Activiteiten voor mannen met dementie

Mensen zoeken vaak naar “activiteiten voor mannen met dementie” omdat de gebruikelijke tips niet lijken te passen bij de man in hun leven. Dat is een terechte zorg. Maar het antwoord is geen lijst met “mannelijke” activiteiten. Het is beginnen bij deze ene man: waar hij zijn brood mee verdiende, wat hij in het weekend deed en waardoor hij zich nuttig voelde. Interesses verschillen bij iedereen. Veel mannen koken, tuinieren, schilderen of zingen graag, en veel vrouwen houden van auto’s en voetbal.

Hoe vind ik activiteiten die hij echt leuk vindt?

Begin bij zijn levensverhaal. De Alzheimer’s Association stelt voor een dagplan op te bouwen rond waar de persoon van houdt en waar niet van, zijn sterke kanten en interesses, en de manier waarop hij zijn dag vroeger indeelde. Vraag jezelf af:

• Wat was zijn werk? Kantoor, boerderij, fabriek, een ambacht, defensie, verkoop, onderwijs, rijden, het huishouden?
• Wat deed hij in zijn vrije tijd? Vissen, kaarten, houtbewerking, sport, kerk, muziek, koken, een auto in de garage?
• Wat waren zijn routines? Elke ochtend koffie en de krant? Het weer bekijken? Op zaterdag de auto wassen?
• Wat begint hij nog uit zichzelf? De Association merkt op dat taken die iemand ongevraagd oppakt, zoals de vloer vegen, onderdeel van de routine kunnen worden.
• Wat mijdt hij? Sommige mensen kijken graag naar sport; anderen vinden het tempo en het lawaai vervelend. Let op wanneer hij blij, angstig of prikkelbaar lijkt.

Praat ook met familie en oude vrienden. Zij herinneren zich misschien interesses die uit het dagelijks leven zijn verdwenen.

Activiteiten op basis van vroeger werk

De Alzheimer’s Association geeft een duidelijk voorbeeld: een voormalige kantoormedewerker vindt ordenen misschien fijn, zoals munten in een houder doen, helpen bij een postverzending of een to-dolijst maken, terwijl een voormalige boer of tuinder liever buiten in de tuin werkt. Hetzelfde idee geldt voor veel beroepen.

Sommige herinneringen, zoals aan de diensttijd, kunnen sterke gevoelens oproepen. Volg zijn voorbeeld, houd het gesprek over vroeger positief en ga rustig over op iets anders als hij van streek lijkt.

Activiteiten op basis van hobby’s

1. Houtbewerking. Een glad blokje hout schuren of een vogelhuisje-bouwpakket schilderen. De Alzheimer’s Association stelt voor gevaarlijke materialen en gereedschap uit de werkplaats te halen, zodat een activiteit als schuren fijn en veilig kan zijn.
2. Vissen. Een visdoos sorteren waar de haken uit zijn gehaald, door visbladen bladeren of samen bij een vijver zitten.
3. Auto’s. De auto wassen, chroom poetsen, foto’s van klassieke auto’s bekijken of als passagier een ritje maken.
4. Sport. Een klassieke wedstrijd of samenvattingen kijken, een zachte bal gooien, golfballen over een tapijt rollen of voetbalplaatjes sorteren.
5. Kaarten en spelletjes. Een eenvoudig potje van een bekend kaartspel, dominostenen, of kaarten omdraaien om een paar te vinden. Houd het ontspannen en laat het punten tellen vallen.
6. Muziek. Liedjes uit zijn tienertijd en twintiger jaren, een lievelingsband of een kerklied. Zie onze gids over muziekactiviteiten.
7. Koken en barbecueën. Groenten wassen, saus roeren, gehaktballen of hamburgers vormen, of vertellen hoe hij zijn beroemde stamppot maakte terwijl jij die kookt.
8. De krant. De Alzheimer’s Association merkt op dat iemand die altijd de krant las dat misschien nog steeds graag doet, ook als hij de inhoud niet helemaal kan volgen. Koffie en de krant kunnen deel van de ochtend blijven.
9. Bouwen. Modelbouwpakketten met grote onderdelen of eenvoudige bouwsets voor volwassenen. Kies onderdelen die makkelijk vast te pakken zijn.
10. Voor iets zorgen. Een huisdier voeren, het vogelvoederhuisje bijvullen of planten water geven. Het NIA noemt een huisdier voeren, verzorgen of uitlaten onder de activiteiten waar mensen plezier in kunnen hebben.

Hoe bied ik een activiteit aan zonder dat het als bezigheidstherapie voelt?

Presenteer het als echte hulp. De Alzheimer’s Association stelt voor te vragen: “Kun je me alsjeblieft helpen?” en taken aan een doel te koppelen. Vergelijk:

• “Wil je deze bouten sorteren?” (klinkt als een test)
• “Ik heb een zak gemengd ijzerwerk gekocht en dat moet gesorteerd zijn voordat ik de plank repareer. Kun je me een handje helpen?” (klinkt als een klus)

Andere tips:

• Gebruik materiaal voor volwassenen. Echt gereedschap met de scherpe randen eraf, echte catalogi, echte enveloppen.
• Werk naast elkaar. Twee mensen aan één klus is gezelschap. Eén persoon die naar een ander kijkt is toezicht.
• Verbeter niet. Als bouten in de verkeerde beker belanden, laat het zo. Het gaat om de tijd samen en het gevoel nuttig te zijn.
• Help hem op gang. De Alzheimer’s Association merkt op dat veel mensen nog steeds dingen willen doen, maar moeite hebben om te organiseren en te beginnen. Doe de eerste samen.

Hoe pas ik aan naarmate dingen veranderen?

Naarmate de dementie voortschrijdt, stelt de Alzheimer’s Association voor eenvoudiger, meer herhalende taken te introduceren en erop voorbereid te zijn dat de persoon een minder actieve rol neemt. Een man die vroeger motoren reviseerde, vindt het nu misschien fijn om een schone moersleutel vast te houden en over auto’s te praten, of naar jou te kijken terwijl je werkt. Kijken is ook meedoen.

Was hij zeer bedreven in iets, dan voelt een verwante activiteit misschien beter dan zijn oude ambacht. De Association merkt op dat een beroepskunstenaar gefrustreerd kan raken door veranderingen in zijn werk, terwijl een amateur misschien plezier heeft in een nieuwe uitlaatklep. Dat geldt ook voor een meestertimmerman.

Veiligheid bij taken uit de werkwereld

• Haal elektrisch gereedschap, messen en nagels of schroeven met scherpe punten weg.
• Sluit verdunner, benzine en chemicaliën op.
• Houd autosleutels uit het zicht als hij niet meer rijdt.
• Houd toezicht bij alle taken in de werkplaats en in de tuin.
• Kies grote onderdelen die niet ingeslikt kunnen worden.

Wat als hij nee zegt?

Respecteer dat. Een nee kan betekenen dat de taak te moeilijk, te kinderachtig of gewoon vandaag niet passend voelt. De Alzheimer’s Association waarschuwt om het niet af te dwingen. Probeer een andere taak, een ander moment of zit gewoon samen. Zie wat je doet als iemand nee zegt.

Spelletjes en gesprekken die passen

Spreekwoorden afmaken gebruikt bekende spreekwoorden en leidt naar een gesprek. Gesprekskaarten heeft open vragen zonder quiz per thema, die verhalen over werk en hobby’s kunnen oproepen. Bij de Plaatjespuzzel blijft het hele plaatje zichtbaar terwijl je stukjes verwisselt, en de Woordzoeker in grote letters kun je printen en met een pen aan de keukentafel doen. Voor manieren om over zijn verleden te praten zonder hem te toetsen, zie onze gids over herinneringen ophalen.