Oilongadano

Oilonga nomaudano ovanhu ve na Alzheimer's

Sha talululwa Elesho lominute 6Kokangudu ka-Golden Moments · Nghee hatu shange

Enyamukulo lixupi

Oilonga iwa komunhu e na Alzheimer's ohai longifa oinima oyo hai kala efimbo lile: ounongo wa longwa efimbo lile, omaimbilo akulu, oilonga yokeeumbo ya ikililwa nomaliudo olutu. Pehovelo, omakasha, omaudano okombada yotafele, okuteleka nokutalelapo otashi dulika natango shi longe. Pokati, kendabala okupeta, okutopola, okwiimba, omambo omafano nomaudano malula omafano. Pehulilo loudu, omusika, ekwato nokukala pamwe osho sha fimanenena. Taleni nghee omunhu e li nena.

  • Alzheimer's oyo etomheno la hafifwa unene lokukala nomaluhepo edimbuluko, onghee omaetepo oilonga yovanhu ve na omaluhepo edimbuluko otaa longo yo kuyo.
  • Omauyelele mape olundji ohaa kala madjuu tete, ofimbo ounongo nomaimbilo a liwa nale ohai kala efimbo lile. Tungileni kwaasho.
  • Omidingonoko ohadi lumbakana nomafiku mawa nomafiku madjuu osho shito. Hoololeni she likolelela kwaasho omunhu ta dulu nokuhafela nena.
  • Hoololeni omaudano ehe na efimbo lokuvalula, oitwa ile omapulo okuyeleka, ndele efeni omafano a kale taa monika.
  • Okutala, okukwata sha ile okukala pamwe ashike nako oku li yo okukufa ombinga.
Kepandja eli (oitukulwa 7)
  1. Mbela Alzheimer’s oi li ya yooloka ko komaluhepo edimbuluko shi na sha noilonga?
  2. Oilonga yoludi lilipi hai wapalele Alzheimer’s unene?
  3. Oilonga yaAlzheimer’s yopehovelo
  4. Oilonga yaAlzheimer’s yopokati
  5. Oilonga yaAlzheimer’s yopokuhulilo
  6. Omaudano elipi haa longo komunhu e na Alzheimer’s?
  7. Ongahelipi okuningifa oshilonga keshe shipu

Ngeenge omunhu ou mu hole oku na Alzheimer’s, otashi dulika mwa mona nale kutya oinima imwe ohai kana diva ofimbo imwe hai kala po. Otashi dulika a dimbwe ongodi yongodi yonena ongula ndele ta imbi natango eendjovo adishe deimbilo, ta pete oshiyata ngaashi e shi ninga alushe, ile ta yandje omakasha nopehe na okudiladila. Oilonga iwa ohai tungilwa kounongo oo wa kala po. Epandja eli otali yelifa kutya omolwashike, ndele tali yandje omaetepo pomudingonoko keshe nomaudano oshali e li kepandja eli taa wapalele.

Mbela Alzheimer’s oi li ya yooloka ko komaluhepo edimbuluko shi na sha noilonga?

Haihapu. Omaluhepo edimbuluko oshitya sha kwatela mo oinima ihapu, nouvela waAlzheimer’s owo etomheno la hafifwa unene lao: Alzheimer’s Association oya ti otau eta 60 fiyo 80 oushento woiholekwa yomaluhepo edimbuluko. Kesheshimwe sha shangwa kombinga yoilonga yovanhu ve na omaluhepo edimbuluko otashi longo yo kuAlzheimer’s, mwa kwatelwa omaetepo oilonga 101 etu.

Osho shiwa okuuda ko elandulafano lomalunduluko olo hali holoka luhapu. National Institute on Aging otai yelifa kutya Alzheimer’s ohai nyono tete oitukulwa yomutwe oyo hai longo nomadimbuluko, ndele lwanima ohai kuma elaka, okudiladila neenghedi dokukala novanhu. Alzheimer’s Association oya ti edidiliko lopehovelo olo hali holoka unene oudjuu wokudimbuluka omauyelele mape a liwa. Keshe umwe oku li a yooloka, novanhu vahapu ove na omatomheno a lumbakana, ashike omukalo ou ohau ulike osho tashi dulika shi longe.

Oilonga yoludi lilipi hai wapalele Alzheimer’s unene?

Oilonga oyo tai longifa eshiivo likulu, la ikililwa nawa olundji ohai ende nawa i dule oyo tai pula okulihonga oshinima shipe nokushi diinina momadiladilo.

  • Ounongo wa longwa efimbo lile. Alzheimer’s Association oya ti omunhu ota dulu natango okudana omaimbilo malula a li e lihonga kopiano omido da pita. Okutunga, okuxwa omuti, okuvonga omakasha, okuteya omungome nokupeta oikutu osho yo.
  • Omaimbilo akulu nomusika ya ikililwa. Ovanhu vahapu ove shii natango eendjovo adishe domaimbilo okudja mounyasha wavo nomomido davo dopehovelo, omaimbilo ongeleka nomaimbilo ohombo yavo. Tala oilonga yomusika.
  • Oilonga yokeeumbo ya yukilila. NIA otai tumbula okukoosha oiyaxa, okutula oinima potafele, okutopola ousokoshi nokupeta oikutu mokati koilonga ovanhu tashi dulika va hafele. Okuuda kutya ove na oshilonga osha fimana.
  • Okudimbulula ponhele yokudimbulukwa. Okutongola efano tali faafana oshipu shi dule okulikumbula edina lalo komadimbuluko. Osho nee omaudano omafano e na keshe shimwe sha monika haa longo nawa e dule omapulo okuyeleka.
  • Omaliudo olutu. Okukwata, edimba, oupyu, omulyo newi ohai kala ya fimana efimbo lile konima eshi eendjovo da ninga didjuu. Tala oilonga domaliudo olutu.

Osho hashi ende nawa unene: keshe shimwe shi na efimbo lokuvalula, eemhango dipe okulihonga, eenghatu dihapu okudiinina, ile omapulo taa yeleke omadimbuluko, ngaashi «Oto dimbuluka kutya ou olyelye?» Iinima oyo ohai eta oshitukulwa shidjuu shaAlzheimer’s komesho.

Oilonga yaAlzheimer’s yopehovelo

Pomuvelo wopehovelo, Alzheimer’s Association oya ti omunhu ota dulu natango okushinga, okulonga nokukufa ombinga moilonga yokukala novanhu, ofimbo ta mono omapuko omadimbuluko ngaashi okudimbwa eendjovo da ikililwa ile apa oinima i li. Ondjila iwa okukala ookaume: puleni kutya okwa hala okutwikila shike nokwa hala ekwafo lilipi.

  1. Twikileni noihafifanwa oyo ya kala po. Golf, bridge, okutungifa, eengudu dokwiimba nongudu dongeleka, nomalunduluko manini ngaashi eengudu dinini neefimbo dihe na eenghuwo.
  2. Daneni omakasha nomaudano okombada yotafele a ikililwa. Alzheimer’s Foundation of America otai tumbula omapulo ouyelele, okukonga eendjovo, omakasha nomaudano okombada yotafele pomuvelo wopehovelo. Daneni moungudu ngeenge okuvalula oitwa otaku mu udifa nai, ile mu efe po okuvalula filufilu.
  3. Telekeni pamwe. Mu efeni a longe eresipi olo e shii momutwe ofimbo nye tamu kwafele mokulesha eenghatu.
  4. Tamekeni oshilonga shokuhokolola onghalamwenyo. Omafano, omaresepi nomahepaululo membo la ningwa nounghulungu olo ta wilike. Tala oilonga dokudimbuluka.
  5. Yeni mu ka talelapo. Orestaurants oyo a hole pefimbo la ngungumana, omuseum etalelepo lixupi, ile okweenda moparka.
  6. Kendabeleni omashongo aa ta hoolola. Oma-crossword e na eendada dinene, okukonga eendjovo nomajigsaw. Tala omashongo ovanhu ve na omaluhepo edimbuluko.

Omaetepo mahapu: oilonga yopehovelo.

Oilonga yaAlzheimer’s yopokati

Alzheimer’s Association otai yelifa omudingonoko wopokati ngaashi oo hau kala mule unene, notai ti otau dulu okukala omido dihapu. Eendjovo ohadi lumbakana, okuhandukila ohaku uya diva, nomunhu okwa pumbwa ekwafo lihapu. Alzheimer’s Foundation of America otai weda ko kutya ovanhu vahapu ova pumbwa ekwafo okutameka ile okutwikila oilonga. Oshinakuwanifwa sheni otashi lundulukile kokulongekida oinima, okuulika ponhele yokuyelifa, nokukwata oshitukulwa shidjuu.

  1. Peteni, topoleni ndele mu faneke. Oiyata, ousokoshi, oiyaha yokulya, oumbuto ve li pamalwaala. Oilonga yashili, tai longwa pamwe.
  2. Imbeni ndele mu nyakukweni nomusika. Omake, endengeleni ile daneni mokombitha. Tamekeni okwiimba nye vene ndele mu mu efeni a uye mo.
  3. Taleni omambo omafano. Hokololeni osho tamu mono ndele mu shive omahokololo: «Ehauto eli oliwa. Lombwele nge kombinga yalo.» Itaveleni omadina aeshe oo ta longifa.
  4. Daneni omaudano malula omafano. Picture pairs noitukulwa ine fiyo ihamano nomafano a taalela pombada, ile Find the same nomahoololo avali ile atatu.
  5. Maneni omayeletumbulo a ikililwa. «An apple a day keeps the…» Omayeletumbulo a liwa nale olundji ohaa uya noupu. Kendabaleni Finish the saying, omo tamu dulu okuulika exulilo keshe nokuumbifa lumwe.
  6. Tekeneni ndele mu file oshisho oimeno. Oitoo yomeumbo ile oshikunino sha yeluka, nekende linini lokuteka.
  7. Ningeni omudano wokufaneka nomafano oukwaneumbo. Photo pairs oha longifa omafano oo mwa hoolola moshilongifo sheni, ndele ihai di mo musho.

Omaetepo mahapu: oilonga yopokati.

Oilonga yaAlzheimer’s yopokuhulilo

Pomuvelo wokuhulilo, Alzheimer’s Association oya ti ovanhu ohava kanifa owino wokunyamukula koshitukulwanhele shavo nowokutwikila eenghundafana, nonande otashi dulika natango va tye eendjovo ile oitya. Oilonga paife otai ti ehekeleko nelikwatafano, tali etwa apa omunhu ta tulumukwa.

  1. Daneni omusika oyo a hole nengungumano, nopehe na TV tai kondjifa.
  2. Mu tiifeni komake nengungumano nomaadi e na edimba olo e hole.
  3. Mu peni oinima inyengwi yokukwata: ekumbafa li na oupyu, oshiyata shofleece, ile emanya la yeleka.
  4. Mu lesheni mokule omapsalme, oitevo ile ehokololo la ikililwa. Omulandu owo wa fimanenena u dule eityo.
  5. Kaleni omutumba pondje momudile, ile popepi nekende tamu tale eedila.
  6. Taleni efano limwe linene pamwe. Ongala ile ombwa tai yadifa oshilongifo shotablet, ofimbo nye tamu popi osho tamu mono.

Omaetepo mahapu: oilonga yopokuhulilo.

Omaudano elipi haa longo komunhu e na Alzheimer’s?

Hoololeni omaudano omo muhe na sha tashi dulu okufindwa. Omudano keshe kepandja eli oshali, ohau longo mombrowser no kau na efimbo lokuvalula, oitwa ile okwiishangifa.

Omudano Osho tamu ningi Ohau wapalele unene
Picture pairs Faneka omafano manene; otaa dulu okukala a taalela pombada Omuvelo wopehovelo nowopokati
Find the same Umbifa efano olo tali faafana naalo li li pombada Omuvelo wopokati nowokuhulilo, nekwafo
Finish the saying Hoolola ondjovo yaxuuninwa meyeletumbulo la ikililwa, ile li ulikwe Omuvelo wopehovelo nowopokati
Picture puzzle Pingakanifa oitukulwa 4 ile 9 i shune ponhele yayo, nefano la ulikwa Omuvelo wopehovelo nowopokati
Conversation cards Efano nepulo la manguluka lokupopya Omuvelo keshe, nomunhu okupopya naye
Photo pairs Omudano wokufaneka wa ningwa nomafano eni vene Omuvelo wopehovelo nowopokati
Coloring Umbifa olwaala, ndele oshitukulwa shefano; ile shi pilinda Omuvelo keshe, nekwafo

Shi na sha nanghee tamu kala omutumba pamwe, ekwafo li fike peni nokutokola kutya onaini tamu xulifa po, lesheni nghee tamu dana omaudano nomunhu e na omaluhepo edimbuluko. Ngeenge otamu lipula kombinga «yomaudano omadimbuluko», taleni omaudano omadimbuluko ovakulunhu ve na omaluhepo edimbuluko.

Ongahelipi okuningifa oshilonga keshe shipu

Omayele aNIA otaa shuna keenghedindjikilile dinini: wapalekeni oshilonga naasho omunhu ta dulu okuninga, mu kwafeleni okutameka, taleni okuhandukila, shilipalekeni kutya okwe li uda a pondola, ndele mu mu efeni a tale ashike ngeenge osho a hala.

  • Hoololeni efimbo lomafiku opo e li nawa unene, ndele kaleni mwa ngungumana noifimbo i li ipupi.
  • Tuleni keshe shimwe poluhaela tete opo mu dule okutameka diva.
  • Shiveni, ha nokuyandja elombwelo. «Oto dulu ngaa okukwafela nge?» ohashi longo nawa shi dule «Efimbo loshilonga.»
  • Longeni eenghatu dotete nye vene ndele mu mu efeni a uye mo.
  • Yandjeni eenghatu imwe nehoololo limwe pefimbo.
  • Efeni shi ningwe monghedi yaye. Oiyata inai yukilila oya wana.
  • Xulifeni po fimbo tashi hafifa natango. Okuxulifa po diva oshidjemo shiwa, kashi fi okufindwa. Ngeenge okwa anya, taleni ngeenge omunhu e na omaluhepo edimbuluko ta ti ahawe.

Alzheimer’s Association otai shi popi paunafangwa: yandjeni elitulemo kehafo, ha koshidjemo.

Omapulo haa pulwa olundji

Oilonga ilipi iwa komunhu e na Alzheimer's?

Oilonga ya ikililwa ya ningwa ilula kanini: okupeta oikutu, okutula oinima potafele, okuteleka pamwe, omusika nokwiimba, okutala omafano, okweenda, okulonga moshikunino nokukala pamwe noshiinamwenyo shopaumwene. Omaudano malula omafano, omajigsaw mapu nomakasha eenghundafana otaa longo yo kuvahapu. Hoololeni osho omunhu a kala e hole alushe ndele shi longeni pamwe naye.

Omaudano oku li nawa kovanhu ve na Alzheimer's?

Omaudano otaa dulu okukala ondjila iwa yokukala efimbo pamwe ngeenge omunhu ote a hafele. Kape na omudano wa ulikwa kutya otau velula, tau ngongopaleke ile tau kelele Alzheimer's, onghee hoololeni omaudano omolwehafo: omafano manene, omahoololo mashona, no kapu na efimbo lokuvalula, oitwa ile omididimbe dokulombwela kutya osha puka.

Ope na eyooloko pokati koilonga yomaluhodi edimbuluko noilonga yaAlzheimer's?

Luhapu ahawe. Ouvela waAlzheimer's owo etomheno la hafifwa unene lokukala nomaluhepo edimbuluko, nomafetepo oilonga oo tuu oo otaa longo. Osho tashi kwafele muAlzheimer's okuuda ko kutya omadimbuluko opopepi olundji ohaa kana tete, onghee oilonga ya tungilwa kounongo wakulu, omaimbilo neenghedindjikilile olundji ohai ende nawa.

Omunhu e na Alzheimer's yopokuhulilo ota dulu natango okuhafela shike?

Omusika oyo a hole, okutiifwa komake nengungumano, oinima inyengwi yokukwata, okuleshelwa, okukala pondje, nelikwatafano nomunhu oo e mu lineekela. I kaleni ipu noya ngungumana, ndele taleni oshipala nolutu laye mu mone osho e hole.

Ongahelipi handi dulu okuningifa omunhu e na Alzheimer's a kale e na ohokwe moilonga?

Mu puleni ekwafo ponhele yokushiivifa kutya ope na oshilonga, longekideni keshe shimwe tete, ndele mu tameke nye vene opo e dule okuuya mo. Okuhoolola efimbo lomafiku opo e li nawa unene otashi eta eyooloko linene. Ngeenge okwa tya ahawe, kendabaleni vali lwanima ile mu pe oshinima shinini.

Eeshako doilongifo

Ohatu tula omalinki komahangano nokeekonakono omo epandja eli la likolelela. Keshe shimwe osha li sha talululwa eshi epandja la pepalekwa.

  1. What Is Alzheimer's Disease? · National Institute on Aging
  2. What is Alzheimer's Disease? · Alzheimer's Association
  3. Stages of Alzheimer's · Alzheimer's Association
  4. Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  5. Activities · Alzheimer's Association
  6. Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America

Mbela owe lilongekela eudano liondjabi?

Omafano manene, kaku na efimbo lokuvalwa, kaku na oitwa, nokaku na okulishangifa. Daneni pamwe me-browser yeni.

Kufa omaudano aa pamwe naave

O-app yoshali ya-Golden Moments yee-iPhone, iPad na-Android: omafano manene eetaila, omaudano e na omafano oukwaneumbo woye mwene, nomakanghameno omafano oo haa longo nopehe na Wi-Fi. Kaku na o-akaunda, omaulikifo oipindi, efimbo lokuvalwa ile oitwa.