Alzheimerimik naapertulinnut aliussaqat spilitillu

Asannittoq Alzheimerimik naapertulimmik isumagiguit, malunnarnerussagunarpoq amerlaqaat ilai sukkasuumik tammartartut, allat suli atugaasartut. Ullaaralaami oqarasuaat eqqaamajunnaarsinnaavaa, kisianni erinarsuutip oqaatsui tamaasa erinarsorsinnaavai, qillerfik illua-tungaanit matusarsinnaavaa imaluunniit kaattinik agguassisinnaalluni eqqarsaatiginiarluni. Aliussaqat pitsaasut pisinnaasanik taakkuninnga atuuttunik tunngaveqarput. Qupperneq manna nassuiartarpoq sooq taamaattoq, kingornalu killiffimmi tamani siunnersuutinik saqqummiivoq, spilit akissarsiaanngitsullu nittartakkani taakkununnga naleqquttut saqqummiullugit.

Aliussanut tunngasut Alzheimeri dementiamit allaaneruaava?

Allaanerusarpoq. Dementia suli isumaqartoq namipaamik, unammissaanermik suunersoq, Alzheimerip napaataasa nalinginnaanerpaat: Alzheimer’s Association nalunaarutigaa dementia 60-init 80 procentii Alzheimerimit pisimasoq. Dementiamut aliussanut tunngasut allanik allaatigineqartut amerlanerit Alzheimerimullu atuupput, ilanngullugu uagut aliussat 101-tut siunnersuutaat.

Paasiuminaatsorli tassaavoq qanoq allanngornerit tulleriiaarnerat arferunneqarnersut. National Institute on Aging nassuiartarpoq Alzheimeri siullermik qaratsap ilai eqqaamasarnermut attuumassuteqartut aserortarsimasai, kingornalu oqaatsinik atuisinnaaneq, eqqarsaatersinnaaneq pissusegarnermillu naapertuuttarpoq. Alzheimer’s Association oqarpoq erqimilluallaap malunnarutaanerpaataa maannakkut nutaanik ilinniakkat eqqaamajunnaarnertik. Inuit tamarmik assigiinngillat, amerlanerillu assigiinngitsunik peqquteqarlutik naapertuuteqartarlutik, kisianni ilusilersuineq una iluaqutaasinnaasunik nassuiartarpoq.

Alzheimerimut suna aliussaq naapertuuppa?

Aliussat ilisimasanik sungiusimasanik itsarnisaanillu tunngaveqartut, nutaanik ilinniarniartuni eqqaamasarnianillu tunngaveqartunit ajornannginnerusarput.

• Pisinnaasat sivisumillu sungiusimasat. Alzheimer’s Association erseqqissaavoq inuk piano-mik tusarnaartitsinerit piaqqiut sungiusimasai suli tusarnaartitsisinnaallugit. Ulliamik, qerrusernermik, kaattinik agguaaneq, igasat nuuaaneq matullu matusartorneq taamaallaat pineqarsinnaapput.
• Eriarsuutit pisoqaasimasut familiarillu. Amerlanerit erinarsuutinik inuusuttuullutillu tusarnaartartunik, erinarsuutinik qinusarnernilu aammalu katittuinermi erinarsuutit tamarmik ilisimavaat. Takuuk eriarsuutinik aliussat.
• Ullut tamaasa suliat atorfissaqartillutik. NIA eqqaamavai, inummut nuannarineqarsinnaasut aasillugit igasaaneq, nerrivimmut pilersorneq, aalakkit immikkoortiterneq matullu matusartorneq. Atorfissaqartuunermik misigineq pingaaruteqarpoq.
• Ilisarnaaneq eqqaamasarnermit ajornannginneruvoq. Assilisaq assinganik takornariarlugu tikkuaarlugu, eqqaamalluni taaguutiginermik ajornannginnerusarpoq. Taannattaaq assinik spillit, assi tamakkiisoq ersillugu, apeqqutinut misissueqqissaartunut pitsaanerupput.
• Misigisaqaatit. Atuunissusia, tippigissusia, kissassusia, mamassusia nipilu oqaatsit ajornanngoraluartut suli pingaaruteqarluinnarput. Takuuk misigisaqarnikkut aliussat.

Ajornannginnerusartut ilanngullugit: nalunaarsuiffimmik atuineq, malittarisassat nutaat ilinniartariaqarnissaat, qaffasissunik maalaarniarluni eqqaamasaqarnissaq, apeqqutillu eqqaamasaat misissuisut, soorlu “Una kinaasoq eqqaamaviuk?” Taakkua Alzheimerip ilai ajornartorsuit pingaarutilersittarpai.

Alzheimerip aallartinnerani killiffiani aliussat

Aallaqqaammut killiffiani, Alzheimer’s Association oqaatigaa inuk suli biilit aqqusinnaallugu, suliffegarsinnaalluni aammalu inooqatigiinnut peqataasinnaalluni, kisianni malugisarsinnaalluni eqqaamasaatit ajortut, soorlu oqaatsit familiarit imaluunniit suut sumiinnersut puigornartut. Naleqqiutissaq pitsaanerpaaq peqatigiinnissaq: suna ingerlatiinnarniaruk aperiuk aammalu ikiuinermik qanoq pissarsiniartariaqarneranik.

1. Pilersaarutit soqutiginerpaat ingerlatiinnakkit. Golf, bridge, qaammaqqanillu mersornerit, nipilersortartullu peqatigiiffiit ilagiillu, allannguutaalaarlutik, soorlu gruppit minnerit nalunaaqutaallilluunniit piffissanik.
2. Kaattinik spilillilluunniit familiarinik spilligit. Alzheimer’s Foundation of America allappoq aallaqqaammut killiffimmi trivia, oqaatsinik ujarlerneq, kaattinik spilit spilit sakkutooqatigiillu. Kisitsinerit unnersuuteqaleraangata ataatsimoorlutik spilligit, imaluunniit kisitsinerit unitsikkit.
3. Peqatigiillusi igasaqarlusi. Igaffik familiarimik aalajangersimasumik suliariliuk, nammineq atuakkamik atuarlugu ingerlatsissalluni.
4. Inuunermikkut oqaluttuassaanik pilersaarusiorit. Assiliallit, igaasumik aaqqissuussinerit oqaluttuatillu scrapbogimi, nammineq aqunneqartumi. Takuuk eqqaasitsinermut aliussat.
5. Angalaarit. Nerisassat inissiani nuannarinerpaani nipaarnerujussuaq piffissaq, museumimi sivikitsumillu angalaarneq, naatsiivimmi pisuttarneq.
6. Spilillit tigummiarsinnaasut nammineq toqqakkani misiligikkit. Oqaatsinik allanik angisuunik atuiffiusunik, oqaatsinik ujarlerinerit tigummiarsinnaasullu spilillit. Takuuk dementiamut tigummiarsinnaasut spilillit.

Siunnersuutit amerlanerit: aallaqqaammut killiffimmi aliussat.

Alzheimerip akunnerani killiffiani aliussat

Alzheimer’s Association akunnermik killiffissaq nalinginnaasumik sivisunerpaatut nassuiarpaa, ukiullunillu sivisulaartoqarsinnaasoq. Oqaatsit akuleruttarput, kamappoq illersorneq ajorannerusarpoq, inullu isumaginninneq amerlanerusumik pisariaqartinneqalerpoq. Alzheimer’s Foundation of America erseqqissaavoq amerlasuut aliussanik aallartinniarnermut ingerlatiinnarnermulluunniit ikiorneqarnissartik pisariaqartissagaat. Illit suliat aaqqissuisinnaavat, nassuiaatinata takutitsillutit, aammalu ilai ajornartut inigalugit.

1. Matusartorlutit, immikkoortiterlutit assingusunik naalakkit. Qillersaqqat, aalakkit, savilikkuut, qillersaallu qalipaannik. Suliat ilumut pitsaasut, peqatigiillutik.
2. Eriarsorlutit erinarsuutit malillugit aallarit. Patittarlutit, aallarniarlutit imaluunniit igaffimmi tapersorneq. Eriarsorneq nammineq aallartitsigit, peqatisinnaallutit.
3. Assilialiat albeamii qiviarlugit. Takusat nassuiaakkit oqaluttualiorneqarnissarlu kajumississutigisarlugu: “Qarasaasia una qanoq pitsaavoq. Unanik oqaluttuarit.” Kinaasumik taaguutinik atoraluarunigit malinnigit.
4. Assinik spillit piaqqiut spilligit. Picture pairs 4-mit 6-mut assilialinnik, assiliallit ersillugit, imaluunniit Find the same 2-mit 3-mut toqqakkanik.
5. Oqaluttuat familiarit naammassikkit. “Ullut tamaasa iipili…” Oqaluttuat itsaq sungiusimasat amerlanertigut ajornannginnerusarlutik oqaaseqarsinnaapput. Misiliguk Finish the saying, naallugu ataaseq tooruk naamerineqarsinnaalluni.
6. Naatsut imerlugit paarisarlugillu. Igaffimmi naasut imaluunniit naatsiivik qaffattaaq, imermik kuussummik mikisunik.
7. Ilaquttat assilialiinik spillimik naalagarlerlutit sanagit. Photo pairs assilialinnik nammineq toqqakkanik atugassanik sanavoq, tamatumanilu uumasinniittarput.

Siunnersuutit amerlanerit: akunnerani killiffimmi aliussat.

Alzheimerip kingulliup nalaani killiffiani aliussat

Kingulliup killiffiani, Alzheimer’s Association oqarpoq inuit avatangiisimik ingerlatsisinnaajunnaarlutik oqaluttarisinnaajunnaarlutillu, kisianni suli oqaatsinik imaluunniit oqaaserisanik oqariarsinnaasarlutik. Aliussaq maanna nukissiuineq peqatiginninnerlu isumaqarpoq, inup inuuffissaani.

1. Eriarsuutit nuannarinerpaat nipaarluaannartumik tusarnaartitsikkit, TV-ip akerlianik.
2. Assaat akuerisaartitsikkit tippigissuserlutik misigisunik nuannarinerpai atortillugit.
3. Sattunik aqqusaarluinnartunik holdsissutissanik neqeroorfigiuk: qillertoq kissartoq, fleece, ujarak maninniarujussuaq.
4. Nipituumik atuarfigiuk tussiutit, taallat imaluunniit oqaluttuaq familiarit. Niperuttorneq isumaqarfinnit pingaarnerusarpoq.
5. Avataani issiasaarit tarrilersumi, imaluunniit igalaap siani timmissanik isiginissaqarsinnaalluni.
6. Assilisaq ataaseq angisooq peqatigiullugu takujuk. Naasut seqininniit imaluunniit qimmeq tablet-ip skærniani tamakkiisumik, takusatit nassuiaarlugit.

Siunnersuutit amerlanerit: kingulliup killiffiani aliussat.

Alzheimerimik naapertulimmut suna spillit naleqqorpa?

Spillit ajorsinnaanngitsut toqqakkit. Spillit nittartakkaniittut tamarmik akissarsiaanngillat, browserimi ingerlasarput nalunaarsuiffimmillu, kisitsisinermik nalunaarsuinermilluunniit ataqanngillat.

Qanoq peqatigiinnermik issiasarnissaq, ikiorneqarsinnaanera qanoq annertutigisoq, aammalu qaqugulaartarluni unitsinneqarnissaq pillugu atuakkit dementiamik naapertulimmik peqatigiillutit qanoq spillineqarsinnaasoq. “Eqqaasitsinermut spillit” pillugu apeqquteqaruit, takuuk utoqqalinut dementiamik naapertulinnut eqqaamasarnermik spilit.

Aliussaq inuiaqatigiinni ajornanngortitsineq

NIA-p siunnersuutai imarisai amerlanertigut aalajangersimasut: inup piginnittaasaannut aliussaq naleqqiullugu, aallartittuarniarlugu ikiorlugu, kamannerata malinnaavigisarlugu, iluatsitsisoq misigisinniarlugu, aammalu kisiarluni isiginnaarnissaq nuannaariguni taama atorlugu.

• Ullup ingerlanerani naammaginartup nalaani toqqaruk, sivisuunngitsumillu sivisussuseqarnissaa.
• Saqqummiussat tamarmik siulliullugu piareersikkit taava zuttoq aallartissinnaallutit.
• Kajumissikkit, peqqussutissaanngikkit. “Ikinnaatsinngaa?” pitsaanerusarpoq “Maanna aliussaqarfissaavoq”-mit.
• Suliap aallaqqaataa nammineq aallartissuk peqatisinnaallutit.
• Ataaseq ataasiarluni aalajangersimasumik suliassaq toqqagassallu neqeroorfigiuk.
• Nammineerluni qanoq iliuuseqarniarnera inassutiguk. Qillersaqqat naligiinngikkaluartut ajorunnaapput.
• Nuannaaralloarnikkut unitsigit. Piareernani unitsitsineq inerneruvoq, ajortumik ingerlatinneqanngilaq. Nammineerluni qinikkuni, takuuk dementiamik naapertulik qinikkaangat.

Alzheimer’s Association nassuiaaraa: nuannaarnissaq pingaarutileruk, angusaqarnissaq pinnagu.