Akissut naatsoq
Angutip dementiaqartup pillugit pilersaarutit pitsaanerpaaq inooqatigiilluinnerminiit piareersarput: qanoq sulereersimanersoq, sumik nuannarisimanersoq aammalu ulluni qanoq ingerlasimanersoq. Allaffimmi sulereersimasoq papinik nalilersuinermik nuannaqqissinnaavoq, mekanikerisimanerlu savaatinik eqqiluitsunik attuinermik nuannaqqissinnaalluni, timersortartullu isiginnaartitsisimasani qungujuttunik takorusukkusinnaalluni. Angut tamarmik assigisunik soqutiginninngillat, taakkuuginnariarlutillu inummut tunngaviit, angutaajusunngorneranullu.
- Angutip taanna inooqatigiilluinneranik aallartigit: sulialiaanut, nuannarisaanut, ulluni惯 ingerlatassanut aammalu sumik nuimasuugarnini pillugit.
- Suliaq siunertaqarfinngortartoq, soorlu sakkut nalilersuineq, biiliit errortorneqarnerat imaluunniit qisummik eqqaasitsineq, pilsersuutaajunerusumik misigisaqarsinnaavoq atuartitsinertut ittuullutik.
- Angutit tamarmik sakkut imaluunniit timersornerit nuannariginngilaat. Amerlasuut igasaannik, nipilersornermik, naatsiiveqarfinermik, eqqumiitsuliornermik imaluunniit allanik isumaginninnermik nuannaqqajuttarput. Aperi, malinnaavigi piumasaa<iluunniit malillugu.
- Suliassanik sulinerusuttunik isumannaallisaanermut atugassarit sharp-it peerukkuarlugit nakkutilliisumillu. Pisinnaatitaasa allanngoriartornerat malillugu ilinniartittarlugit.
- „Naamik“ oqarusunnissaq inerteqqutaavoq. Suliassamik neqeroorfigi, suliassaaliussanngikkalutit, allaannalu misileeqqigit.
Quppernermi matumani (immikkoortut 8)
- Qanoq pilersaarutit nuannarerusuttut nassaarissavakka?
- Suliat kingornussat aallaavigalugit pilersaarutit siunnersuutit
- Nuannarisat aallaavigalugit pilersaarutit siunnersuutit
- Qanoq pilersaarut saqqummiutissavara suleriusunngitsutut misigisarnagu?
- Qanoq allanngoriartorneranut naleqqiussisinnaavara?
- Suliassanik sulinerusuttunik isumannaallisaanermut
- „Naamik“ oqarpat qanoq iliussaanga?
- Spillit oqaatsillu ataatsimoornermik iluaqutaasut
Inuit amerlasuut „angutinut dementiaqarnut pilersaarutit“ ujaraqqajuttarput, tunisassiat nalinginnaasut angummut asannittumut naleqqussanngimmata. Tamanna paasisinnaasarpoq. Akissutaali „angutinut pilersaarutit“ tulliuttuunngilaq. Pitsaanerpaavoq angutip taanna inooqatigiilluinneranik aallartinneq: qanoq sulereersimanersoq, sapaatip akunneranut qanoq ineriartortarsimanersoq aammalu sumik atorfissaqalersimanini misigisimanersoq. Soqutigisat tamarmik assigiinngitsorujussuupput. Angutit amerlasuut igasinnaallutik, naatsiiveqartarput, titartitsisinnaallutik aammalu erinarsorsinnaallutik, arnallu amerlasuut biilinik baseballimillu nuannaqqajuttarput.
Qanoq pilersaarutit nuannarerusuttut nassaarissavakka?
Inooqatigiilluinneranit aallartitsigit. Alzheimer’s Association siunnersuuteqarpoq ullormut pilersaarut pilerseqqaarnissaq inummut soqutigisai, nuannarigini, nukissavai aammalu sumik qitiutinneqartarnerai tunngavigalugit, aammalu ulluni惯 qanoq pitsaanerpaamik ingerlasimanerluni. Imaanerlutit eqqarsaatigissinnaavatit:
- Suna sulereersimavaa? Allaffimmi, naatsiivimmi, sanaartornermik, savaliornermik, sakkutuunermi, tuniniaasiornermi, ilinniartitsinermi, biilertoqarluni imaluunniit illumi?
- Sunik sulinngikkallarluni ingerlatarpa? Aalisarnermik, kortinik, qisummik sanaartornermik, timersornernik, qatanngutigiinniittarnikkut, nipilersornermik, igasaannik imaluunniit biilimik alliluinnartumik?
- Ulluni惯惯 qaqugulu ingerlatsajuaqarpa? Ullaat kaffisorluni aviisilu atuarpa? Silap aningaasaa misissorpa? Arfininngornermi biiliit errortarpaa?
- Sunik nammineq aallartittarami? Alzheimer’s Association erseqqippaa inuk aperineqarnani suliat aallartittarpagit, soorlu natermut saliussineq, taakkua ullormut ingerlatassanut ilanngunneqarsinnaasut.
- Sunik pinngitsoortarpai? Ilaatigut timersornernik isiginnaartitsissutit nuannarinngisaannarlugit, allat merguleraanermik imaluunniit annilaarinermik misigisarpaat. Qanoq nuannaartoqarneranik, ernumanermik imaluunniit kamajaarinermik misigisimanera malinnaaviguk.
Ilaqutariit ikinngutillu eqqaamasallu apeqqutikkit. Nuannarisat ulluni惯 erseqqinnerusut eqqaamassinnaavaat.
Suliat kingornussat aallaavigalugit pilersaarutit siunnersuutit
Alzheimer’s Association assersuut ersarissumik tunniuppaa: allaffimmi sulereersimasoq suliat aaqqissuussinerit nuannarinngisaannarlugit, soorlu aningaasanik toqqortarfiusunut inissitsineq, allakkani nassiunneqartussanut ikiussineq imaluunniit sulisussat allattorlugit, naatsiiviukartullu nunamiluunniit sulereersimasoq silami sulinermi nuannaqqissinnaalluni. Taama isip atorneqarsinnaavoq sulianut assigiinngitsunut.
| Suliaq kingornusaa | Pilersaarutit siunnersuutit | Ajornannginnerusumik |
|---|---|---|
| Allaffimmi imaluunniit niuernermik | Papinik folderinut nalilersuineq, konvoluttinik stampiliineq, allattorsimaffimmik misissuinissaq, skriftersuutigummi immikkoortup aaqqissuunnera | Konvoluttinik katersuinissaq; paper clip-it boksimut inissillugit |
| Savaliorneq imaluunniit mekanikeri | Sakkut eqqiluitsut (nut, bolt, washer) nalilersuineq, bolt-it angisuut assakkut titartassiornerlugit, savaatinik kataloginik takujarneq | Angissusaat ilanngullugit marlunnut imermut |
| Naatsiiveqarneq imaluunniit nunap aserorneqarnera | Naatsiat imeqartinneq, naatsiianik illuineq, pilutaq saliunneq, naatsiivimmi misissuineq | Suliarinerpit sanaani issiasilluni; naatsiianik uumasunik tigummisserneq |
| Sakkutut sulineq | Kamippassuit salliutikkit, alluqarfimmi immikkoortoq eqqortumik inissillugu, sulinermi assilisat takullugit — nuannarippagu | Taamanerussaminit nipilersuinerit tusarnaarlugit |
| Tuniartorneq imaluunniit kiffartortunut kiffartuussineq | Pulsartunut ilassilluarneq, nerisassat agguaanneq, kuponit nalilersuineq | Matup sinaani issiasilluni ilassilluni |
| Ilinniartitsineq | Atuarlugit atuakkamik atuineq, atuakkanik aaqqissuussineq, assilisat sammisat malillugit nalilersuineq | Ataatsimoorluni assilisanik atuakkanik qimerloorneq |
| Biilertoqarneq imaluunniit angallannermik | Nunap assilianik imaluunniit biilinik atuagassianik pisoqaasunik takujarneq, biilimik errortorneqarneq | Sialukitsineq isiginnaarneq sialummiit |
| Illumi ilaqutariinnilu | Annoraanik imeqartitsineq, nerrivimmut inissitsineq, igasainermut ikiussineq | Servietit illersorlugit; supimik akulorlugu |
Eqqaamasat ilaanni, soorlu sakkutut sulineq, misigissutsit tugevut pilerisinnaavaat. Piumasaa<iluunniit malillugu, kingornussat pillugit oqaloqatigiinneq nuannaartitsiguk, aammalu misigisaqanngippat aalajangersimasumik allanngortiguk.
Nuannarisat aallaavigalugit pilersaarutit siunnersuutit
- Qisummik sanaartorneq. Qisummik eqqiluitsumik eqqaasitsineq imaluunniit timmissanut illumik sanaartornermik sanaartorneq. Alzheimer’s Association siunnersuuteqarpoq workshop-imi sunik tamanik ulorianartunik peerneqarnissaat, taamaalilluni suliaq soorlu eqqaasitsineq isumannaatsumik nuannarisinnaalluni.
- Aalisarneq. Aalisarnermik sakkut boksii nalilersuineq, saarullinnik peerneqareersunik, aalisarnermik atuagassianik takujarneq imaluunniit kangerluup sinaani ataatsimoorluni issiasinneq.
- Biilit. Biiliit errortorneqarnerat, chrome salliutikkit, biilinik pisoqaasunik assilisat takullugit imaluunniit angalasup assigalugit.
- Timersornerit. Isiginnaartitsissutit qungujuttuusut isiginnaarneq, unatarfik akuersaartoq igititsineq, golfilernermik boldit natermut inissillugit imaluunniit baseballimik kortinik nalilersuineq.
- Kortit spillillu. Ilisimaneqareersumik kortinik spillineq, domino, imaluunniit kortinik paarinik ujarluni. Eqqissaarlugit, kisitsinernillu unitsikkit.
- Nipilersorneq. Inuusuttut eqqaamasaatitigut erinarsuutit, erinarsortartut nuannarineqartut imaluunniit qaaqqusaatit. Takujuk nipilersorneq pillugu siunnersuut.
- Igasaq grillillu. Naatsiialiussat errortornerlugit, supimik akulorlugit, burgerinik sanaartorlutik imaluunniit qanoq chili-mik ilisarisimasaminik sanaartarsimanerluni oqaluttuarneq — illit igasatillutit.
- Aviisi. Alzheimer’s Association erseqqippaa inuk aviisimik atuarsinnaajuaqartoq suli nuannarerusinnaasoq, imarisa isumaqarfigisinnaajunnaagaluarlugu. Kaffi aviisilu ullaat ingerlatassanut ataasinnaapput.
- Sanaartorneq. Modellit angisuunik ilakkalikilluunniit sanaartortunik inunnut naleqquttunik. Tigussaasinnaasut angisuut toqqarukkit.
- Sunik tamanik isumaginninneq. Uumasoq nerisassiorlugu, timmissanut nerisassanik inissilluni imaluunniit naatsiianik imeqartitsinermik. NIA allassimavai uumasoq nerisassiorneq, aserorterneqarneq imaluunniit pisuussiffigineq inuit nuannarerusuttagaat ilaannilluunniit.
Qanoq pilersaarut saqqummiutissavara suleriusunngitsutut misigisarnagu?
Ikiussatut piviusoqartumut saqqummiutikkuk. Alzheimer’s Association siunnersuuteqarpoq aperineq: „Ikiorusuppinga?“ aammalu suliat siunertaqartillugit atassuserlugit. Sanilliullugit:
- „Sakkut uani nalilersorusuppit?“ (misissueqqusaatut tusarnaassaaq)
- „Sakkut akuleriit pisivara, taakku nalilersorniassavakka ilivermut aaqqissuussinnaannginnanga. Ikiorusuppinga?“ (suliatut tusarnaassaaq)
Siunnersuut allat:
- Inummut naleqquttunik atugassaqartitsigit. Savaatit piviusunngortut sharp-it peerneqareersunik, katalogit piviusunngortut, konvoluttit piviusunngortut.
- Ataatsimoorlusi suligit. Marluit ataatsimoorlutik sulillutik inoqateqartinneqarput. Ataaseq kisimi takuniarluni nakkutilliineruvoq.
- Aaqqissuussanngilatit. Sakkut kukkusut eqqortumik inissinneqaratik, akuerikkit. Pingaaruteqarpoq qanoq ataatsimoorluniinneq aammalu atorfissaqalersimanermik misigineq.
- Aallarniarnissaanut ikioruk. Alzheimer’s Association erseqqippaa inuit amerlasuut suli sulerusuttartut, kisianni aallarniarnissaq aaqqissuussinerlu ajornartorsiutigisarpaat. Siullermik ataatsimoorlusi suligit.
Qanoq allanngoriartorneranut naleqqiussisinnaavara?
Dementia annertusiartorneratigut, Alzheimer’s Association siunnersuuteqarpoq sulianik ajornannginnernik, uteqqiinnartunik aallartitsineq aammalu inuk sunnernermik ikiuuttalersinnaalluni. Angut maanna biilinik motorinik iluarsaasimasoq maanna savaammik eqqiluitsumik tigumilluni biilinik oqaluttuarisinnaalluni nuannarerusunnarpoq, imaluunniit sulinerpit isiginnaarneq. Isiginnaarneq aamma peqataatinneq tassaavoq.
Inuk sunilluunniit ilisimasaqarluarsimasoq, suliaq assinganik pitsaanerusinnaasoq suliarisimasaminit. Alzheimer’s Association erseqqippaa titartitsisoq ilisimasaqarluarsimasoq naammassinermini allanngornerit kamaatigilersinnaasai, naammassinninngitsullu nutaanik misiliinermik nuannaqqissinnaalluni. Taamaattorli sanaartortoqarfimmi ilisimasaqarluarsimallu eqqarsaatigissinnaavaa.
Suliassanik sulinerusuttunik isumannaallisaanermut
- Savaatit ikumasimasut, pilliutit, kikkanit aammalu skruvit sharp-it peerukkit.
- Mingutsitsinermut atorneqartussat, bensiini aammalu kemikalit matuersaakkatigit.
- Biilimulli matarfiit takuneqarsinnaanngortikkit, biilertoqarsinnaajunnaarpat.
- Workshop-imi nunamilu suliat tamarmik nakkutilliikkit.
- Atorfissat angisuut toqqakkit, eqqusaasinnaanngitsut.
„Naamik“ oqarpat qanoq iliussaanga?
Ataqqinnarlugu akueriuk. „Naamik“ isumaqarpoq suliaq ajornartoorujussuuvoq, meeqqanut naleqquttuuvoq imaluunniit ullumi naleqqunngilaq. Alzheimer’s Association mianersoqqussuteqarpoq pinngitsoortitaaneq Unitsinneqartaqqullugu. Suliamik allamik, piffissamiluunniit allamik misileeriarlutit imaluunniit ataatsimoorlusi issiasinnarluni. Takujuk „naamik“ oqarunik qanoq iliussaanga.
Spillit oqaatsillu ataatsimoornermik iluaqutaasut
Finish the Saying Amerikami oqoqarfiusunik ilisimasanik atorneqarsinnaavoq, oqaluttualiaasinnermullu aqqutissiuulluni. Conversation Cards apeqqutit ammasut, misissueqqunatik sammisanut immikkoortitaqartut, suliat nuannarisallu pillugit oqaluttualiaasinnaapput. Picture Puzzle assiliaq tamarmi takuneqarsinnaalluni paarinik paarlaasseqqaarlugit, aammalu allattorsimaffimmik angisoorujussuaq Word Search naqinneqarsinnaavoq nerrivimmi ataatsimoorluni sakkutuutimmik atuarlugu. Qanoq inooqatigiilluinnera pillugu oqaluttualiaasinnaanermut misissueqqunani, takujuk eqqaamasanik oqalualiaaneq pillugu siunnersuut.
Apeqqutit nalinginnaasut
Angutit dementiaqartut suut pilersaarutit nuannarivaat?
Ataaseq allattorsimaffik soqanngilaq, angutit allatulli soqutiginnittut. Pitsanngorsaasinnaasut tassaasinnaapput suliat kingornussat aallaavigalugit, soorlu papinik aaqqissuussineq imaluunniit sakkut mikisut nalilersuineq, aammalu nuannarisaat qungujuttuusut, soorlu aalisarneq, biilit, nipilersorneq, igasaaneq imaluunniit timersornerit. Ilaanissaminik suutillutik malinnaavigi, taakkualu tunniusigit.
Ataataga assigiinngitsunut ataatsimiittunut peqataarusunngilaq. Qanoq iliussaanga?
Amerlasuut, angutillu arnatillu, atuartitsinertut ittuusunik imaluunniit meeqqanut tulluusunik misigisimasunik pilersaarutinik nalornisarput. Taamaattumillu, suliassamik tunniussilluarit: „Uani nalilersuinermi ikiorusuppinga?“ Ameriklasuut ikittuullutik imaluunniit imminnut ataatsimoorluni taaneqartarnerusinnaapput amerlasuut immikkoortortaatilluunniit.
Savaatinik atuisinnaanera isumannaatsuaqarpa?
Nakkutilliinerup ataani savaatinillu isumannaatsunik atuisinnaanera akuersissutaasinnaavoq. Savaatit ikumasimasut, pilliutit sharp-it aammalu sunaluunniit sharp-it peerukki, aammalu sulianik tunisigi soorlu qisummik eqqiluitsumik eqqaasitsineq, sakkut mikisut eqqiluitsut nalilersuineq imaluunniit bolt-it angisuut assakkut titartassiornerlugit. Alzheimer's Association siunnersuuteqarpoq workshop-imi sunik tamanik ulorianartunik peerneqarnissaa, taamaalilluni suliaq soorlu eqqaasitsineq isumannaatsumik nuannarisinnaalluni.
Inuuniarnermi ilisimasaqarluarsimavoq. Pilersaarutit ilaat nalinginnaasut asiginnilersittarpasinngilaq?
Taama misigisinnaavoq, suleriusinnginnerullutik misissorneqarunik. Suliat ikiussatut tulliusinnaasutut saqqummiutikkit, atorfikullu inummut naleqquttunik atorlutit, aammalu sulialiaanut piviusumut sunik toqqaasigit, soorlu allattorsimaffimmik misissuinermik, filimik aaqqissuussinermik imaluunniit allagarsiat nassiunnissaannut ikiussinermik. Sunilluunniit ilisimasaqarluarsimasup eqqarsaatigippagu, suliaq assinganik tuunniarneq naleqqussartariaqarnerusinnaasoq.
Najoqqutat
Suliniaqatigiiffiit misissuinerillu quppernerup matuma toqqammavigisaasa innersuussutaat ilannguppavut. Quppernerup nutarterneqarnerani tamarmik misissorneqarput.
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging