Haere kwadogina
Dementia e karaiamu mero tauna ena namo gaukara be ena mauri amo e mai: ena gaukara ia karaia, ena ura gaukara, bona ena dina dalana. Opisi ai ia gaukara tauna be pepa ia haginia diba, mekenik tauna be goada tool ia dogoatao diba, bona spot e ura henia tauna be gunala spot ia itaia diba. Mero ta ta ena ura be idauidau, unai dainai tauna ia sibona amo ba hamatamaia, ena mero dalana amo lasi.
- Ina mero tauna ena sivarai amo ba hamatamaia: ena gaukara, ena ura gaukara, ena dina dalana, bona dahaka ia moalelaia.
- Anina be mai gaukara haida, hegeregere hardware haginia, motuka huria, bona au haginia, be namo, bema gaukara be skul hegeregerena lasi.
- Mero ibounai be tool eiava spot lasi e ura henia. Haida be nadua, ane, gaden, ata eiava ma haida e naria e ura henia. Ba henia, ba itaia, bona ia murinai ba lao.
- Gaukara dalana be namo totona, kaia tool ba kokia bona ba naria, bona ena diba e idau neganai ba habadaia.
- Lasi gwauraia be namo. Asignmen lasi, to gaukara kahana ba henia, bona rani ma ta ba haheaua.
Inai peisi ai (8 kahadia)
- Edena dala ai lau dibaia ia be dahaka gaukara e moalelaia?
- Gunala gaukara amo gaukara haida
- Ura gaukara amo gaukara haida
- Edena dala ai gaukara lau henia, to ia laloa be anina lasi gaukara?
- Gaukara edena dala ai ba haidaua, negana e idau neganai?
- Gaukara dalana ai namo
- Bema ia e gwauraia “lasi”?
- Gem bona hereva haida
Tau taudia momo e tahua, “dementia e karaiamu mero taudia edia gaukara” badina ma haida be oi e naria tauna ena mauri ida e kahana lasi. Unai be namo tahua. To haere be “mero taudia edia gaukara” lista ta lasi. Haere be ina tauna ia sibona amo ba hamatamaia: ia dahaka gaukara ia karaia, wikeni ai ia dahaka ia karaia, bona dahaka ia karaia neganai ia e moale bona anina ia davaria. Taunimanima ibounai edia ura be idauidau. Mero haida be nadua, gaden, ata eiava ane e ura henia, bona hahine haida be motuka bona beisbol e ura henia.
Edena dala ai lau dibaia ia be dahaka gaukara e moalelaia?
Ena mauri sivarai amo ba hamatamaia. Alzheimer’s Association e gwauraia, dina plan ba karaia tauna ena ura gauna, ena dika gauna, ena goada bona ena ura amo, bona ia gunala neganai ena dina edena dala ia haginia. Oi sibomu ba nanadaia:
- Ena gaukara be dahaka? Opisi, tano, faktori, hanua gaukara, ami, hoihoi, skul hahediba, draiva, eiava ruma ai?
- Ena noinoi neganai ia dahaka ia karaia? Kwara, kad, au gaukara, spot, ekalesia, ane, nadua, motuka?
- Ena dina dalana be dahaka? Daba matana ai kofi bona niuspepa? Guba ba itaia? Sarere ai motuka huria?
- Hari ia sibona dahaka e hamatamaia? Alzheimer’s Association e gwauraia, bema tauna be gaukara ta ia sibona e hamatamaia, hegeregere ruma haginia, unai gaukara be dina dalana ai ba atoa.
- Ia dahaka e dadaraia? Haida be spot itaia e moalelaia; haida be regena bona anina e hadikaia. Ia e moale, e garigari, eiava e badu neganai ba itaia.
Ruma bese taudia bona gunala turana ida ba herevala. Idia be gunala ura gauna haida e laloatao diba.
Gunala gaukara amo gaukara haida
Alzheimer’s Association e hahedinaraia: gunala opisi tauna be haginia gaukara e moalelaia diba, hegeregere moni atoa, mail ba hagugua eiava to-do lista ba karaia, bona gunala fama eiava gaden tauna be murimuri ai gaukara e moalelaia diba. Unai lalo be gaukara ma haida edia diba.
| Gunala gaukara | Gaukara haida | Gaukara maragi |
|---|---|---|
| Opisi eiava bisnis | Pepa fail ai ba haginia, envelop ba stemp, lista ba itaia, des draoa ba haginia | Envelop ba atoa; pepa klip bokis ai ba atoa |
| Hanua gaukara eiava mekenik | Goada nat, bolta bona wasa ba haginia; bada bolta ima ida ba haginia; tool katalog ba itaia | Lalo rua ai, bada bona maragi ba haginia |
| Fama eiava gaden | Ranu ba henia, au ba hadoa, rau ba rake, gaden ba itaia | Oi e gaukara neganai ia kahana ai ba helai; au varo ba dogoatao |
| Ami | Tamaka ba polish, draoa ba haginia, bema ia e moalelaia, sevis lalonai e mai gauna ba itaia | Unai nega ena ane ba kamonai |
| Hoihoi eiava kastoma sevis | Lou taudia ba hanamoa, aniani maragi ba hariharilaia, kupon ba haginia | Idura kahana ai ba helai, “hello” gwauraia totona |
| Skul hahediba | Ba duahia, buks ba haginia, laulau amo piksa ba haginia | Piksa buka ta ida ba itaia |
| Draiva eiava transport | Map eiava gunala motuka magasin ba itaia, motuka ba huria | Lanai amo motuka e lao e mai ba itaia |
| Ruma bona famili | Dabua ba loka, teibol ba haginia, dina ba karaia | Napkin ba hamatamata; aniani ba miki |
Laloatao haida, hegeregere ami sevis, be bada hereva e havaraia diba. Ia murinai ba lao, gunala sivarai be namo dalana ai ba gwauraia, bona bema ia e garigari, maragimaragi hereva ba haidaua.
Ura gaukara amo gaukara haida
- Au gaukara. Au maragi ta ba haginia eiava manu ruma kit ta ba kala. Alzheimer’s Association e gwauraia, wokshop amo dika gaudia bona tool ba kokia, unai dainai au haginia gaukara be namo bona mai goada.
- Kwara. Huk ba kokia murinai takel bokis ba haginia, kwara magasin ba itaia, eiava ranu kahana ai ba helai hebou.
- Motuka. Motuka ba huria, krome ba polish, gunala motuka piksa ba itaia, eiava pasindia dalana ai ba draiva.
- Spot. Gunala spot gem eiava highlight ba itaia, maragi bolo ba tahoa, kapet ai golf bolo ba atoa, eiava beisbol kad ba haginia.
- Kad bona gem. Ia e diba kad gem maragi ta, domino, eiava kad ba hurea hegeregere ta ba tahua. Moale dalana ai, poin ba duahia lasi.
- Ane. Ena tineja negana bona tuenti negana ena ane, ena ura bend, eiava him. Ane gaukara dalana ba itaia.
- Nadua bona gril. Aniani ba huria, sos ba miki, bege ba karaia, eiava ena chili ia karaia dalana ba herevalaia, oi e nadua neganai.
- Niuspepa. Alzheimer’s Association e gwauraia, tauna be niuspepa ia duahia neganai, hari ia e moalelaia diba, ena hereva ia laloa goada lasi be diba. Kofi bona niuspepa be daba matana ai e noho diba.
- Hagugua. Bada pisis model kit eiava maragi hagugua set, taunimanima edia. Dogoatao be namo pisis ba abia.
- Gauna ta ba naria. Animal ba ania, manu ena aniani ba atoa, eiava au ba ranu henia. NIA e gwauraia, animal ania, huria eiava laohaia be taudia haida e moalelaia gaukara.
Edena dala ai gaukara lau henia, to ia laloa be anina lasi gaukara?
Taunimanima durua hereana ba gwauraia. Alzheimer’s Association e gwauraia, “Oi diba ba durua lau?” ba nanadaia, bona gaukara ena anina ba gwauraia. Ba hahegeregerea:
- “Oi ura nat ina ba haginia?” (test hegeregerena)
- “Lau hardware mix bag ta lau hoia, lau shelf lau hamaoromaoro totona lau haginia be namo. Oi diba ba durua lau?” (gaukara hegeregerena)
Mauri haida:
- Taunimanima edia gaudia ba gaukaralaia. Kaia be lasi tool, taunimanima katalog, taunimanima envelop.
- Kahana ai ba gaukara hebou. Ruaosi e gaukara hebou be turadia. Ta e naria ta e gaukara be naria dalana.
- Ba hamaoroa lasi. Bema nat be kap lasi ai e diho, ba noho. Namo gauna be hebou negana bona ia e durua tauna dalana.
