Naitchuaq kiun
Qulit dementia-mi, savaaksrat piviuttaqł̣uġniaqtut naittuut, ilisautit, alu atausiŋŋuaġuaq isagutaaqsimanivut: atiqsuutit immiuġait, aliksiutinik nalautchit, niġiutit uaqługit, atuqtuut, pisuqtut, piksaliqutit uvvalu apiqhuutit piuġaġutit. Paaqsisigiuk, sivulliq savaaq takutinagu, sapiqsraŋit ilvit savaġiŋi, alu savaaq suliqaqtitigu. Nutqaqtitigu quviasuġuiññaqpan.
- Iġluġmi savaat ilitchuġivut piviuttaqł̣uġniaqtut, inuk ikayuutausimaniraŋanik atuqtauvlugu iñuŋniqsuq.
- Takutinagu uqaqtinnagu, atausiŋŋuaq savaaq piŋaruk, alu malġuk apiqhuutit piŋasigik, initqaqtutit uqautchinnagit.
- Sapiqsraŋa ilvit savaġiŋi, iñuk dementiaqaqtuq quviasuktaŋanik savaaqł̣uni.
- Aulaniqsraq nalunaiqsiruq savaaksraqarniqsaġmik. Atautchikun savaaksramik piŋaruk, inuġiaġutqiññagu.
- Tautuktuaq, ikayuutausraġnaq, uvvalu nutqaqtitiniq piḷḷuataqtut.
Uvani makpiġaami (5 avgutit)
Qulit dementia takisiruani takivḷuaġniaqtuq, taavruma nalautillugu savaaksrat ikayuqtiksraqtuġniaqtut. Uqausiit sapivḷuġniaqtut, savaktaksrat naviktitauniaqtuġniaqtut, alu aullaqtiniq sapiġniaqtuq. Aglaan ikayuutausumiññaqtuġniq alu ilauqatausumiññaqtuġniq piiqsraqaqtuq suli. Ikayuutaġuviich ilaaniq, inuk dementiaqaqtuq suli quviasuġniaqtuq amisunik, ilitchuġivlugiñik savaanik, atuutinik, piksaliqutiniklu iluqatin.
Savaaksrat sunik piviuttaqł̣uġniat quliḷ̣u dementia-mi?
Naittuut, ilisautit, argammi savaaksrat, atausiŋŋuaq isagutaaqsimanivut, piviuttaqł̣uġniaqtut. Alzheimer’s Association uqaqtuq nutaanik savaaksranik iñiqsiniq suliqangitchuq: savaaksrat uvlupak iñuuniaġutaa ilagisigunaaqtaat, immaqaa niġiqaġlusi atullasiġlusi, nautchiagniq, atuutinik naalaktuq, uvvaluḷu pisuaqłusi.
Alzheimer’s Foundation of America nalunaiqsiruq iñuit tavra iḷisimaniqmi suliqaqtut ikpiksraqtuġnianiraŋmik suliqasuanik uvvaluḷu kamagiyaaqtuġnianiraŋmik, ikayuġniaġivḷugillu aullaqtinnalutik savaġnaniḷu. Qulit savaaksraŋisa ilaganiittut atiqsuutit immiuġait, niġiutit uaqługit, aliksiutit nalautchit, apiqhuutit timimun savaaksrat, ilisaqtuat atuutit mumigḷugit, pisuqtut, atuqtuutit, apiqhuutit aglaaġutit, alu piksaliqutit tautukługit.
Qanuq savaaksraq paaŋaqsiñiaġiga piḷḷuataqnialugu?
Amisuat savaaksrat piḷḷuataqtut uvvaluḷu piḷḷuangitchut paaŋaqtitaunivlugit. Makkuat atuġaksrat, Alzheimer’s Association-miñ alu Family Caregiver Alliance-miñ, ikayuġniġaaqtut:
- Ini iñuuqsiġlugu. TV kamitigu, upkuaġvik umiktigu, alu savaaqsraq pitqusiġiŋaruq iñuullasiġlugu.
- Ilvit aullaqtitigu. Immiuġlutin uvvaluḷu akuġlutin aullaqtitigu, apiqsruġlugu: “Ikayuġniaġiviŋa makkunin?”
- Takutinagu, utaqqiḷutin. Atausiŋŋuaq savaaq takutinagu. Tikkuaqquġlugu uvvaluḷu argakkin ikayuġlugu, immaqaa sumun niġiun iḷḷiḷḷugu takutinagu.
- Atausiŋŋuaq savaaq isagutaaqsiġlugu. “Avgunmi immiuġiuk” apiqhuuġniaqtuq “immiuġlugit qaluksraŋisa maliglugit iḷḷiḷugit” uqaŋanin.
- Malġuk apiqhuutit piŋasigik. “Tuŋŋaaġruk atiqsuutit uvvaluḷu qaumaniqtut?” apiqhuuġniaqtuq “suna savaġniqsraqpiuk?” uqaŋanin.
- Sapiqsraŋa ilvit savaġiŋi. Ilvit uuktuġutin, iñuk akuġniaqtuq. Ilvit miqłiqtuut sivuŋmi iḷḷiḷugu, iñuk qaluksraq immiuġniaġaa.
- Suliqaqtitigu. “Makkuat niġiutit Sunday-mi niġiqaġviumun” savaaq iñuŋniqsuq.
- Tautuktuaq aŋi. National Institute on Aging uqaqtuq tautuktinniq quviasuġutausuugunaaqtuq.
Savaaksrat uqautchit quliḷ̣u
Suliqatigisuutit
- Atiqsuutit immiuġait. Mikiḷḷuat, iñiqsraat apiqhuuġniqsuut. Uŋasiksuat atiqsuutit immiuqsimaaqtun, sanioqsimaaqtun, immiuġumaġmiḷḷugillu.
- Aliksiutit nalautchit. Aullaqtitigu ikitqianik malġuŋnik allaŋŋuqtuanik. Qaluksraŋisigun nalautinniq piḷḷuataqtuq.
- Naviqtuġnaiḷḷatait niġiutit uaqługit uvvaluḷu paniksimaglugit. Uŋasik imaq quviasuġutausuuq argammi. Aquvł̣uni paniksimaniq apiqhuuġniaqtuq niġumun.
- Niġiuvik paaŋaqługu. Atausiŋŋuaq savaa piŋaruk, ilvit atautchimik takusraamik savakłutin.
- Niġiqaġnirmi ikayuuti. Uqiutit uaqługit, nautchiaq immiuġlugu, uvvaluḷu akuġniq. Ilvit savikmik ikumamillu kamagilugit.
- Saluġniq, saniraq, uvvaluḷu iñuuqsiġniq. Niġiuviumun saniramik, uvvaluḷu mikiḷḷuamik saluksramik.
Takulugu iġluġmi savaat allatun savaaksranik.
Atuutit alu aulaniq
- Ilisaqtuat atuutit atuqługit. Ilvit aullaqtitigu; amisuat iñuit atuutivḷuġivut iluqatiqsuut allaniqsrani atuġḷugich. Takulugu atuutit savaaksraŋit.
- Mumigniq. Aulaniq, patiktinniq, uvvaluḷu mumigniq quviasuġumiñaqtuaq. Aquvł̣uni piḷḷuataqtuq.
- Puviutaq milukługu. Sukatchiaq aulaniruq, aquvł̣uni tigusraqtauniaqtuq.
- Pisuak iluqatin. Naittuumik, ilisautimik aqpatumik pisuaksigilusi, argakł̣utik ikayuutaqpan.
Piksaliqutit alu unipkaat
- Piksaliqutit makpiŋat tautukługit. Tautuktaŋnik uqaqłutin apiqsruġiññagit: “Taamna qamutik tautuŋa. Uqautilaaŋa.” Takulugu itqaumaniq savaaksraŋit.
- Uqaqatigiiksrat atuġlugit. Uqaqatigiiksrat piksaliqutit apiqsruutit ilagilugit, apiqhuutaiññaqtut.
- Ilisaqtuat tautuktaksrat tautukługit. Ilisautimik tautuktaksramik piŋaruk, qaninniiḷutin, nutqaġumilu nutqaqtitilugu.
Apiqhuutit piuġaġutit, sapiġumiñaitchut
- Piksaliqutit nalautchit, piksaliqutit tautuksimanivlugit. Piksaliqutit nalautchit piksaliqutit tautuksimaniqsut, tautugniq itqaumaniginin suliqaqtuq.
- Atautchimik naliġlugu. Atautchimik naliġlugu atausimik piksaliqutimik takutiniaqtuq malġuŋniññit sisamaniññit piŋasraanik.
- Nalautchigilusi. Nalautchigilusi atiqsuutit nalautchiviḷḷuataqtuq: piksaliqutimun tikkuaqquġlutin, taamna pisukługu.
- Piksaliqutit bingo. Piksaliqutit bingo iḷagiit iluqataqpan piviuttaqł̣uġniaqtuq.
Piuġaġun aullaqtiqpan niaquġnialiqpan, nutqaqtitigu alla savaaq piŋaruk. Takulugu qanuq iluqatin piuġaġniq.
Aulaniqsraq savaaksramun saŋusigiuk
Aulaniqsraq uvvaluḷu irrusiġiniq suliqaqtausuuq. Family Caregiver Alliance nalunaiqsiruq inuk sanianik immiġniqaqtuq irrusiġigumi suliqaqtaugunaaqtuq savaaqtiqsumiññaqtuġnianiraŋmik. Alzheimer’s Association uqaqtuq taamna aulaniq savaaksramun saŋusigiñiaġlugu, nutqaġutqiññagu.
| Tautuktaq | Piŋasraq |
|---|---|
| Niġiuvik saniramiḷḷugu uvvaluḷu tigusramiḷḷugu | Imaqtuq saniraq alu niġiuvik iñuuqsiniq apiqsruġlugu |
| Niġut aulaniraŋit uvvaluḷu patiktinniq | Atuun atuġlugu patiktinniġumun |
| Sanianik immiġniq | Atiqsuutit pisukługit immiuġlugit nalautchiglugillu |
| Atautchimik apiqsruutinik apiqsruutirraqłuni | Qanuqtuurutin, taamna kingunani atuun uvvaluḷu savaaq iluqatin |
| Pisuutirraaqłuni | Iluqatin pisuak, uvvaluḷu savaaq aglautiliqsraq |
| Unnuksami quviasuuŋił̣ḷiq | Qanuqtuutiaq, ilisautiq savaaq qaumaniqmi; takulugu unnuksami aulaniq |
Qakugu nutqaqtinniq uvvaluḷu allamik piḷḷuataqniq
Nutqaqtitigu tautukkuvit aquppiqsranik, niaquġniranik, uvvaluḷu quviasuuŋił̣ḷiq, immaqaa aulaniqsraq, qiniraq, saniaqtuġniq, uvvaluḷu “savaġniaġñiaŋitchuŋa” uqaqłuni. Alzheimer’s Association uqaqtuq alla uvlumi uvvaluḷu apiqhuġniġlugu savaaq uuktuġlugu. Pisuġiaġutqiññagu. Piñiaġuŋił̣ḷiq iqsiñiaġunaaqtuq uvvaluḷu savaaq sapipkaġunaaqtuq; takulugu piñiaġuŋił̣ḷiq uqaqpan.
Nutqaqtitiniq sivulliqsaaq piḷḷuataqtuq. Aquvł̣usi iluqatin tiimik imiqłusi piḷḷuataqtuq. Iḷisimaniq allanguqpan, kingulliq savaaksrat piḷḷuataqniaqtut, alu 101 savaaksrat allatun uuktuġaksranik atuqtaqaqtuq.
Apiqqutit iñugiaktut
Savaaksrat sunik piviuttaqł̣uġniat quliḷ̣u dementia-mi?
Naittuut, ilisautit, argammi savaaksrat piviuttaqł̣uġniaqtut: atiqsuutit immiuġait, aliksiutit nalautchit, niġiutit uaqługit, niġiuvik paaŋaqługu, ilisaqtuat atuutit atuqługit, pisuqtut, piksaliqutit tautukługit, alu apiqhuutit piuġaġutit. Atausiŋŋuaq savaaq isagutaaqsiġlugu, iluqatin atullasigitkik.
Qanuq inuk dementiaqaqtuq savaaksramik piqataqsiñiaġiga?
Tamaita paaŋaqsimaługit, ilvit savaaq aullaqtitigu apiqsruġlugu ikayuġlutit: “Ikayuġniaġiviŋa makkunin atiqsuutinik?” Iñugiaktał̣uamik piqataaqtuġniaqtut, aglaan aullaqtitchiḷ̣ḷuataqnaitchut. Sivulliq savaaq takutinagu uqautigiññarnin piḷḷuataqniaqtuq.
Sumiñiqpa savaamik atautchimik irrusiġiguni?
Irrusiġiniq annauraniqsraqtausuuq, nalunaiqsisuugunaaqtuq savaaqtiqsuġnianiraŋanik uvvaluḷu quviasuutiksraqtuġnianiraŋanik. Iḷuaqutqiññagu, savaaksramik piŋaruk, immaqaa atiqsuutit immiuġaġutit uvvaluḷu atuun atullasiġlugu.
Sumiñiqpa savaaq iḷuaqutqiguŋi?
Annauraniqpan, atullagitñi. Atiqsuutit allaŋŋuġaġniŋit uvvaluḷu qalguit nalaunŋiḷḷataŋit suliqaqtuiññaqtut. Iḷuaqutiniq iḷumun niaquġniqtauttauq, aglaan savaŋaruani atuqsraqługu iñuŋniqsuanik ikayuutausuanillu ikpiksraqługu.
Pivikput
Pituutikput ikayuqtigiit suli uuktuutit uvani makpiġaami atukkatigut. Atuniŋat qiñiqtauplutik makpiġaaq nutaŋuqtitaumat.
- Middle-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Activities · Alzheimer's Association
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging