छोटो उत्तर
डिमेन्सिया भएका पुरुषका लागि सबैभन्दा राम्रा गतिविधि उनकै जीवनबाट आउँछन्: उनले गरेको काम, मन पराएका रुचि र पालना गरेका दैनिक बानी। पूर्व कार्यालय कर्मचारीलाई कागज छुट्ट्याउन मन पर्न सक्छ, मेकानिकलाई सफा औजार समात्न, र खेलकुदप्रेमीलाई पुरानो खेल हेर्न। रुचि एक पुरुषदेखि अर्कोमा फरक हुन्छ, त्यसैले लिङ्गबाट होइन, व्यक्तिबाट सुरु गर्नुहोस्।
- यी पुरुषकै इतिहासबाट सुरु गर्नुहोस्: उनको काम, रुचि, दिनचर्या र उनले गर्व गरेका कुरा।
- बेसहारा लाग्ने कक्षा जस्ता गतिविधिभन्दा हार्डवेयर छुट्ट्याउने, गाडी धुने वा काठ घस्ने जस्ता साँचो उद्देश्य भएका काम प्रायः बढी मन पर्छन्।
- हरेक पुरुषलाई औजार वा खेलकुद मन पर्दैन। धेरैलाई खाना पकाउन, सङ्गीत, बगैँचा, कला वा अरूको हेरचाह मन पर्छ। सोध्नुहोस्, हेर्नुहोस् र उनकै रोजाइ पछ्याउनुहोस्।
- तिखा औजार हटाएर र निगरानी गरेर कामजस्ता काम सुरक्षित बनाउनुहोस्, र क्षमता बदलिँदै जाँदा सरल बनाउनुहोस्।
- ‘होइन’ भन्न पाइन्छ। तोकिएको काम होइन, भूमिका प्रस्ताव गर्नुहोस्, र अर्को दिन फेरि प्रयास गर्नुहोस्।
यो पानामा (8 खण्ड)
मानिसहरूले प्रायः “डिमेन्सिया भएका पुरुषका लागि गतिविधि” खोज्छन् किनकि सामान्य सुझाव आफ्नो जीवनमा भएका पुरुषलाई मिल्ने जस्तो लाग्दैन। यो उचित चिन्ता हो। तर जवाफ “पुरुषार्थी” गतिविधिको सूची होइन। जवाफ यी विशेष पुरुषबाट सुरु गर्नु हो: उनले जीविकाका लागि के गर्थे, सप्ताहन्तमा के गर्थे, र के गर्दा उनी काम लाग्ने महसुस गर्थे। रुचि सबैका फरक हुन्छन्। धेरै पुरुषलाई खाना पकाउन, बगैँचा, चित्र बनाउन वा गाउन मन पर्छ, र धेरै महिलालाई गाडी र खेलकुद मन पर्छ।
उहाँलाई साँच्चै मन पर्ने गतिविधि कसरी भेट्ने?
उहाँको जीवनकथाबाट सुरु गर्नुहोस्। Alzheimer’s Association ले व्यक्तिका मन पर्ने, मन नपर्ने, बल र रुचि, र उनले पहिले दिन कसरी मिलाउँथे भन्ने कुरामा आधारित दैनिक योजना बनाउन सुझाव दिन्छ। आफैँलाई सोध्नुहोस्:
- उहाँको काम के थियो? कार्यालय, खेत, कारखाना, सीपको काम, सेना, बिक्री, शिक्षण, गाडी चलाउने, घर?
- खाली समयमा उहाँ के गर्थे? माछा मार्ने, तास, काठको काम, खेलकुद, धार्मिक सभा, सङ्गीत, खाना पकाउने, ग्यारेजमा गाडी?
- उहाँका दिनचर्या के थिए? हरेक बिहान चिया र अखबार? मौसम हेर्ने? शनिबार गाडी धुने?
- उहाँले अझै आफैँ के सुरु गर्नुहुन्छ? Association ले व्यक्तिले भन्नु नपर्दै झाडु लगाउने जस्ता काम सुरु गर्छन् भने ती काम दिनचर्याको भाग बन्न सक्छन् भन्ने उल्लेख गर्छ।
- उहाँ केबाट टाढा बस्नुहुन्छ? केहीलाई खेलकुद हेर्न मन पर्छ; अरूलाई गति र आवाजले असहज बनाउँछ। उहाँ कहिले खुसी, चिन्तित वा चिडचिडा देखिनुहुन्छ ध्यान दिनुहोस्।
परिवार र पुराना साथीसँग पनि कुरा गर्नुहोस्। दैनिक जीवनबाट हराइसकेका रुचि उनीहरूलाई याद हुन सक्छ।
विगतको कामका आधारमा गतिविधिका सुझाव
Alzheimer’s Association ले स्पष्ट उदाहरण दिन्छ: पूर्व कार्यालय कर्मचारीलाई सिक्का होल्डरमा राख्ने, पत्र पठाउन तयार पार्न मद्दत गर्ने वा गर्नुपर्ने कामको सूची बनाउने जस्ता मिलाउने काम मन पर्न सक्छ, जबकि पूर्व किसान वा बगैँचा गर्नेलाई आँगनमा काम गर्न मन पर्न सक्छ। यही विचार धेरै पेसामा लागू हुन्छ।
| विगतको काम | गतिविधिका सुझाव | सरल रूप |
|---|---|---|
| कार्यालय वा व्यापार | कागज फाइलमा छुट्ट्याउने, खाममा टिकट टाँस्ने, सूची हेर्ने, दराजको दराज मिलाउने | खामहरू थुपार्ने; क्लिप बाकसमा राख्ने |
| सीपको काम वा मेकानिक | सफा नट, बोल्ट र वासर छुट्ट्याउने; ठूला बोल्ट हातले कस्ने; औजारको क्याटलग हेर्ने | आकारअनुसार दुई कपमा छुट्ट्याउने |
| कृषि वा बगैँचा | पानी हाल्ने, बिरुवा गमलामा रोप्ने, पात बटुल्ने, बारीको हेरचाह गर्ने | तपाईंले काम गर्दा बाहिर बस्ने; बीउका प्याकेट समात्ने |
| सेना | जुत्ता चम्काउने, दराज मिलाउने, मन पर्छ भने सेवाका फोटो हेर्ने | त्यस युगको सङ्गीत सुन्ने |
| बिक्री वा ग्राहक सेवा | आगन्तुकलाई स्वागत गर्ने, खाजा बाँड्ने, कुपन छुट्ट्याउने | नमस्कार गर्न ढोकाछेउ बस्ने |
| शिक्षण | ठूलो स्वरमा पढ्ने, किताब मिलाउने, तस्बिर विषयअनुसार छुट्ट्याउने | सँगै तस्बिरको किताब हेर्ने |
| गाडी चलाउने वा यातायात | नक्सा वा पुराना गाडीका पत्रिका हेर्ने, गाडी धुने | पिँढीबाट गाडी जाँदै गरेको हेर्ने |
| घर र परिवार | कपडा पट्याउने, टेबल मिलाउने, खाना बनाउन मद्दत | नेपकिन सम्याउने; चलाउने |
सेनाको सेवा जस्ता केही सम्झनाले तीव्र भावना ल्याउन सक्छन्। उहाँकै रोजाइ पछ्याउनुहोस्, विगतबारे कुरा सकारात्मक राख्नुहोस्, र उहाँ विचलित देखिनुभयो भने बिस्तारै विषय बदल्नुहोस्।
रुचिका आधारमा गतिविधिका सुझाव
- काठको काम। चिल्लो काठको टुक्रा घस्ने वा चराको घर बनाउने किटमा रङ लगाउने। Alzheimer’s Association ले कार्यशालाबाट खतरनाक सामग्री र औजार हटाउन सुझाव दिन्छ ताकि घस्ने जस्तो गतिविधि रमाइलो र सुरक्षित होस्।
- माछा मार्ने। हुक हटाइएको सामानको बाकस मिलाउने, माछा मार्ने पत्रिका हेर्ने, वा सँगै पोखरीछेउ बस्ने।
- गाडी। गाडी धुने, क्रोम चम्काउने, पुराना गाडीका फोटो हेर्ने, वा यात्रुको रूपमा गाडीमा घुम्न जाने।
- खेलकुद। पुरानो खेल वा मुख्य झलक हेर्ने, नरम बल फ्याँक्ने, गलैँचामा गल्फ बल राख्ने, वा खेलाडीका कार्ड छुट्ट्याउने।
- तास र खेल। चिनेजानेको तासको सरल खेल, डोमिनो, वा मेल खाने जोडी भेट्न तास पल्टाउने। आरामसँग राख्नुहोस् र अङ्क गन्ने छोड्नुहोस्।
- सङ्गीत। किशोर र तीसको दशकका गीत, मनपर्ने समूह, वा भजन। हाम्रो सङ्गीतका गतिविधिको मार्गदर्शन हेर्नुहोस्।
- खाना पकाउने र भुट्ने। तरकारी धुने, चटनी चलाउने, खानेकुरा आकार दिने, वा तपाईंले पकाउँदा उहाँको प्रसिद्ध परिकार कसरी बनाउँथे भनेर वर्णन गर्ने।
- अखबार। Alzheimer’s Association ले सधैँ अखबार पढ्ने व्यक्तिले सामग्री पूर्ण रूपमा नबुझे पनि अझै यो मन पराउन सक्छन् भन्ने उल्लेख गर्छ। बिहानको चिया र अखबार दिनचर्याको भाग रहन सक्छ।
- बनाउने। ठूला टुक्राका मोडेल किट वा वयस्कका लागि सरल निर्माणका सेट। समात्न सजिला टुक्रा छान्नुहोस्।
- कसैको स्याहार। पालुवा जनावरलाई खुवाउने, चराको दाना भाँडो भर्ने, वा बिरुवामा पानी हाल्ने। NIA ले पालुवा जनावरलाई खुवाउने, सजाउने वा हिँडाउने कामलाई व्यक्तिले मन पराउन सक्ने गतिविधिमा गणना गर्छ।
गतिविधि व्यर्थको काम जस्तो नलाग्ने गरी कसरी प्रस्ताव गर्ने?
यसलाई वास्तविक मद्दतका रूपमा प्रस्तुत गर्नुहोस्। Alzheimer’s Association ले “कृपया मलाई मद्दत गर्नुहुन्छ?” भनेर सोध्न र कामलाई उद्देश्यसँग जोड्न सुझाव दिन्छ। तुलना गर्नुहोस्:
- “के तपाईं यी बोल्ट छुट्ट्याउन चाहनुहुन्छ?” (परीक्षा जस्तो सुनिन्छ)
- “मैले मिसिएको हार्डवेयरको झोला किनेँ र दराज मर्मत गर्नुअघि यी छुट्ट्याउनुपर्छ। मलाई सघाउनुहुन्छ?” (काम जस्तो सुनिन्छ)
अन्य सुझाव:
- वयस्कका सामग्री प्रयोग गर्नुहोस्। तिखा किनारा हटाइएका वास्तविक औजार, वास्तविक क्याटलग, वास्तविक खाम।
- छेउछाउ काम गर्नुहोस्। दुई जनाले एउटै काम गर्नु साथ हो। एक जनाले अर्कोलाई हेर्नु निगरानी हो।
- सच्याउन नजानुहोस्। बोल्ट गलत कपमा पुगे पनि छोडिदिनुहोस्। महत्त्वपूर्ण कुरा सँगै बिताएको समय र काम लाग्ने महसुस हो।
- उहाँलाई सुरु गर्न मद्दत गर्नुहोस्। Alzheimer’s Association ले धेरै व्यक्तिमा अझै काम गर्ने चाहना हुन्छ तर मिलाउन र सुरु गर्न गाह्रो हुन्छ भन्ने उल्लेख गर्छ। पहिलो काम सँगै गर्नुहोस्।
परिस्थिति बदलिँदै जाँदा कसरी मिलाउने?
डिमेन्सिया बढ्दै जाँदा Alzheimer’s Association ले सरल, बढी दोहोरिने काम ल्याउन र व्यक्तिले कम सक्रिय भूमिका लिने सम्भावनाका लागि तयार हुन सुझाव दिन्छ। कुनै बेला इन्जिन पुनर्निर्माण गर्ने पुरुषलाई अब सफा रेन्च समात्न र गाडीबारे कुरा गर्न, वा तपाईंले काम गरेको हेर्न मन पर्न सक्छ। हेर्नु पनि सहभागी हुनु हो।
उहाँ कुनै कुरामा अत्यन्त दक्ष हुनुहुन्थ्यो भने, सम्बन्धित गतिविधि उहाँको पुरानो शिल्पभन्दा राम्रो लाग्न सक्छ। Association ले पेसेवर कलाकारलाई आफ्नो कामका परिवर्तनले निराश बनाउन सक्छ, जबकि शौकिनलाई नयाँ माध्यम रमाइलो हुन सक्छ भन्ने उल्लेख गर्छ। दक्ष सिकर्मीका लागि पनि यही सत्य हो।
कामजस्ता कामको सुरक्षा
- बिजुलीका औजार, पाता, किला र तिखो टुप्पा भएका स्क्रु हटाउनुहोस्।
- पेन्ट थिनर, पेट्रोल र रसायन ताल्चा लगाएर राख्नुहोस्।
- उहाँले अब गाडी चलाउनुहुन्न भने गाडीको साँचो नदेखिने ठाउँमा राख्नुहोस्।
- कार्यशाला र आँगनका सबै कामको निगरानी गर्नुहोस्।
- निल्न नसकिने ठूला टुक्रा छान्नुहोस्।
उहाँले “होइन” भन्नुभयो भने?