- Ia ba durua ia hamatamaia. Alzheimer’s Association e gwauraia, tau taudia momo be gaukara karaia e ura, to hamatamaia bona haginia be auka. Ginigunana ba karaia hebou.
Gaukara edena dala ai ba haidaua, negana e idau neganai?
Dementia e lao neganai, Alzheimer’s Association e gwauraia, gaukara maragi bona lou karaia ba henia, bona tauna be maragimaragi e karaia diba dalana ba hagoevaia. Gunala neganai enjin ia hamaoromaoroa tauna be hari goada wrench ta ia dogoatao bona motuka ia herevalaia e moalelaia diba, eiava oi e gaukara ia itaia. Itaia be kahana dalana.
Bema ia be gunala ai ia goada momo, kahana gaukara ta be namo, ena gunala gaukara hegeregerena lasi. Alzheimer’s Association e gwauraia, profesenal ata tauna be ena gaukara e idau dainai e badu diba, to amatea tauna be matamata gaukara e moalelaia diba. Unai hegeregerena be bada kapenta tauna edia.
Gaukara dalana ai namo
- Pawa tool, kaia, nil, bona kaia matana skru ba kokia.
- Penit taina, gasolin, bona kemikal ba guia.
- Bema ia draiva lasi, motuka ki ba hunia.
- Wokshop bona gaden gaukara ibounai ba naria.
- Bada pisis, hadika lasi, ba abia.
Bema ia e gwauraia “lasi”?
Ba matauraia. “Lasi” ena anina be gaukara e auka, e mero maragi, eiava hari be namo lasi. Alzheimer’s Association e gwauraia, ba sinia lasi. Gaukara ma ta, nega ma ta, eiava kahana ai ba helai sibona. Bema ia e gwauraia “lasi” neganai dahaka ba karaia ba itaia.
Gem bona hereva haida
Finish the Saying e Amerika ena hereva diba e gaukaralaia bona hereva e havaraia. Conversation Cards ai hetema tema amo henanadai be mai, test lasi, bona gaukara bona ura sivarai e havaraia diba. Picture Puzzle ai laulau ibounai e itaia neganai pisis ba haidaua, bona bada leta Word Search be ba printaia bona teibol ai pen ida ba karaia diba. Ena gunala sivarai herevalaia dalana, test lasi, reminiscence dalana ba itaia.
Henaidai momodia
Dementia e karaiamu mero taudia be dahaka gaukara e moalelaia?
Lista ta lasi, badina mero taudia edia ura be idauidau. Namo hamatamaia dalana be ena gunala gaukara ida e kahana gaukara, hegeregere pepa haginia eiava nat bona bolta haginia, bona ia e ura henia gauna, hegeregere kwara, motuka, ane, nadua eiava spot. Ia sibona e karaia gauna ba itaia bona unai amo ba haheaua.
Lau tama be grup gaukara e dadaraia. Dahaka lau karaia diba?
Tau taudia momo, mero bona hahine, be skul hegeregerena eiava mero maragi dalana gaukara e dadaraia. Gaukara ta ba henia: 'Oi diba ba durua lau, ina ba haginia?' Ta ta ida eiava maragi grup ida e noho neganai, bada grup be namo.
Ia tool e gaukaralaia diba, eiava namo lasi?
Ba naria bona namo tool sibona ida. Pawa tool, kaia, bona kaia gauna ibounai ba kokia, bona gaukara hegeregere au haginia, goada hardware haginia, eiava bada bolta ima ida e haginia ba henia. Alzheimer's Association e gwauraia, wokshop amo dika gauna ba kokia, unai dainai au haginia gaukara be namo bona mai goada.
Ia be profesenal tauna. Gaukara maragi be ia e hadikaia diba?
Bema gaukara be anina lasi dalana ai ba hahedinaraia, unai be diba. Gaukara be taunimanima durua hereana ba gwauraia, taunimanima edia gaudia ba gaukaralaia, bona ena gunala gaukara ida e kahana gaukara ba abia, hegeregere lista ba itaia, fail ba haginia, eiava mail ba hagugua. Bema ia be gunala ai ia goada, kahana gaukara ta be namo, unai be hahegeregerea lasi.
Badina sivarai
Inai peisi ese ia badinaia oganaisesen bona tahua sivarai ai haheboua. Inai peisi hamatamataia neganai iboudiai ai itaia maoromaoro.
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging