A risposta corta
Una rutina ghjurnaliera dolce mantene à pocu pressu à e listesse ore u svegliu, i pasti, a cura persunale è l'ora d'andà à lettu, mette l'attività principale quandu a persona hè più attenta, è equilibra l'attività cù u riposu. Custruiscitela à partesi di l'abitudini di tutta a vita di a persona, tenitela larga piuttostu ch'è piena, pruvate d'avè ogni ghjornu luce di ghjornu è muvimentu, è cambiate u pianu liberamente quandu a ghjurnata a richiede.
- Ore regulare per u svegliu, i pasti, a cura è l'ora d'andà à lettu danu à a ghjurnata una forma cunnisciuta.
- Mettite l'attività principale à u mumentu di a ghjurnata induve a persona si sente megliu, spessu a matina.
- Ùn riempite micca ogni minutu. U riposu è i mumenti di calma facenu parte di a rutina.
- A luce di ghjornu, u muvimentu d'ogni ghjornu è evità i longhi sonni tardi è a cafeina à a sera ponu aiutà cù l'inquietudine di fine di ghjurnata.
- Una rutina hè una guida, micca una regula. Cambiate, accurtate o saltate ciò ch'ellu ci vole in i ghjorni più difficiuli.
In sta pagina (5 sezioni)
Una rutina dolce dà à a ghjurnata una forma cunnisciuta: alzassi, i pasti, una piccula attività, un riposu è l’ora d’andà à lettu à pocu pressu à e listesse ore. Riduce e decisioni è e sorprese, è vi dà un pianu per i mumenti induve ùn sapete micca ciò ch’ellu ci hè da fà. A rutina quì sottu hè un esempiu, micca una regula. Adupratela cum’è puntu di partenza, dopu adattatela à a persona chì vo avete in cura.
Perchè una rutina ghjurnaliera aiuta?
Una rutina regulare aiuta perchè i mudelli cunnisciuti sò più faciuli à seguità ch’è quelli novi. L’Alzheimer’s Association dice chì una ghjurnata pianificata vole dì menu tempu passatu à decide ciò ch’ellu ci hè da fà è più tempu per attività piacevule, è face nutà chì ore regulare per alzassi è andà à dorme ponu aiutà cù i prublemi di sonnu è l’inquietudine di fine di ghjurnata. U National Institute on Aging suggerisce di fà u bagnu, vistesi è manghjà à e listesse ore ogni ghjornu cum’è parte d’una casa calma, è a Family Caregiver Alliance ricumanda ancu di mantene e listesse rutine.
Un esempiu di ghjurnata dolce
L’ore sò solu esempii. Spiazzate tutta a ghjurnata più prestu o più tardi per seguità u ritimu di a persona.
| Ora | Ciò chì si face | Idee | In un ghjornu più difficiule |
|---|---|---|---|
| 8:00 a.m. | Alzassi, lavassi, vistesi | U listessu ordine ogni ghjornu; preparà i panni in l’ordine in u quale si mettenu | Mantene a cura simplice; una camisgia fresca basta |
| 8:45 a.m. | Cullazione | Un caffè è u ghjurnale lettu à voce alta, o a radiu | Manghjà inseme in calma, senza pressione per parlà |
| 9:30 a.m. | Attività principale | Piegà a bughju, fà una torta, giardinà, una corta surtita o una spassighjata | Una versione più corta, o lasciatela fighjulà vi mentre vo a fate |
| 10:30 a.m. | Tempu di calma | Musica, un album di foto, o stà sediutu vicinu à una finestra | Ripusà in una sedia preferita |
| 11:00 a.m. | Aiutu per u pranzu | Lavà e verdure, mette a tavula | Vo cucinate; a persona vi tene cumpagnia |
| 12:00 p.m. | Pranzu è piccula pulizia | Nettà a tavula, asciuvà qualchì piattu | Saltà i picculi travagli |
| 1:00 p.m. | Cortu riposu | I pedi à l’insù, musica dolce | Listessa cosa |
| 2:00 p.m. | Fora o attivu | Spassighjata, tempu nant’à a veranda, annaffià e piante, lancià un pallone | Stà sediutu vicinu à una finestra assuliata |
| 3:00 p.m. | Mumentu suciale o creativu | Una visita, una chjama, picture pairs, culurisce, carte | Una bevanda è un spuntinu inseme |
| 4:30 p.m. | Tempu per calmassi | Tende chjose, luci accese, un travagliu calmu cum’è piegà i panni | Musica cunnisciuta, pocu rumore |
| 5:30 p.m. | Cena | Aiutà à girà o à mette a tavula | Manghjà simplice è cunnisciutu |
| 6:30 p.m. | Sera inseme | Ricurdassi manghjendu un dolce, carte, un prugramma preferitu, un massagiu di e mani | Cumpagnia tranquilla |
| 8:00 p.m. | Rutina di a sera | Bagnu o lavata, pijama, musica dolce, luci basse | Accurtà tuttu; u cunfortu prima di tuttu |
Questu esempiu seguita a forma di u prugramma d’esempiu di l’Alzheimer’s Association per e tappe iniziali è medie, chì passa da a cura persunale è a cullazione à i travagli di casa, e spassighjate, a musica, u riposu è e visite, finu à a cena, i ricordi è a preparazione per andà à lettu.
Cumu custruisce a vostra propria rutina?
Partite da a manera di campà di sempre di a persona, micca da una tavula. L’Alzheimer’s Association suggerisce di pensà à ste cose nanzu di pianificà:
- Ciò ch’ella li piace è ùn li piace micca, i so punti forti è i so interessi.
- Cumu passava di solitu a so ghjurnata. Una persona chì si alzava sempre prestu per spassighjà u cane deve sempre spassighjà prestu. Una persona di a sera ùn appreziarà forse mai un principiu à 8 a.m.
- U so mumentu megliu di a ghjurnata. Mettite allora u bagnu, e surtite è l’attività principale.
- Abbastanza tempu per i pasti, lavassi è vistesi, per ch’ellu ùn ci sia nunda di fattu in furia.
- Ore regulare per alzassi è andà à lettu.
A listessa fonte suggerisce d’includisce un inseme di travagli di casa, pasti, cura persunale, attività creative, attività fisica, tempu suciale, attività spirituale è mumenti spontanei, cum’è a visita d’un amicu.
Pruvate per una settimana, dopu aghjustate
Tenite una nota simplice ogni ghjornu. L’Alzheimer’s Association suggerisce di dumandassi quali attività anu funziunatu megliu è perchè, s’ellu ci era mumenti cù troppu cose da fà o troppu pocu, è se i piani spontanei eranu piacevuli o anu datu penseru. Tenite ciò chì funziona è cambiate ciò chì ùn funziona micca.
Renditela visibile
S’è a persona pò sempre leghje, una lavagna o una carta à caratteri grandi cù u pianu di a ghjurnata pò esse rassicurante. Tenitela corta: “Cullazione. Spassighjata cù Sarah. Pranzu. Riposu.” Certi si sentenu megliu senza sapè troppu in anticipu; a Family Caregiver Alliance suggerisce di ùn parlà di i piani chè ghjustu nanzu ch’elli accadinu, s’ellu li dà penseru.
Cumu adattà a rutina
Lasciate spaziu per respirà
Ùn riempite micca ogni minutu. L’Alzheimer’s Association mette in risaltu chì a persona hà bisognu d’un equilibriu trà attività è riposu è pò avè bisognu di pause più spessu. S’ella pare annoiata, distratta o irritata, cambiate attività o ripusate.
Prutegge a fine di dopu meziornu
Parechje persone diventanu più inquiete quandu a luce di u ghjornu cala. U NIA suggerisce di passà tempu fora o vicinu à una finestra per a luce di u ghjornu, d’esse attivi ogni ghjornu senza pianificà troppu, d’evità a cafeina è l’alcolu tardi in a ghjurnata, è d’evità i longhi sonni tardi. Certi famiglie trovanu ancu utile di chjude e tende è accende e luci nanzu à u crepusculu. Vidite l’inquietudine di fine di ghjurnata è u sonnu.
