓમાં છે જે લોકોને ગમી શકે.

કામ જેવું ન લાગે એ રીતે પ્રવૃત્તિ કેવી રીતે આપવી?

તેને સાચી મદદ તરીકે રજૂ કરો. Alzheimer’s Association સૂચવે છે કે “આપ મને મદદ કરશો?” એમ પૂછો અને કામોને કોઈ હેતુ સાથે જોડો. સરખાવો:

• “આ બોલ્ટ છાંટવા છે?” (પરીક્ષા જેવું લાગે)
• “મેં હાર્ડવેરની મિશ્ર થેલી લીધી છે અને છાજલી સરખી કરતાં પહેલાં આ છાંટવું છે. આપ થોડો હાથ આપશો?” (કામ જેવું લાગે)

બીજી સલાહ:

• પુખ્ત વયને અનુરૂપ સામગ્રી વાપરો. ધાર કાઢી નાખેલાં સાચાં ઓજારો, સાચી સૂચિઓ, સાચાં પરબીડિયાં.
• બાજુમાં બેસીને કામ કરો. બે જણ એક કામ કરે તો તે સાથ છે. એક જણ બીજાને જુએ તો તે દેખરેખ છે.
• સુધારો નહીં. જો બોલ્ટ ખોટી વાટકીમાં જાય, તો જવા દો. મહત્વનો છે સાથે વિતાવેલો સમય અને ઉપયોગી હોવાનો અનુભવ.
• શરૂ કરવામાં મદદ કરો. Alzheimer’s Association નોંધે છે કે ઘણા લોકોમાં હજી કામ કરવાની ઇચ્છા હોય છે, પણ ગોઠવવામાં અને શરૂ કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે. પહેલું કામ સાથે મળીને કરો.

જેમ જેમ બદલાવ આવે તેમ હું કેવી રીતે ગોઠવણ કરું?

ડિમેન્શિયા આગળ વધે તેમ Alzheimer’s Association વધુ સરળ, વધુ પુનરાવર્તિત કામો આપવાનું અને વ્યક્તિ ઓછી સક્રિય ભૂમિકા લે તે માટે તૈયાર રહેવાનું સૂચવે છે. જે પુરુષ એક સમયે એન્જિન ફરી ગોઠવતા, તેમને હવે સાફ પાનું હાથમાં પકડીને ગાડીઓ વિશે વાતો કરવી, કે આપને કામ કરતા જોવું ગમી શકે. જોવું એ પણ ભાગ લેવો છે.

જો તેઓ કોઈ બાબતમાં ખૂબ કુશળ હતા, તો તેમની જૂની કારીગરી કરતાં સંબંધિત પ્રવૃત્તિ વધુ સારી લાગી શકે. Association નોંધે છે કે વ્યાવસાયિક કલાકાર પોતાના કામમાં થયેલા ફેરફારોથી નિરાશ થઈ શકે, જ્યારે શોખ ખાતર કરનાર નવા માધ્યમને માણી શકે. કુશળ સુથાર માટે પણ આ જ સાચું છે.

કામ જેવાં કાર્યોમાં સલામતી

• પાવર ટૂલ, ધારદાર પાનાં, ખીલા અને અણીદાર સ્ક્રૂ દૂર કરો.
• પેઇન્ટ થિનર, પેટ્રોલ અને રસાયણો તાળા હેઠળ રાખો.
• જો તેઓ હવે વાહન ચલાવતા ન હોય તો ગાડીની ચાવીઓ નજરથી દૂર રાખો.
• વર્કશૉપ અને વાડાનાં બધાં કામો પર દેખરેખ રાખો.
• ગળી ન જવાય તેવા મોટા ટુકડા પસંદ કરો.

જો તેઓ ના પાડે તો?

તેનું માન રાખો. ના નો અર્થ એ હોઈ શકે કે કામ બહુ અઘરું, બહુ બાલિશ કે આજે ફક્ત યોગ્ય નથી લાગતું. Alzheimer’s Association ચેતવે છે કે દબાણ ન કરવું. બીજું કામ, બીજો સમય અજમાવો, અથવા ફક્ત સાથે બેસો. તેઓ ના પાડે ત્યારે શું કરવું જુઓ.

બંધબેસતી રમતો અને વાતચીત

કહેવત પૂરી કરો જાણીતી કહેવતોનો ઉપયોગ કરે છે અને વાતચીત તરફ દોરી જાય છે. વાતચીતના કાર્ડમાં વિષય પ્રમાણે ખુલ્લા, પરીક્ષા વગરના સવાલો છે, જે કામ અને શોખની વાર્તાઓ ખોલી શકે. તસવીર પઝલ ટુકડા અદલાબદલી કરતી વખતે આખી તસવીર દેખાતી રાખે છે, અને મોટા અક્ષરોનો શબ્દ શોધ પ્રિન્ટ કરીને રસોડાના ટેબલ પર પેનથી કરી શકાય. તેમને ચકાસ્યા વગર તેમના ભૂતકાળ વિશે વાત કરવાની રીતો માટે આપણી જૂની યાદોની માર્ગદર્શિકા જુઓ.