सम्मान गर्नुहोस्। “होइन” को अर्थ काम धेरै गाह्रो, धेरै बालक जस्तो वा आज उपयुक्त नलागेको हुन सक्छ। Alzheimer’s Association ले जबरजस्ती नगर्न सावधान गराउँछ। फरक काम, फरक समय प्रयास गर्नुहोस्, वा बस् सँगै बस्नुहोस्। उहाँले “होइन” भन्दा के गर्ने हेर्नुहोस्।
मिल्ने खेल र कुराकानी
उखान पूरा गर्नुहोस् ले चिनेजानेका उखान प्रयोग गर्छ र कुराकानीतिर लैजान्छ। कुराकानीका कार्ड मा विषयअनुसार खुला, प्रश्नोत्तर नभएका प्रश्न छन्, जसले काम र रुचिबारे कथा खोल्न सक्छन्। तस्बिर पजल ले टुक्रा साट्दा पूरा तस्बिर देखिरहन्छ, र ठूला अक्षरको शब्द खोज प्रिन्ट गरेर भान्सामा कलमले गर्न सकिन्छ। उहाँलाई परीक्षा नगरी विगतबारे कुरा गर्ने तरिकाका लागि हाम्रो पुराना सम्झनाको मार्गदर्शन हेर्नुहोस्।
सामान्य प्रश्न
डिमेन्सिया भएका पुरुषलाई कस्ता गतिविधि मन पर्छन्?
कुनै एउटा सूची छैन, किनकि पुरुषका रुचि अरू जसका जस्तै फरक हुन्छन्। राम्रा सुरुवात बिन्दु भनेका उनको विगतको कामसँग जोडिएका काम, जस्तै कागज मिलाउने वा नट र बोल्ट छुट्ट्याउने, र उनले मन पराएका रुचि, जस्तै माछा मार्ने, गाडी, सङ्गीत, खाना पकाउने वा खेलकुद हुन्। उनले आफैँ के गर्छन् हेर्नुहोस् र त्यसैमा आधारित हुनुहोस्।
मेरा बुबाले समूहका गतिविधिमा इन्कार गर्नुहुन्छ। म के गर्न सक्छु?
धेरै व्यक्ति, पुरुष र महिला दुवै, कक्षा जस्तो लाग्ने वा बालक जस्तो देखिने गतिविधि अस्वीकार गर्छन्। बरु काम प्रस्ताव गरेर हेर्नुहोस्: ‘मलाई यी छुट्ट्याउन मद्दत गर्नुहुन्छ?’ ठूलो कोठाभन्दा साना समूह वा एक-एक गरी समय बिताउनु पनि बढी सहज लाग्न सक्छ।
उहाँलाई औजार प्रयोग गर्न दिनु सुरक्षित छ?
निगरानी र सुरक्षित औजारसहित मात्र। बिजुलीका औजार, पाता र तिखा कुरा हटाउनुहोस्, र काठको टुक्रा घस्ने, सफा हार्डवेयर छुट्ट्याउने वा ठूला बोल्ट हातले कस्ने जस्ता काम प्रस्ताव गर्नुहोस्। Alzheimer's Association ले कार्यशालाबाट खतरनाक सामग्री हटाउन सुझाव दिन्छ ताकि घस्ने जस्तो काम सुरक्षित रूपमा रमाउन सकियोस्।
उहाँ पेसाविद् हुनुहुन्थ्यो। सरल काम अपमानजनक लाग्ला?
ती व्यर्थको काम जस्तो प्रस्तुत गरियो भने लाग्न सक्छ। कामलाई वास्तविक मद्दतका रूपमा राख्नुहोस्, वयस्कका सामग्री प्रयोग गर्नुहोस्, र उहाँको पुरानो भूमिकाको नजिक केही छान्नुहोस्, जस्तै सूची हेर्ने, फाइल मिलाउने वा पत्र पठाउन तयार पार्न मद्दत गर्ने। उहाँ कुनै कुरामा अत्यन्त दक्ष हुनुहुन्थ्यो भने सम्बन्धित तर फरक गतिविधिले तुलना जस्तो कम लाग्न सक्छ।
स्रोत
यो पानाले भर पर्ने संस्था र अध्ययनको लिङ्क हामी दिन्छौँ। पाना अपडेट गर्दा हरेक स्रोत जाँचिएको थियो।
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging