Àwọn Ìgbòkègbodò fún Dementia Ìpele Àárín

Ìpele àárín dementia sábà máa ń gùn jù, ó sì jẹ́ ìgbà tí àwọn ìgbòkègbodò bẹ̀rẹ̀ sí nílò ìrànlọ́wọ́ gidi. Ọ̀rọ̀ ń wá díẹ̀díẹ̀, àwọn ìgbésẹ̀ ń dàrú, bíbẹ̀rẹ̀ ohunkóhun sì lè dà bí èyí tí ó le. Ṣùgbọ́n ìfẹ́ láti wúlò àti láti kópa sábà máa ń wà. Pẹ̀lú ìṣètò díẹ̀, ẹni tí ó wà ní ìpele àárín ṣì lè gbádùn ọ̀pọ̀ nǹkan, pàápàá àwọn iṣẹ́ tí ó mọ̀ wọ́n, orin àti àwòrán tí ẹ jọ ṣe lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara yín.

Àwọn ìgbòkègbodò wo ni ó ń ṣiṣẹ́ dáadáa ní dementia ìpele àárín?

Àwọn ìgbòkègbodò kúkúrú, tí ó mọ̀ wọ́n, tí a fi ọwọ́ ṣe, tí a pín sí ìgbésẹ̀ kan ní àkókò kan ni ó ń ṣiṣẹ́ jù. Alzheimer’s Association sọ pé ẹ kò nílò láti dá àwọn nǹkan tuntun láti ṣe: àwọn ìgbòkègbodò lè jẹ́ apá kan ìgbésí ayé ojoojúmọ́, bí sísè oúnjẹ alẹ́ papọ̀, ọgbà ṣíṣe, gbígbọ́ orin tàbí lílọ rìn.

Alzheimer’s Foundation of America sọ pé àwọn ènìyàn ní ìpele yìí sábà máa ń ní ìfẹ́ líle láti nímọ̀lára pé wọ́n ní ète tàbí láti tọ́jú nǹkan kan, wọ́n sì nílò ìrànlọ́wọ́ láti bẹ̀rẹ̀ tàbí tẹ̀síwájú àwọn ìgbòkègbodò. Àtòjọ ìpele àárín rẹ̀ ní títún aṣọ ṣe, fífọ àwo, ṣíṣe ìbọsẹ̀ ní méjì-méjì, eré ìdárayá rírọrùn, jíjó sí orin tí ó mọ̀ wọ́n, rírìn pẹ̀lú atọ́nà, orin kíkọ papọ̀, kíkùn àwòrán rírọrùn àti wíwo àwo fọ́tò.

Báwo ni a ṣe ń ṣètò ìgbòkègbodò kí ó lè ṣiṣẹ́?

Ọ̀pọ̀ ìgbòkègbodò ń yege tàbí kùnà ní ìṣètò. Àwọn àṣà wọ̀nyí, tí a yọ láti Alzheimer’s Association àti Family Caregiver Alliance, ni wọ́n ń mú ìyàtọ̀ tí ó tóbi jù wá:

1. Ẹ ṣe ààyè. Ẹ pa tẹlifíṣọ̀n, ẹ ti ilẹ̀kùn kí ẹ sì gbé ohun tí ìgbòkègbodò náà nílò nìkan jáde.
2. Ẹ bẹ̀rẹ̀ rẹ̀ fúnra yín. Ẹ bẹ̀rẹ̀ títún aṣọ ṣe tàbí dída oúnjẹ kí ẹ sì pè é wọlé: “Ṣé ẹ lè ràn mí lọ́wọ́ pẹ̀lú èyí?”
3. Ẹ fi hàn, lẹ́yìn náà ẹ dúró. Ẹ fi ìgbésẹ̀ kan hàn. Ẹ tọ́ka tàbí ẹ fi ọwọ́ yín darí, fún àpẹẹrẹ fífi ibi tí àwo yóò wà hàn.
4. Ẹ fún un ní ìgbésẹ̀ kan ní àkókò kan. “Ẹ tún un ṣe sí ìdajì” rọrùn ju “ẹ tún àwọn wọ̀nyí ṣe kí ẹ sì kó wọn jọ gẹ́gẹ́ bí àwọ̀.”
5. Ẹ fún un ní àṣàyàn méjì, kì í ṣe ìbéèrè ṣíṣí sílẹ̀. “Àwọn aṣọ ìnuwọ́ aláwọ̀ búlúù tàbí àwọn funfun?” rọrùn láti dáhùn ju “Èwo ni ẹ fẹ́ ṣe?”
6. Ẹ ṣe apá tí ó le fúnra yín. Ẹ̀yin ni ẹ ń wọn, òun ni ó ń dà. Ẹ̀yin ni ẹ ń dá okùn sínú abẹ́rẹ́, òun ni ó ń yí okùn.
7. Ẹ fún un ní ìdí. “Àwọn aṣọ ìnuwọ́ wọ̀nyí wà fún oúnjẹ ọjọ́ Sunday” jẹ́ kí iṣẹ́ náà dà bí ti gidi.
8. Ẹ jẹ́ kí ó wò bí ó bá fẹ́. National Institute on Aging sọ pé wíwò lásán lè dùn mọ́ni pẹ̀lú.

Àwọn èrò ìgbòkègbodò fún ìpele àárín

Àwọn iṣẹ́ tí ó wúlò

• Ẹ tún àwọn aṣọ ìnuwọ́ àti aṣọ ìnuwọ́ kékeré ṣe. Àwọn nǹkan kékeré tí ó pẹ́tẹ́ẹ́pẹ́tẹ́ ni ó rọrùn jù. Apẹ̀rẹ̀ aṣọ ìnuwọ́ kékeré gbígbóná lè jẹ́ títún ṣe, títẹ́ àti títún tún ṣe.
• Ẹ ṣe ìbọsẹ̀ ní méjì-méjì. Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn méjì-méjì díẹ̀ tí ó yàtọ̀ gan-an. Yíyàn nípa àwọ̀ nìkan náà dára.
• Ẹ fọ tàbí ẹ nu àwo tí kò ní fọ́. Omi gbígbóná tí ó ní ọṣẹ dùn lára ọwọ́. Nínù nígbà tí a jókòó rọrùn fún ẹsẹ̀.
• Ẹ tò tábìlì oúnjẹ. Ẹ fún un ní irú nǹkan kan ní àkókò kan, kí ẹ sì tò ààyè kan fúnra yín gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ.
• Ẹ ran oúnjẹ alẹ́ lọ́wọ́. Fífọ iṣu, fífà ewé tàbí dída abọ́ kan. Ẹ̀yin ni ẹ ń mú ọ̀bẹ àti iná.
• Ẹ gbá, ẹ nu eruku tàbí ẹ nu nǹkan. Aṣọ fún tábìlì, ìgbálẹ̀ fúyẹ́ fún ìta ilé.

Ẹ wo àwọn iṣẹ́ ilé fún ọ̀pọ̀ àwọn mìíràn.

Orin àti ìrìn ara

• Ẹ kọ àwọn orin àtijọ́ tí ó fẹ́ràn. Ẹ bẹ̀rẹ̀ orin náà fúnra yín; ọ̀pọ̀ ènìyàn ń darapọ̀ lórí àwọn orin tí wọ́n ti mọ̀ fún ọ̀pọ̀ ọdún. Ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò orin.
• Ẹ jó lọ́fẹ̀ẹ́. Ẹ yí ara, ẹ pàtẹ́wọ́ tàbí ẹ rìn ara ní ọ̀nà tí ó dùn mọ́ni. Jíjókòó kò burú.
• Ẹ ju bàlúù. Ó ń lọ díẹ̀díẹ̀, ó sì rọrùn láti gbà láti orí àga.
• Ẹ rìn pẹ̀lú atọ́nà. Ẹ rìn yípo kúkúrú tí ó mọ̀ wọ́n papọ̀, tí ẹ ń fi apá di ara yín mú bí ó bá ṣe ìrànlọ́wọ́.

Àwòrán àti ìtàn

• Ẹ wo àwo fọ́tò. Ẹ sọ̀rọ̀ lórí ohun tí ẹ rí dípò bíbéèrè ìbéèrè: “Ẹ wo ọkọ̀ yẹn. Ẹ sọ fún mi nípa rẹ̀.” Ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò ìrántí.
• Ẹ lo àwọn káàdì ìjíròrò. Àwọn káàdì ìjíròrò so àwòrán pọ̀ mọ́ ìpè ṣíṣí sílẹ̀ tí kò ní ìdánwò.
• Ẹ jọ wo fíìmù àtijọ́. Ẹ yan èyí tí ó mọ̀ wọ́n, ẹ dúró nítòsí kí ẹ sì dúró fún ìsinmi.

Àwọn eré rírọrùn tí kò ní ìfúnpá

• Àwọn méjì-méjì àwòrán pẹ̀lú àwọn àwòrán tí ó hàn. Àwọn méjì-méjì àwòrán jẹ́ kí àwọn àwòrán wà ní ojú gbangba, nítorí náà ó jẹ́ nípa kíkíyèsí, kì í ṣe rírántí.
• Wá èyí tí ó jọra. Wá èyí tí ó jọra fi àwòrán kan hàn àti àṣàyàn méjì sí mẹ́rin péré.
• Ẹ jọ tòlẹ́sẹẹsẹ. Ẹ jọ tòlẹ́sẹẹsẹ dà bí yíyan aṣọ lórí ẹ̀rọ: ẹ tẹ àwòrán kan, lẹ́yìn náà apẹ̀rẹ̀ rẹ̀.
• Bíńgò àwòrán. Bíńgò àwòrán ń ṣiṣẹ́ dáadáa fún àpéjọ ẹbí àti àwọn ẹgbẹ́.

Bí eré kan bá bẹ̀rẹ̀ sí fa ìbínú, ẹ dúró kí ẹ sì ṣe nǹkan mìíràn. Ẹ wo bí a ṣe ń jọ ṣeré.

Yíyí àìsinmi padà sí ìgbòkègbodò

Ìṣesí àìsinmi tàbí àtúnṣe sábà máa ń ní ìdí. Family Caregiver Alliance tọ́ka sí pé ẹni tí ó ń ṣí ibi ìkó aṣọ sílẹ̀ léraléra lè máa gbìyànjú láti tẹ́ ìfẹ́ láti nímọ̀lára pé òun ń ṣe nǹkan tí ó wúlò lọ́rùn. Alzheimer’s Association dábàá darí agbára irú èyí sí ìgbòkègbodò tí ó bá a mu, dípò dídá a dúró.

Nígbà tí ẹ yẹ kí ẹ dúró tàbí kí ẹ yí ọ̀nà padà

Ẹ dúró nígbà tí ẹ bá rí àmì àárẹ̀, ìbínú, ìtìjú tàbí àìnífẹ̀ẹ́, bí àìdúró jẹ́ẹ́, ojú rírun, fífi nǹkan sílẹ̀ tàbí sísọ pé “mi ò lè.” Alzheimer’s Association dábàá gbígbìyànjú lẹ́ẹ̀kan sí i ní àkókò ọjọ́ mìíràn tàbí ṣíṣe ìgbòkègbodò náà ní rírọrùn sí i. Ẹ má fipá mú un. Kíkọ̀ lè wá láti ibẹ̀rù tàbí láti inú pé iṣẹ́ náà le jù; ẹ wo nígbà tí wọ́n bá sọ pé bẹ́ẹ̀ kọ́.

Dídúró ní kùtùkùtù kò burú. Jíjókòó papọ̀ pẹ̀lú ife tíì náà dára. Bí agbára ṣe ń yí padà sí i, àwọn èrò nínú àwọn ìgbòkègbodò ìpele ìkẹyìn lè bá a mu jù, àti ìgbòkègbodò 101 ní ọ̀pọ̀ àwọn mìíràn láti gbìyànjú.