Akissut naatsoq
Ullut ilaanni suliassat ilippaaqqut mappikkaarlugit, aalusaakkat paarlaqatigiikkarlugit, nerrivimmut aaqqikkuilerluni, nerrivimmik salikkuilerluni, naasut imeqqaarlugit imaluunniit sanasornermi ikiortaarluni puulukkunermik naapertuuteqartumut ilaquttatulli pisariaqarlutik ikiuisinnaatitaaffik atuaqqissaaq pilersitsisinnaavaat. Suliat ilisarisimasaat toqqakkit, ataatsimut immikkoortiterlugit, savit imaluunniit kiattut ulorianartut peersikkit, kiisalu suliami peqataaneq aalajangiinerminit pingaarnerusumik isiginiaruk.
- Suliat ilisarisimasat inummut iluaqutaasumik ilaquttanullu akuliussaasoq isiginninniassinnaapput, tamannalu nalinginnaasumik suliamik iluatsitsinerannit pingaarneruvoq.
- Suliassat ataasiakkaat immikkoortikkit, takutikkit nassuiaatinngikkit, aammalu qanoq ililluni ajornartorsiornerusoq isumannaatilluinnartumik tigusiguk.
- Savit, eqqilersuutit eqqilersuutillu mikisut mattussikkit, aammalu sanasornerup tungaanut igaffimmut matuersaatit imaluunniit nammineerluni qaminartoq ikkussukkit.
- Ilippaaqqut mappigaat inummut takussutissaatillugu mappilerneqarpattaakangillat. Immikkut mappilerneqarnissaq pisariaqarpat, kingusinnerusukkut inummut takunnagu naammassisinnaavat.
- Suliaq naammaginnianngippat, annikinnerusumik misiliguk, kingusinnerusukkulluunniit misileqqiguk, imaluunniit qularutissatigiinnarlugit.
Quppernermi matumani (immikkoortut 8)
- Sooq suliat ulluinnarni amerlasut iluaqutaallutik ingerlanneqartarsinnaasut?
- Suliat suut illut ataasiakkaat misiliutissanngilagut?
- Suliassaq qanoq pilersissavarpara iluatsinnissaata tunngaviusumik?
- Suliat qanoq naleqqussartarpakka pissutsit allanngorunik?
- Suliat illut ataasiakkaat isumannaatsuunissaat qanoq uppernarsarsinnaavara?
- Eqqortumillu iliuuseqarpat qanoq iliussaanga?
- Qaqugukkut unitsittussavarput?
- Eqqissisimanermut annikinnerusumik atugarissaarutit
Inuit amerlasuut puulukkunermik naapertuuteqartut ukiut amerlasuut angerlarsimaffimmik isumaginnittarsimapput, ilaqutariinnik paarlaarsimallutik imaluunniit suliffeqaqqullutillu suliaqarsimallutik. Suliat piviusutut ikiuisinnaatitaaneq „suli uanga ilaquttatulli akuliuvunga“ jechuunermik isumasiorsinnaavoq, allanik suliffeqartitsinernit amerlasuunit qanoq itinnersumik. Qupperneq una suliat suut qanoq iluatsiginermik ersersippaa, qanoq pilersitsineqartassasut, qanoq allanngortinneqarsinnaasut, kiisalu igaffik atisalersortarfillu isumannaatsuunissaat.
Sooq suliat ulluinnarni amerlasut iluaqutaallutik ingerlanneqartarsinnaasut?
Suliat ulluinnarni iluaqutaapput, ilisarisimagamikku suliassallu erseqqammersinnaammata. National Institute on Aging imarmi nassuiaavoq imeq atorlugu erlortarneq, nerrivimmut aaqqikkuilerneq, salittuuneq, arsartorneq, allakkat immikkoortorneqarnerat, atisat mappikkaarnerat aammalu aqqutaanut igitaat immikkoortorneqarnerat ulluinnarni ulluinnarni suliassat Alzheimerimik naapertuuteqartut nuannarissinnaasaat ilaannit. Alzheimer’s Association nassuiaavoq, nerrivimmut aaqqikkuilerneq assersuutigalugu, inummut ilaquttani pingaaruteqataasumillu misiginninniassinnaasoq.
Suliarlu naammaginnarniarluni aallarniutissaq nalinginnaarpoq. „Ilippaaqqanik maaninik ikiorsinnaavinga?“ aperineq „Suliffeqartoqarnissaq piumasaviuk?“ aperinernit akuersinnaanersaavoq.
Suliat suut illut ataasiakkaat misiliutissanngilagut?
Suliat inup siornatigut sulisimasai aallartiffissatut toqqakkit, massakkullu qanoq pisinnaaneranut naleqqussakkit.
Atisat tinissallu
- Ilippaaqqat mikisullu mappikkaarlugit. Erngutinut ilippaaqqat mikisut maniatigullu imalik tunniuk. Ilippaaqqat eqqortuunatik mappigineqarsinnaasutut.
- Aalusaakkat paarlaqatigiikkarlugit. Nerrivimmut akulerussat akuleriikkat illit. Paarlaqatigiinneq ajornartorpat, qalipaat tamarmik assigiinngitsut marluk pingasulluunniit taamaallaat atoruk.
- Maniarneq qaleriarnerlu. Serfissat, akinit tinissallu imaluunniit ilippaaqqat nerriviup saniittut maniarneqarlutik qaleriarneqarsinnaapput. Tamanna kingusinnerusukkut iluaqutaasinnaavoq, mappinneq ammalornerusumik ajornartorpallappat.
Nerrivik igaffillu
- Nerrivimmut aaqqikkuilerneq. Ataatsimut inissisoq takutinneqartassatut inissikkuk, inuppullu peqatigissallugu nalunaaruk. Tamanna amerlasoorpat, ataatsimut tunniulluaruk: „Maanna saviugassaq ataaseq poortumut taassumunnga.“
- Savigaqqat immikkoortortarlugit. Savigaqqat, alussaatit saviugassallu ipertanngitsut akulerussat akuleriikkat immikkoortortarfimmut immikkoortiterlugit. Savit ipittuut ilanngunnagit.
- Poortut pannilersorlugit. Poortut aserussinnaanngitsut ilippaaqqarlu aqqusaaq isumannaatsumik suliassaanngortittarpai.
- Nerrivik imaluunniit nerrivik salikkarlugit. Nerrivik ersarippoq isoorlu illersuk. Alzheimer’s Association siunnersuivoq isoorumik tunniussinissaq, inuk nerrivimmut assaminik saliuttarpat, kajumilluarluni ingerlaneq iluaqutaasumik suliassanngortillugu.
Illup iluani
- Arsartorneq. Arsaartaat aqqusaaq inissaqarluartullu qaavat qulaannut, assersuutigalugu nerrivik qiterut cyangwa atuagaqaatit sanianut.
- Allakkat immikkoortortarlugit. Allakkat aningaasanut tunngassuteqanngitsut atuagassallu tunisikkit immikkoortortassatigut: toqqorsinnaasut, aqqutaanut igineqartussat, kingusinnerusukkulluunniit ammariartussat. Allakkat akileraartussat aamma akit amerlassusillit allani toqqukkit.
- Aqqutaanut igineqartussat immikkoortortarlugit. Daaniit, imerlu ittajullu imigassallu eqqartorneqarsimasut immikkoortortarfinnut immikkoortikkit.
- Salittuuneq. Silaannarmik salittuaasamik maanna silataani imaluunniit igaffimmi, inuk nakkersuilluartuarpat.
- Naasut imeqqaarlugit. Imertaatarfit oqimaassuseq mikisorlu naasullu tikikkuminaatsut imeqqaarlugit.
Sanasoq isumannaatsumik isersimasumillu
Sanasorneq misigissutsit nuannersut eqqumiitsuliorneqarsinnaavai. NIA siunnersuivoq inummut atortut katersortinneqartarnissaat, uuttorneq, akuleriineq kueruinerlu, imaluunniit nerisassap asannittup qanoq sanaajusaanera nassuiaatarnissaa. Suliat pitsaanerusut ukuupput:
- naatit paarnatilluunniit assakaat erlortarlugit
- supimmi imaluunniit salatimi kiattumi akuleriilluni
- salatimik kakkortitsineq
- savimmik ipinngitsumik iffiaq manilluunniit sivingasoq manilluguk
- kaagit sanianut illersukkit
- pizza-mut kaagallugit ilanngullugu
Uuttorneq ajornartorpallappat, Alzheimer’s Association siunnersuivoq uuttorneq naammassinneqassasoq, kingornalu suliassaq alla, assersuutigalugu akuleriineq, tunniunneqassasoq.
Suliassaq qanoq pilersissavarpara iluatsinnissaata tunngaviusumik?
- Piffissaq eqqortoq toqqaruk. Ullup iluani inuk amerlanerpaamik qasuinngisaannartumik eqqissisimasorlu tassaammat suliaritse. Inuinnaanut amerlasuunut ullaakkut taamaasarpoq.
- Inissaq ersarissuk. Suliassaq ataaseq, inissaq ataaseq, nerrivimmilu allanik peerneqarsimassooq.
- Kajumissutsikkut, inassutsikkunngilat. „Maaninik ikiuisinnaavinga“ „Maanna atisat mappikkassaqaatit“ oqarneranit pitsaaneruvoq.
- Siullermik takutikkuk. Ilippaaqqaq ataaseq arrutikuluujulluni mappikkuk, kingornalu tulliuttoq tunniuk. Takutitsineq nassuiaatinernit paasisaaneruvoq.
- Ataatsimut suliaqarlutit. Siunnersuutit amerlasuut ataavartumik paatsuunnissaannik kinguneqarsinnaapput. Ataaseq naammassinnagu tulliuttoq taaguuteqqunagu utaqqilaarit.
- Saniisigut suliaqarlusi. Suliassaq ataatsimik sanioqqutitillugu ataatsimoornerujussuaq misiginneqarsinnaavoq, isersimanermutut pinnani.
- Suliamik oqaluttuaritse, inerneranik pinnasi. „Makku aqqusaajuarput“ imaluunniit „Qanoq ilillutit tinissat toqqortarsimallugit?“ oqaluttuarisaanermut kajumissutaapput, ajornanngitsumik aperineqarnatik.
Suliat qanoq naleqqussartarpakka pissutsit allanngorunik?
Pisinnaassutsit piffimmut nalaanni allanngortarput ullullu akunnattulluunniit assigiinngitsigisinnaallutik. Alzheimer’s Association siunnersuivoq, nappaat qanoq ilillugu ingerlarpat, suliat annikinnerusut kajumilluartorlutik uteqqinneqartartut ingerlatassasut.
| Tamanna ajornartulerpat | Una misiliguk |
|---|---|
| Tinissat angisuut mappikkarlugit | Ilippaaqqat mikisut mappikkarlugit imaluunniit serfissat maniarlugit |
| Nerrivimmut tamarmut aaqqikkuilerneq | Serfissaq ataaseq inummut ataatsimut inissiguk |
| Allakkat assigiinngitsunut immikkoortortarlugit | Konvoluttit ataatsimut qaleriarlugit |
| Maleruagassaq malillugu suliaqarneq | Akuleriineq, imaluunniit isiginnaarlugit nerisallutillu sanasutit |
| Inissaq tamarmi salittuuneq | Nerrivik mikisoq ataaseq salikkarlugu |
| Tamanna suliaqqissinnaajunnaarnera | Saniani issillutik najuutissallutit, suliarlugu |
Isiginnaaneq ilumoorpoq. NIA nassuiaavoq inuit ilaat isiginnaarnerinnaamik nuannaarlutik, tamannalu peqataanerup ilaasinnaasoq iluaqutaasoq.
Suliat illut ataasiakkaat isumannaatsuunissaat qanoq uppernarsarsinnaavara?
Isumannaatsuunissaq pingaaruteqarpoq, pingaartumik igaffimmi. NIA-p illup isumannaatsuuneranut siunnersuutai Alzheimerimik naapertuuteqartut isumaginnittoqarneranni ukuupput:
- Eqqilersuutit, ilanngullugu atisat eqqilersuutaat mikisut, mattorakkit imaluunniit peersikkit, mamartoqut isigisinnaammata.
- Savit, qillisaatit sakkullu ingerlassaatit mattuffimmut toqqorsinnaasumut toqqukkit.
- Igaffimmut matuersaatit isumannaatsut nammineerlunillu qaminartoq ikkussukkit.
- „Unigit“ imaluunniit „Kialaarpoq“ allaguk uummataatinut, iffiamut ikumaliortartumut saviinnarlu, ikumasinnaanngitsumik inissikkit.
- Imeq kiattup kiassusaa 120°F-mut aaqqiguk kuisimanerup annikinnerunissaata.
- Naatit paarnallu iluseqarnikut sanaat aammalu sukulaatit naatit assinginik sanoqartut peersikkit, nerineqarsinnaasutut isigisinnaammata.
Iliuutsit allat ikiuuttarput:
- Igaviuk, uumaataat imaluunniit savit atorneqarpata maanna inigisassavat.
- Poortut aserussinnaanngitsut atukkit pannilerlutit nerrivimmullu aaqqikkuilerlutit.
- Naterit pannertissinnaanngorsakkit salittuullutit imaluunniit salikkuilerlutit.
- Inuk siornatigut atortunik atuissimasuuvoq, Alzheimer’s Association siunnersuivoq atortunik ulorianartunik sanaartarfimmiit peerneqarnissaa, suliassaq isumannaatsooq, assersuutigalaga qiperukku assallugu, nuannaarineqarsinnaalluni.
Eqqortumillu iliuuseqarpat qanoq iliussaanga?
Taamaalluartuinnaruk. Ilippaaqqaq pingasunik mappigaasoq marlussuinnarnit mappigaanermik ajunnginnerunngilaq. Alzheimer’s Association erseqqissaatigaa: pingaaruteqarnera ataatsimoorluni piffissaq atorneqqarnera inullu iluaqutaasumik misiginninneq, ilippaaqqat eqqortumillu mappigaanngikkaluartut. Immikkut aaqqinneqarnissaa pisariaqarpat, kingusinnerusukkut inummut takunnagu suliaruk.
Piffissaq tamatuma ingerlanerani ajoqusiineq suliaq nuannersoq tammaqqusinnaavaa, annaasaqarpoq misiginneqalersillugu. „Qujanaq, iluaqutaalluni“ amerlanertigut oqarfigineqartariaqarpoq.
Qaqugukkut unitsittussavarput?
Kammersuilernerup, qasunerup imaluunniit soqutiginninnerup unitsinnera takugukku unitsigit imaluunniit allanngortigit. Siusinaartumik unitsitsineq iluatsitsivoq, ajutoornerunngilaq. Ima ilisinnaavutit:
- anguniagaq annikinnerusumik atorneqartoq unitsissinnaavat
- eqqissisimasumut allanngortigit, assersuutigalugu nipilersuut imaluunniit kaffi
- kingusinnerusukkut imaluunniit ullumi allami misileqqiguk
- qularutissatigiinnarlugu
Inuk naammaginnarniarpoq, pinngitsaalisarnagu. Naammaginnarniarpoq qanoq iliuuseqarnissaq malugiuk, qanoq arrutikuluujulluni akissutissaqarsinnaanera pillugu.
Eqqissisimanermut annikinnerusumik atugarissaarutit
Suliat timikkut naammassisinnaajunnaarpata, immikkoortorneq paarlaqatigiinnerlu issillutik suli mümkorpoq. Sort Together assit nerriviup imaluunniit naatsiivimmi korfinut toorsinnaanermut periarfissivoq, Picture Pairs-ilu assinik angisunik naliginnaasumik paarlaqatigiinneruvoq, piffissalersuinermik. Conversation Cards illoqarfimmik ilaquttanillu pillugu ammasunik apeqqutit peqarpoq, suliat kingornatigut kaffiisorlutit iluaqutaasutut.
Suliat ullup ingerlaneranut qanoq ilillugit naleqqussarsinnaanerat pillugit, malugiuk ullup ingerlanerani eqqissisimanermut siunnersuut. Sunniit allanit killiffiusut malillugit siunnersuutinik, takukkit killiffimmi akornatigut suliassat.
Apeqqutit nalinginnaasut
Suliat suut puulukkunermik naapertuuteqartup suli ikiorsinnaavai?
Inuit amerlasuut suli atisat mappissinnaavaat, aalusaakkat paarlaqatigiikkatissinnaallugit, savigaqqat immikkoortortarsinnaallugit, nerrivimmut aaqqikkuilersinnaallutik, nerrivik salikkersinnaallugu, arsarsiorlutik, salittuussinnaallutik, naasulluunniit imeqqaarsinnaallugit imaluunniit supimmi akuleriillutillu. Suliat inup siornatigut sulisimasai toqqakkit, massakkullu qanoq pisinnaaneranut naleqqussakkit. Kingusinnerusukkut ataaseq atorluni kajumilluartumik ingerlatsineq, assersuutigalugu serfissanik maniarneq, naammannguinnaassaaq.
Puulukkunermik naapertuuteqartup igaffimmi ikiuisinnaanera isumannaatsuua?
Aamma, piginnaavoq, eqqorluartumik isersimasumik pilersitsilluarnerullu eqqortumik ingerlanneqarpat. Savit, eqqilersuutit kiattullu tamakkiisumik isersimasumit ungasillisikkit, igaffimmut matuersaatit imaluunniit nammineerluni qaminartoq atoruk, inummutullu suliassaq isumannaatsuq tunniuk, assersuutigalugu naatitat assakaat erlortarlugit, akuleriilluni imaluunniit poortut saqqummiullugit. Igavimmut ikumasumut ataqqinagu kimatinnagu.
Eqqortumillu mappippat imaluunniit akulikippat qanoq iliussaanga?
Taamaalluartuinnarli. Maqsassaa ataatsimoorluni ingerlanneq iluaqutaasorllunillu misiginninneq, naammalluinnassaanngilaq. Immikkut aaqqissuinneqarnissaq pisariaqarpat, kingusinnerusukkut inummut takunnagu pineqartoq suliaruk, taamaasilluni ajoqusiineqarnani.
Ikiuiniarnissaminik akuerunniilli qanoq iliussaanga?
Nammaginnarniartoq pingaaruteqarnera, paasisimanani imaluunniit qasusoqarnissaa massakkut takutinniarsinnaavaa. Pinngitsaalisarnagu. Annikinnerusumik misiliguk, najuutsinnagit qimagunnarsiguk, imaluunniit ullup nalaani pitsaanerpaaq misileqqiguk.
Najoqqutat
Suliniaqatigiiffiit misissuinerillu quppernerup matuma toqqammavigisaasa innersuussutaat ilannguppavut. Quppernerup nutarterneqarnerani tamarmik misissorneqarput.
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Alzheimer's Caregiving: Home Safety Tips · National Institute on Aging