Cambiatela secondu i bisogni
- Tappa iniziale: pianificate a rutina inseme. A persona pò vulè un prugramma scrittu ch’ella gestisce da per ella.
- Tappa media: site voi à guidà di più. Attività più corte, più riposu è assai travagli cunnisciuti; vidite attività per a tappa media.
- Tappa avanzata: a rutina si centra nant’à u cunfortu, i pasti è a cura, cù corti mumenti sensoriali cum’è a musica o un massagiu di e mani trà mezu; vidite attività per a tappa avanzata.
Variate l’attività, micca a struttura
Mantene fermi i pasti, u riposu è l’ora d’andà à lettu, è cambiate l’attività trà mezu. U NIA suggerisce di pruvà attività diverse in ghjorni diversi per mantene l’interessu. Pudete fà una torta u luni, giardinà u marti è fighjulà e foto u marcuri. E nostre 101 idee d’attività è i travagli di casa ponu riempie i mumenti liberi.
Quandu a ghjurnata ùn va micca cum’è previstu
Certi ghjorni ùn seguiteranu nisun pianu. Una malatia, una cattiva notte, a visita di u duttore o un cambiamentu di tempu pò mette tuttu sottusopra. Lasciate u pianu, tenite l’essenziale (manghjà, beie, ripusà, cunfortu) è pruvate torna dumane. S’è a persona rifiuta qualcosa, vidite quandu ella dice di nò. Una corta pausa di respirazione lenta inseme, cum’è respirazione calma, pò aiutà vi à tramindui à ripiglià vi.
A vostra propria rutina conta ancu. Prevedite pause per voi, è dumandate à a famiglia o à un serviziu di sollievu di copre tempi regulare di riposu. Vidite a cura di sè per e persone chì s’occupanu di a cura.
Quistioni cumuni
Perchè una rutina hè utile per una persona cù a dimenza?
Una ghjurnata prevedibile vole dì menu decisioni è menu sorprese, ciò chì parechje persone chì campanu cù a dimenza trovanu rassicurante. L'Alzheimer's Association face nutà chì una ghjurnata pianificata permette di passà menu tempu à decide ciò ch'ellu ci hè da fà è più tempu à cose chì vi piacenu à tramindui. Aiuta ancu e persone chì s'occupanu di a cura à urganizà a so ghjurnata.
Chì ghjè un bonu prugramma ghjurnalieru per una persona cù a dimenza?
Ùn ci hè micca un solu prugramma ghjustu. Un bonu prugramma mantene à pocu pressu à e listesse ore u svegliu, i pasti è l'ora d'andà à lettu, mette a cura persunale è l'attività principale quandu a persona si sente megliu, include un tempu fora o vicinu à una finestra, è lascia spaziu per u riposu. Custruiscitelu à partesi di a manera di campà di sempre di a persona.
Una persona cù a dimenza deve fà un sonnu durante u ghjornu?
Un cortu riposu pò aiutà, soprattuttu dopu à meziornu. U National Institute on Aging suggerisce d'evità i longhi sonni è l'assupimentu tardi in a ghjurnata, perchè esse troppu stanchi o ripusà pocu pò aghjunghje inquietudine in fine di ghjurnata. S'è u sonnu hè un veru prublema, parlatene cù u so duttore.
È s'ella rifiuta di seguità a rutina?
Lasciate corre per avà è pruvate torna più tardi o d'un'altra manera. U rifiutu pò vulè dì ch'ella hè stanca, indisposta, chì hà dulore o simpliciamente chì ùn hè micca pronta. A rutina serve à rende a ghjurnata più faciule, dunque adattatela piuttostu ch'è furzalla.
Fonti
Avemu ligame cù l'urganisazioni è i studii chì sta pagina si basa. Ogni era verificatu quandu a pagina hè stata aghjurnata.
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Coping With Agitation, Aggression, and Sundowning in Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance