Gwriansow ha gwariow rag tus gans Alzheimer

Mars eus nebonan a garowgh gans Alzheimer, martesen hwi re verkyas seulabrys bos nebes taklow ow kelli uskis ha re erel ow pesya. Martesen ev a wra ankevi galow pellgowser myttin ma mes hwath ev a yll kana pub ger a hymn, plegya towelen kepar dell wrug ev pup-prys, po ranna kartys heb prederi. Gwriansow da yw drehevys war an sleynethow hir-woes ma. An folen ma a styrgh prag, hag ena a brof tybyansow rag pub studh ha’n gwariow heb kost war an wiasva ma a dheg dhodhans.

Yw Alzheimer dyffrans a dhemens pan dheu dhe wriansow?

Nyns yw pur. Demens yw an ger ledan, ha kleves Alzheimer yw an acheson moyha kemmyn anodho: an Alzheimer’s Association a lever y vos 60 dhe 80 kansran a gasow demens. Ogas dhe bub tra skrifys a-dro dhe wriansow rag demens a wra oberi rag Alzheimer, y’ga mysk agan 101 tybyans gwrians.

An pyth yw dhe les godhvos yw an aray usadow a janj. An National Institute on Aging a styrya bos Alzheimer ow shyndya kynsa an rannow a’n ympynnyon usys rag kov, hag a-wosa ow tochya yeth, resonya ha omdhegyans socyal. An Alzheimer’s Association a lever bos an arwodh dalleth moyha kemmyn kaleseth dhe berthi kov a gedhlow nowydh-dhyskys. Pubonan yw dyffrans, ha lies den a’n jeves achesonys kemyskys, mes an patron ma a furv an pyth a wra oberi yn fenowgh.

Py eghenn gwriansow yw an gwella rag Alzheimer?

Gwriansow a sely war godhvos koth, praktisys yn ta, a wra mos yn-rag moy es yn fenowgh es re a rekwir neppyth nowydh dhe vos dyskys ha synsys y’n brys.

• Sleyneth praktisys dres termyn hir. An Alzheimer’s Association a verkyas y hall nebonan hwath gwari kanow sempel dyskys war an piano nans yw bledhynnyow. Gwia, treusya prenn, shuffla kartys, tos toes ha plegya dillas yw haval.
• Kanow koth hag ilow koth. Lies den a wor hwath pub ger a ganow aga yowynkneth hag aga degves bledhen, hymnow ha kanow aga demedhyans. Gwelewgh gwriansow ilow.
• Oberennow pub dedh gans porpos. An NIA a rol golghi lestri, araya an voos, sortya lodhow ha plegya dillas yn-mysk gwriansow a yll tus enjoya. Omglewes dhe les a vern.
• Aswon yn le a govhe. Poyntya orth an skeusen gowl yw esya es hy henwel a gov. Henn yw prag y hwra gwariow skeusennow gans pup-tra y’n gwel oberi gwell es apposyansow.
• An sensow. Gwias, sawarn, toemmder, blas ha son a bes styryek hir wosa bos geryow kales. Gwelewgh gwriansow sensel.

An pyth a wra mos yn-rag le gwell yn fenowgh: neppyth gans klock, rewlys nowydh dhe dhyski, lies kamm dhe berthi kov, po govynnow a brevi kov, kepar ha « A borth kov dhis piw yw hemma? » An re na a wra gorra an rann galesa a Alzheimer a-rag.

Gwriansow rag Alzheimer y’n studh dalleth

Y’n studh dalleth, an Alzheimer’s Association a lever y hall nebonan hwath lywya, oberi ha kemeres rann yn gwriansow socyal, hag ev ow merkya fowtys kov kepar ha ankevi geryow koth po le mayth yw taklow. An fordh wella yw kespareth: govynnewgh an pyth a vynn ev pesya dhe wul ha py gweres a vynn.

1. Pesyewgh gans gwriansow a gar ev hwath. Golff, bridge, gwia, kor ha bagasow eglos, gans chanjyow byghan kepar ha bagasow byghanna hag ourys kosella.
2. Gwariowgh kartys ha gwariow bord koth. An Alzheimer’s Foundation of America a rol govynnow godhvos, hwilansow geryow, gwariow kartys ha gwariow bord rag an studh dalleth. Gwariowgh avel para mars dalleth synsi skor y droubla, po gasowgh an skor yn tien.
3. Kegi war-barth. Gadewgh ev dhe wul resep a wor yn ta ha hwi a with redya an kammow.
4. Dallethwgh ragdres istori bewnans. Skeusennow, resepys hag istoriow yn lyver kov may hwer ev y aray. Gwelewgh gwriansow kovheans.
5. Ewgh yn-mes. Bosti meurgerys orth our gosel, gwithti rag godros berr, kerdh y’n park.
6. Assayewgh jigsowys a dhewis ev. Krowswerdhyn gans lytherennow bras, hwilansow geryow ha jigsowys. Gwelewgh jigsowys rag demens.

Moy tybyansow: gwriansow y’n studh dalleth.

Gwriansow rag Alzheimer y’n studh gres

An Alzheimer’s Association a dheskrif an studh gres avel an hirra dre vras, hag a lever y hall pesya lies bledhen. Geryow a wra kemyska, serrys a dheu moy es, ha’n person a rekwir moy a with. An Alzheimer’s Foundation of America a geworr bos edhom dhe lies den a weres dhe dhalleth po pesya gwriansow. Agas rann a janj dhe bareusi taklow, diskwedhes yn le a styrya, ha kemeres an rannow kales.

1. Plegya, sortya ha kesparya. Towelyow, lodhow, lestri arghans, botonyow herwydh liw. Oberennow gwir, gwrys a-denewen.
2. Kana ha gwaya gans ilow. Kleskyewgh diwleuv, swaysyewgh po donsowgh y’n gegin. Dallethwgh kana hwi agas honan ha gadewgh ev dhe omjunya.
3. Mirewgh dre lyvrow skeusennow. Deskrifewgh an pyth a welowgh ha gelwelgh istoriow: « Ass yw karr. Deriv dhymm a-dro dhodho. » Sewyewgh an henwyn a wra ev usya.
4. Gwariowgh gwariow sempel gans skeusennow. Picture pairs gans peswar dhe hwegh prileghen ha skeusennow gweladow, po Find the same gans dew po tri dewis.
5. Gorfennewgh lavarennow koth. « Aval pub dedh a with… » Lavarennow dyskys nans yw termyn hir a dheu yn es yn fenowgh. Assayewgh Finish the saying, le may hyllewgh diskwedhes neb diwedh gans unn dapp.
6. Dowrhewgh ha gwithyewgh losow. Pottow a-bervedh po gwel ughel, gans kanna dowr byghan.
7. Gwrewgh gwari kesparya a skeusennow teylu. Photo pairs a wra usya skeusennow a dhewisowgh war agas devis, ha ny wrons i bythkweth y asa.

Moy tybyansow: gwriansow y’n studh gres.

Gwriansow rag Alzheimer y’n studh diwettha

Y’n studh diwettha, an Alzheimer’s Association a lever bos tus ow kelli an gallos dhe worthebi dh’aga kerghynnedh ha dhe besya kesklapp, kyns i a yll leverel geryow po lavarennow hwath. Gwrians lemmyn a styr konfort ha keskolm, dres dhe le mayth esow an person ow powes.

1. Gwariowgh an ilow meurgerys ganso yn kosel, heb an bellwolok ow kesstrivya.
2. Rewgh knouk dorn gans eli gans sawarn a gar ev.
3. Profyewgh taklow medhel dhe dhalhenna: golgh toemm, gwlan medhel, men hir.
4. Redyewgh yn ughel salmow, bardhonegow po istori koth. An ryth a vern moy es an styr.
5. Esedhewgh yn-mes y’n skeus, po ryb fenester gans ydhyn dhe vires orta.
6. Mirewgh war-barth orth unn skeusen vras. Howlvleujen po ki ow lenwel skrin leghen, ha hwi ow leverel an pyth a welowgh.

Moy tybyansow: gwriansow y’n studh diwettha.

Py gwariow a ober rag nebonan gans Alzheimer?

Dewisewgh gwariow le na yll travyth bos fyllys. Pub gwari war an wiasva ma yw heb kost, a wra resek yn beurell ha nyns eus dhodho termynador, skor po omrolya.

Rag fatell esedha war-barth, pygemmys gweres dhe brovia ha pan dhe heddi, redyewgh fatell wari gwariow gans nebonan gans demens. Mars owth omwovyn a-dro dhe « gwariow kov », gwelowgh gwariow kov rag tus koth gans demens.

Fatell wul pub gwrians esya

Kussulyow an NIA a dheu yn-mes a nebes usadowyow: paryewgh an gwrians orth an pyth a yll an person gul, gweresewgh dhodho dalleth, mirewgh rag serrys, surhewgh ev dhe omglewes sowen, ha gadewgh ev dhe sempel mires mars yw henna an pyth a gar.

• Dewisewgh an termyn a’n jydh pan vo y well, ha gwithewgh an esedhogow berr.
• Gorrewgh pup-tra yn y le kyns may hyllewgh dalleth a-dhistowgh.
• Gelwelgh, na worhemmynnewgh. « A yllydh ow gweres? » a ober gwell es « Termyn rag gwrians. »
• Gwrewgh an kynsa kamm hwi agas honan ha gadewgh ev dhe omjunya.
• Profyewgh unn kamm hag unn dewis orth unn termyn.
• Gadewgh ev bos gwrys y fordh ev. Towelyow kamm yw da lowr.
• Heddyewgh ha’n gwrians hwath plesont. Gorfenna a-varr yw sewen da, nyns yw fyllel. Mars nag yw ev ow mynnes, gwelowgh pan lever nebonan gans demens na.

An Alzheimer’s Association a lever yn sempel: fogella war delit, a-der kollenwel.