An gorthyp berr
Gwriansow skiansek a wra devnydh a douch, sawer, blas, son ha gwel: dorn-fasya lent, kisten a wias medhel, losow fres dhe sawra, sonyow natur, po mires orth ydhyn orth fenester. I a fytt pub nivel hag yma talvosog dres eghen diwettha. Gwrewgh checkya kyns rag peryllys dagha, alergeddow, kudynnow kroghen ha sensyfter sawerow, profewgh unn dra orth unn termyn, ha hedhewgh mar hevel an den anes.
- Nyns eus edhom a atebow ewn dhe wriansow skiansek, ytho i a ober dhe bub nivel, y’ga mysk y’n gweli po y’n gador.
- Profewgh unn skians orth unn termyn yn stevell gosel, ha govynnewgh po gwrewgh gwarnya kyns tochya.
- Gwaytyewgh taklow byghan ha tra vyth a hevel po a sawer haval orth boes mes nag yw, drefen y hyllyn tus gorra taklow yn aga ganow.
- Gwrewgh checkya rag alergeddow, kudynnow kroghen ha kudynnow anella kyns devnydhya eliow, sawerow po boes.
- Nyns eus dustuni krev bos aromatherapy ow gweres arwodhyow dismyk; devnydhyewgh sawerow marnas rag lowender sempel, mar mynnowgh hwi.
War an folen ma (6 rann)
Gwriansow skiansek a wra devnydh a’n pymp skians: touch, sawer, blas, son ha gwel. Nyns eus edhom dhedha a gov, a gammow po a atebow ewn, ytho i a yll ober orth pub nivel. I a brov moyha posek diwettha. An Alzheimer’s Association a not y hwra tus yn nivel diwettha perghya an bys dre vras der an skiansow, hag y hyllydh hwi diskwedhes rach dre douch, son, gwel, blas ha sawer. Nebes checkys sempel a wra an gwriansow ma kosel rag pubonan.
Pyth yw gwriansow skiansek rag dismyk?
Gwriansow skiansek yw perthyansow sempel drehevelys a-dro dhe unn skians orth unn termyn, kepar ha tevi gwias, sawra losow po goslowes orth glaw. An NHS a lever y tal gwriansow nivel diwettha fogella yn fenowgh war an skiansow, hag ev a gampoll ilow, taklow dhe douchya ha handla, ha dorn-fasya. An Alzheimer’s Foundation of America a not y hall bos edhom krev dhe dus y’n nivel diwettha a synsi neppyth yn ogas rag k comfort.
Tybyansow skiansek, skians dre skians
Touch
- Dorn-fasya. Gwrewgh toemmhe nebes eli yn agas dornow ha strokyewgh yn lent a’n vregh dhe bennow an vysyes. An National Institute on Aging a gampoll fasya gans eli heb sawer rag k comfort.
- Kisten wias. Darnow bras a velvet, corduroy, fleece, satin ha gwlan dhe stroka, plegya ha kewsel a-dro dhedha.
- Lyawenn domm. Lyawenn domm, glyb rag an dornow yn jydh yeyn. Gwrewgh previ an toemmder war agas bregh hwi kyns.
- Apron po kudhlen gwrians. Botonyow bras, zipperys, snodennow ha darnow gans tochys dyffrans gwrys fast warnodho.
- Plegya ha glatthe. Kisten a lyawennow po napkyns glan dhe blegya, bernya ha plegya arta.
- Neppyth medhel dhe synsi. Kudhlen fleece, pluvek po enyval medhel haval orth gwir, profys yn sempel, nevra haval orth gwariell.
Sawer
- Losow fres. Gwrewgh rutya mintys, rosmari, basil po lavrek ynter agas bysyes ha’ga dri dres.
- Saweryow an gegin. Koffi ow tevi, bara ow tosli, kanel po orien ow pos kregys yn ogas.
- Bleujyow. Dorewgh nebes bleujyow fres a’n lowarth po a’n shoppa.
- Askorrans aswonys. An sebon po eli a wrussons i devnydhya pup-prys, mar kwra aga kroghen y dhegemeres.
Blas
- Blas meurgerys. Loy bras byghan a neppyth a garons i, kepar ha souben aval, podin po dehen rew, yn furv a yllons i dybri yn saw.
- Gweres gans pobas. Tastya frooth po nebes glasys byghan ha hwi ow pobas war-barth.
- Delisyow an seson. Pompyon dowr y’n hav, sider tomm y’n kynnyav, servys orth toemmder saw.
Son
- Ilow meurgerys. Kanow aswonys orth son kosel; gwrewgh mires orth gwriansow ilow.
- Sonyow natur. Glaw, mordonnow po kan ydhyn. An NIA a not y hevel bos ilow, tros gwynn ha sonyow natur ow koselhe nebes tus.
- Agas lev. Redya yn ughel, hwmma, po derivas hwedhel.
- Offrynnow sempel. Tabour dorn, shakyer po klogh dhe wari war-barth gans ilow.
Gwel
- Mires dre’n fenester. Bojyer ydhyn a-ves dhe’n fenester, fleghes ow kerdhes tre, po ergh ow koedha.
- Tank pysk po gwydhyow lent. Gwayans kosel heb son ughel.
- Skeusennow bras. Unn skeusen kler orth unn termyn, synsys orth nivel an lagasow.
- Kolor ha patron. Sortya temmyn gwias splann, bleujyow po napkyns liwys, po folen liwa sempel a’gan sett liwa.
- Yn-mes. An NHS a brof lowarthow skiansek gans losow sawrek, tochys dyffrans ha nasyow dowr. Gwrewgh mires orth gwriansow yn-mes ha lowartha.
Fatell wul kisten skiansek
- Dewisewgh testen junys gans bewnans an den: an treth, an lowarth, an gegin, an shoppa ober, gwrias.
- Dewisewgh pymp po hwegh taklen vras, saw, kepar ha krogen vor vras, loy bren, skarf medhel, sagh byghan a lavrek sygh gwrys yn fast, po stock bren smodh.
- Gwrewgh checkya pub taklen rag darnow byghan, amalow lymm, edhow loos ha tra vyth a yll terri.
- Dorewgh unn dra yn-mes orth unn termyn. Resevowgh hi, deskrifewgh hi, ha gasewgh an den eksplorya.
- Gwrewgh gorra an gisten dhe-ves wosa may hwrello hi pesya arbennek ha may fo an taklow checkys arta kyns an nessa tro.
Sawder kyns oll
Gwriansow skiansek yw kosel, mes yma nebes peryllys posek. Nebes tus ow bywa gans dismyk a yll kemeres taklow nag yw boes rag boes, ha lenki a yll bos kalessa dre dermyn; an NIA a warn y hwra kudynnow lenki y’n nivel diwettha kressya an peryl a dagha.
| Peril | Pyth dhe wul |
|---|---|
| Dagha | Devnydhyewgh marnas taklow re vras dhe lenki. Na botonyow, bysow, mona, marbyllow po gwariellow byghan loos yn kisten. Profewgh boes marnas yn furvow a lever an para gwith bos saw. |
| Taklow a hevel haval orth boes | An NIA a gusul may fo alhwedhys eliow, sebonow, shampoos ha perfum, a yll heveli po sawera haval orth boes, ha may fo dileys frooth artifisyal. Gwrewgh gorra askorransow skiansek dhe-ves wosa devnydh. |
| Alergeddow | Gwrewgh checkya rag alergeddow dhe gnou, latex, gwlan, plansow po sawerow kyns dalleth. |
| Sawerow krev | Gwaytyewgh perfumys krev hag oylys essensek, yn arbennik gans asthma po kudynnow anella erel. Saweryow medhel, naturel yw sawra. |
| Kroghen | Gwrewgh checkya rag kroghen dhrog, terrys po tanow kyns fasya. Devnydhyewgh gwask kosel ha hedhewgh mar kwrans i gwincya. |
| Toemmder | Gwrewgh previ lyawennow tomm ha diwesow war agas bregh hwi kyns. |
| Taklow lymm po gwenonek | Na daffar lymm, gweder po devnydhyow kreft gwenonek. |
A wra aromatherapy gweres?
Martesen nyns yn fordh a yllir y vosura. Daswel Cochrane a aromatherapy rag dismyk a viras orth 13 studh gans 708 den, oll yn trev gwith, ha ny gavas dustuni krev a les. An studhyansow o byghan, an sewyansow o dyffrans, ha ny veu derivys yn ta a effeythyow a-denewen. Mar kwra an den enjoya sawer medhel, aswonys, kepar ha lavrek a’n lowarth, henna yw reson da dhe’n ranna. Nyns yw medhegneth.
Fatell brofia gwrians skiansek
- Dewisewgh pols kosel ha skwychyewgh yn-mes an bellwolok.
- Deusowgh a-rag, leverewgh aga hanow, ha govynnewgh po leverewgh dhedha kyns hwi aga thochya: «Yma eli genev. A vynnowgh hwi rutya dorn?»
- Profewgh unn dra orth unn termyn ma na vo re.
- Mirewgh orth an gorthyp. Fas medhelha, dornow kosel po minhwerth yw arwodhyow da. Tynna dhe-ves, frounsa po anesown a styr hedhi.
- Gwrewgh y synsi berr. Pymp mynysen gosel yw esedhek da.
Powes lent a anella war-barth, kepar ha anella kosel, a yll bos fordh kosel dhe worfenna. Rag moy tybyansow ryb an gweli, gwrewgh mires orth gwriansow nivel diwettha, ha rag anesown diwettha an jydh, gwrewgh mires orth anesown diwettha an jydh.
Govynnow kemmyn
Pyth yw gwriansow skiansek da rag nebonan gans dismyk?
Tybyansow sempel a gomprehend dorn-fasya lent gans eli, handla gwias medhel, sawra losow fres po koffi, goslowes orth ilow meurgerys po sonyow natur, mires orth ydhyn po tank pysk, ha tastya boes meurgerys yn furv saw. Profewgh unn dra orth unn termyn ha mirewgh fatel wra an den gorthebi.
Yw gwriansow skiansek saw rag nebonan a wra gorra taklow yn y ganow?
I a yll bos, gans rach. Devnydhyewgh marnas taklow bras na yllir aga lenki, skipewgh tra vyth byghan po a yll terri, ha gwrewgh gwitha eliow, sebonow ha taklow gans sawer mes a dhrehedh wosa, drefen y hallons i heveli po sawera haval orth boes. Bedhewgh gans an den dres an termyn oll.
A wra aromatherapy gweres gans dismyk?
Daswel Cochrane a gavas nag esa dustuni krev bos aromatherapy ow gweres tus gans dismyk, kyns o an studhyansow byghan ha nag o i kehaval. Mar kwra an den enjoya sawer medhel, aswonys, yma da lowr, mes gwaytyewgh oylys essensek krev, yn arbennik a-dro dhe gudynnow anella po alergeddow.
Pyth yw apron po kudhlen gwrians rag dornow bysi?
Yth yw darn a wias, apron po kudhlen arvregh gans taklow dhe handla gwrys fast warnodho, kepar ha botonyow bras, zipperys, snodennow ha darnow gans tochys dyffrans. Ev a re neppyth dhe dhornow bysi dhe eksplorya. Gwrewgh y checkya yn fenowgh rag tra vyth loos a yll bos tennys yn-mes.
Fentennow
Ni a wra kevrenna dhe’n kowethyansow ha’n studhyow may kreg an folen ma warnedha. Pubonan a veu checkys pan veu nowedhys an folen.
- Late-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Care in the Last Stages of Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Home Safety Tips · National Institute on Aging
- Aromatherapy for dementia · Cochrane
- Activities for dementia · NHS
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America