Silaannaarneq naatsiivilerinerlu tarninniittunut

Inuppassuarnut naatsiivik sumiinnerpaasa ilagaat eqqaamaneqarluinnartoq. Naatsoqaqatigiinneq, imerluisiniaaneq naasullu nutsuinissaat piginnaasanik sivisuumik ilinniagaqareersimasunik atortittarput, silaannaarnerlu silaannarmik nutaamik, seqinermik timmiaqqanillu erinarsuinermik nassataqartitsivoq. National Institute on Aging allaatigaa naasut isumaginnissaat, naasut naatitanillu ikiuussaanissaat aammalu naasut qanoq alliutileraangata pillugit oqaloqatigiinneq meeqqat Alzheimer’eqartut nuannarinneqarsinnaasaat ilagaat. Qupperneq manna sumik misiliisinnaanermik, naatsiivik qanoq atuneqarsinnaanerulersinnaanersoq aammalu qanoq kiannerup, seqinernup tammalaarnerullu nalaanni isumannaatsilluniarnissaa pillugu nassuiaavoq.

Suna silaannarsuarmi naatsiivilerniarnermilu suliaqarluni pitsaanerpa?

Suliat pingaarnerit ajornanngitsut, ilisarisimasut tikissinnaasallu imaluunniit issiasinnaallutik suliarisinnaasut. Inuk siornatigut suna nuannarigisimagaa malillugu toqqaruk.

Naatsiivimmi

1. Imerluisiniaaneq. Imerluivik mikisoq oqimaassuseq imaluunniit kuuffik anillisaataq sakkukillu ikittuinnaat tikissinnaasut. Imerluisiniaanerup aallarneqarfia naammassinneqarfialu ersarippai, kukkusukkamillu ajornanngilluinnarpoq.
2. Naatsut ikerlussanngorlutik siaruarterineq. Alzheimer’s Foundation of America siunnersuutigaa naasut ikerlussanngorlugit siaruarterneq alliutileraangata malinnaavigisinnaallugit. Naasut angisuut soorlu baagi, naasut seqernup tarratut qaamarisut aamma ærterit tiguneqarsinnaanerat ajornannginneruvoq.
3. Naatsut nujaasat nutsuinissaat. Naasut nujaasat assaanik nutsuinissaat suliap eqqiluitsup uteqqinneqartartullu ilagaa. Naasut kikiakkanngitsut toqqakkit.
4. Naatitat naasulluunniit tipigissaat nutsuinissaat. Tomaatit mikisut, baagit naasullu tipigissaat nutsuinneqarsinnaanerat ajornanngitsuuvoq nerinissaallu nuannerpoq. Igerfimmut eqqukkit.
5. Naatsut tipigissaat misiginissaat najanissaallu. Rosmarin, mint aamma lavendeli tipigissuteqarluupput nuannerlutik. Pilutaq assakkut arlaatiguk nuannaarlugu.
6. Aqquserngup imaluunniit silataani salinniarneq. Salinniut oqimaassuseq nammut sanimut manifimmi, nukissanik ataqqinaalluni.
7. Timmiaqqanut nerisassaq immiussineq. Kingorna issiasuunerlusi malinniarlugu kina pulartoq.

Illumi, silaannarsinnaanngikkaangat

• Igalaasami naasut ikerlussaat basil, persille imaluunniit chive.
• Naatsivilerineq nerrivimmi matulimmi. AFA siunnersuutigaa kaffiteriaammi baaffiit atortillugit naatsoq ataatsimoortillugu cups-inik mikisunik naatsoq nuussorlugu.
• Naatsut qillernerit iluarsaanissaat naatsiivimmit pisuunngortunit niuernermi pisiniaasimasunilluunniit.
• Naatsut panertitat qillernernit panertinneqartut kingornalu kortinik sananeqarsinnaapput. Takukkit eqqaassutissanik sanaartornerit.
• Lavendelimik imaluunniit rosimik poorsiutinik sanaaq, AFA-p allaattaasaa alla, naatsiivimmi tipigisaq illumut nassartarpoq.

Anillakkat

• Ingerlasooq sivisunngitsoq aqqusinikkut, naatsiivimmi inuiaasunut ammasumi imaluunniit naatsiivimmi niuerutermi, arriitsumik issiavissaqarnissaq.
• Silaannarsuarmi issiasoorneq isaani imaluunniit issiavimmi timmiaqqat tusarnaarlugit anorilu misigalugu. Tamanna nammineq suliniutip naammattumik pitsaasuuvoq.
• Naatsiivimmi inuiaasunut ammasumi pulaarneq ullup nipaarnerani. NHS erseqqippaa saniatigut naatsiivillit misigisassat pitsanngorsaasut naasunik tipigissanik, attaveqaqartunik imeqarlutillu peqarsinnaasut.
• Miternut nerisassiorneq timmiaqqanillu isiginnaarneq taseqiammi, imeq qinngornerusoq kimillugu.

Naatsiivik qanoq inummut atuneqarsinnaanerulersinnaavara?

Naatsivik inummut qanittussanngortikkit, inuk naatsiivimmut saniasassanngorlugu.

• Naatsiivissat qaffasissut imaluunniit poortit qaffasissut qiteqqumut nalunaaquttap atorlugit sissukkarnissaq qummut sallitarnissarlu pisariaqarnavianngilaq.
• Poortit nerrivimmiittut atortarsinnaasarput inuit wheelchair atortut imaluunniit issiasuusinnaasut.
• Aqquserngit silittut manifillu ujaqqanik aarlerisunik imaluunniit kuuffinik qarsuttunik akerlinngitsunik kukkunermik annikillisitsipput.
• Issiavissat talerualerlutik tarrilersugaqarlutillu aqquserngup sinaani, tassanngaalluni aallakaatitsineq atorneqarsinnaassaaq.
• Sakkut tigummiartakkatut annertuumik mammisumillu tiguminaqarluartut tiguneqarsinnaanerat ajornanngitsuuvoq. Kipperuutit, saviit sakkut sissulluartut tamarmik atussanngilat.
• Sumiiffik avalakkoortoq matarfeqarlu sillimaneqarlunilu inuup nammineq misissuisinnaavaa, ilitsinniilluni.

Naasut suut pinngitsoortissavavut?

Naatsut attoriarlugu misiginissaanut isumannaatsut, pitsaanerpaamik nerineqarsimagunikku isumannaatsut, toqqakkit. AFA siunnersuutigaa naasut amerlisaasa amiinik mamisartitsisarput, allergiinik misissuinissaq, aammalu inuit naatsoq nerisassatut paasinniarsimanavianngitsut malinnaaviginnissaat. NIA-p illumi isumannaatsuinermut siunnersuutai ilaatigeqarfii naasut mamisaraat peersinnissaat imaluunniit parnaarussaanissaat.

• Kikiakkiartortut, kaktusit naasullu amiinik mamisartitsisut pinngitsoortikkit.
• Naasoq qularutiginagu atorlugu imaluunniit uumasut, inuit naasulluunniit toqusartumik mamisaraat pillugit siunnersuisarfik attaveqaruk.
• Naasut nuannarineqartartut misigissutsit nuannersut utertitsisinnaavaat. AFA rose-t aamma juullimi kaktusit assersuutigai. Kikiakkanngitsut toqqakkit.
• Naatsut nungussaataat, uumasut najuittakkat naasullu toqusartaat parnaarussakkit, sumiiffinnilu inummut tikissinnaasuni atussanngilatit.

Qanoq ililluni kiannermi seqinermilu isumannaatsitsisinnaavunga?

Silaannaarneq silap pissusaa malillugu piareersaruk. NIA nassuiaavoq inuppassuit utoqqaliarsuit kiannerup ajoqusiinissaanut annermik ulorianartoq, ilutigalugu timip kissassusermik allanngoriartorneranut pitsaanerusumik naleqqussarsinnaannginnermigut aammalu aningaasanik ilaat timip kiassarneq qanoq Paasinninnera sunniuteqarsinnaammata.

• Ullaaralaaq unnukkulluunniit silaannaaritsi. Ullup qeqqani kiassarnerani silaannaanngitsigit. Kiassuseq kisimi pinnagu kiassutsip misigissusia misissoruk.
• Imertarlioruk. Inuup imerusuppoq oqarfiginnarnagu utaqqissanngilat. Kiassarnerani aalakoornartaq imerluinnarneq kaffilu akuerisassanngilat.
• Atisat naleqquttut atikkit. Atisat qaamasut qaammasullu, nasaasaq silik annikitsigisorlu issartunik uniffiusoq.
• Seqinersuut atoruk. NIA siunnersuutigaa seqinersuut SPF 15 aammalu sinnerlugu ullup ingerlanerani uteqqiinnarneqartartoq.
• Tarrilersugaq toqqaruk. Naatsiivilernermut nerrivik orpimmi napasaqarnissamut ataani inissiguk.
• Sivisuunngikkallartigu. Ullup kiassarnerani sivikitsuinnaasorlu silaannarneq naammassinnaavoq.
• Malunnartitsissutit malinnaavigikkit. NIA niaqunnguaq, paasinninngitsuliorneq, ulungullerneq makitanerlu kiannerup ajoqusiinissaanut malunnartitsisinnaasutut allaatigai. Inuk tarninniittoq ajoraluartumik misigiguni aammalu oqarpoq, taamaattumik kiina misigissusialu malinnaavigikkit. Ilummut iserluni, imermik annoramminillu nillertikkiartorluni, peqqissanngikkaluarpallu katsorsaanermik ikiorneqarli. Kiassutsip toqussutaasinnaasup malunnartitsutai soorlu qalipaatit, paasinninngitsuliorneq imaluunniit ameq panertoq, katsorsaanermik tassanngaannaq pisariaqartitsisarput: 112-imut qivigit.

Issittup silaannaallu pingaaruteqarpoq. Ukiumi silaannaarneq sivisunngikkallartigu, assallu isigallu kissaanngitsumik panernilluunniit inissinneqarnissaat qulakkeeruk.

Silaannaarutta tammalaarneq qanoq isumagissavarput?

Silaannarnermi inuup inequnagu. Alzheimer’s Association uppernarsarpaa inuit tarninniittut arfinilinngornerat minnerpaamik ataasiarluni tammalaarartarput, amerlasuullu arlaleriarlutik. Tamanna killiffiusumi sumi tamaani piuminaatsoq.

NIA-p tammalaarnerup tammarnerrallu pillugit siunnersuutai ilaapput:

• Inuk kinaassutsimut imaluunniit katsorsaanermut atsaqarniarluni, atsiliorluni aqqa, najugaa illillu normua nassuiaasut nassartassavai, imaluunniit atisaanut allanneqartassapput.
• Assiliaq nutaaq aammalu videoliorneq nassaaruk.
• Saniartorsuit nalunngikkit inuk tammalaarataarsinnaasoq.
• Naatsiivik avalakkoortoq sillimaneqarlunilu matulioruk.
• Inuk siornatigut tammalaarataartoq imminut kisimiinnarlugu qimagussanngilat.

Alzheimer’s Association siunnersuutigaa aamma illumi silataaniillu sumiiffinnik isumannaatsunik misissueqqissinnaasunik pilersitsisoq, aammalu suliniutinik ullup nalaani unnuarlunilu unitsinnerup nalinginnaanerani pilersaarusiorneq. Naatsiivimmi avalakkoortumi isumannaatsumi pisuttarneq unnuap nalaani unitsitsinermut iluaqutaasinnaavoq. Takukkit pingaarutivut unnuap nalaani unitsitsineq.

Inuk tammarpat, Alzheimer’s Association siunnersuutigaa eqqaani ujarliaqqinneq 15 minutsit qaangiuppata nassaarineqanngikkuni 112-imut qivinneq. Politiinut nalunaakkit inuk tarninniittoq.

Naatsiivilerineq qanoq naleqqussarsinnaavara pissutsit allanngorartorneranni?

Inuit ilaat sulinermi ilitsinnut isiginnaarusupput. NIA erseqqippaa inummut isiginnaarnissaq inuerluni naammagigaangakku ajornanngitsoq.

Qaqugukkut ilummut uternerussavugut?

Ilummut uteritsi inuk qasulersoq, kiattoq, nillerujussuaq, ernuminartoq imaluunniit unitsittoq tusarukku. Minutsit qulit nuannersut sivisuumik ualunngitsumillu unitsitsinerusumik pitaannginnerusut. Siumerlutik unitsitsineq ingerlatseq tamanut pitsanngorsaasinnaavoq.

Naatsiivik skærminni ilummut aajuk

Siallerni ulluni, Sort Together naatsiivimmi korpimik assilinik immikkoortiterinissaq neqeroorutigaa, Conversation Cards-ilu nassuiaatit ammasut naatsiivimmi oqalualaaqarlutik pilersinnaasut imarivai. Kiannerup kingorna ilummut uterniarlutit ilummukalersimallutit, Calm Breathing arriitsumik nipaarlunilu pisinnaatitaavoq, ataatsimoorlusi atugassiaq. Misigisassi attaveqarnermut, tipigissanut nipaanullu tunngasut suli amerlanerusut takorusukkukkit, misigisassanik suliniutit pillugit ilitsersuut takuuk.