Akissut naatsoq
Dementia akunnermili sammisassat pitsaassusarput nalunartitat, naatsut ingerlatulluunniit ataatsimut avissaartinneqartussat: atisanik imertitsinerit, aalersaatinik naapitsinerit, poortunik errorsinerit, erinarsorneq, pisuttuarneq ilitsersorneqarlunilu, assinik katalogit aamma spilit assilinnik ajornanngitsut. Piareersigit, ingerlattaasaq siulleq takutikkuk, sunniutit ajornarnerpaat tigukkit, kiisalu sammisassaq siunertaqarluni misigisaqartitsiguk. Nunanngatippaa, nuannerunnaarpat unitsikkuk.
- Suliassat angerlarsimaffimmi nalinginnaasut ajorinnginnerusarput, iluaqutaasut inuttullu misigisarami.
- Takutikkit oqaluttuunani, ingerlattaasaq ataaseq ataasiarlutit siulittaruk, apeqqummullu ammasumut sanilliullugu qinersineq marluk nassiukkit.
- Sunniutaasoq ajornarnerpaaq nammineq tiguk, inuk nuannaartitsisinnaasaanik nammineq suliartissinnaaqqullugu.
- Eqqissisimannginneq amerlanertigut inuk suliassaqarusuttartoq ersersinniassavaa. Patillugu 'naamik' sammisassaq tulluarnaq nassiuttaruk.
- Isiginnaarneq, ikioqqaarneq imaluunniit piffissaanngilaq unitsitsineq tamarmik ajorunnaapput.
Quppernermi matumani (immikkoortut 5)
Dementia akunnermili pisarnera nalinginnaasumik sivisuusarpoq, tassanilu sammisassat ikiorserneqarnissamik ilungersunartumik pisariaqartilersarput. Oqaatsit ammarnerusarput, ingerlattaasallu akulerineqarsinnaasarput, kiisalu aallartitsineq ajornakusinnaasarpoq. Kisianni iluaqutaajumasuneq peqataajumasunerlu amerlanertigut sinneruttarput. Piareersaanermik annikitsunnguamik, inuk dementia akunnermiliittut amerlaqisunik nuannersinnaasarpoq, ingammik suliassanik nalunartitanik, erinarsuutinik assinikullu illit saninniit suleqatigiillutik.
Sammisassat suut dementia akunnermili iluaqutaappat?
Sammisassat naatsut, nalunartitat, assanik ulluinnarlutillu, ingerlattaasanillu ataatsimut avissaartinneqartussat, ajorinnginnerusarput. Alzheimer’s Association oqaluttuarpoq nutaanik ersersuinissaq pisariaqanngitsoq: sammisassat ulluinnarni inuunermi ilaanngorsinnaapput, soorlu unnukkut nerisassaq katisimik sanaajuk, naatsiivik isumagineq, erinarsuutit tusarneq imaluunniit pisuttuarneq.
Alzheimer’s Foundation of America ersersitsivoq inuit manna killiffimmiittut amerlanertigut iluaqutaasutut misigisorusuttartut imaluunniit sumik paarsisorusuttartut, sammisassanillu aallartissaanermut ingerlateqqitaanermullu ikiorserneqarnissartik pisariaqartinneqartartoq. Akunnerup sammisassai ilannguppaat atisanik imertitsineq, poortunik errorsineq, aalersaatinik naapitsineq, timikkut nukikkalaarneq ajornanngitsoq, erinarsuutinik ilikkakkanik tusarnaalluni qitunneq, pisuttuarneq ilitsersorneqarlunilu, erinarsorneq peqateqarluni, qalipaatinik titartitsineq ajornanngitsoq kiisalu assinik kataloginik takunnikkut.
Qanoq sammisassaq iluatsittumik pilersaarusiorpara?
Sammisassat amerlasuut iluatsinnissaat imaluunniit iluatsinnginnissaat pilersaarusiornerup nalaani erseqqarpoq. Iliuusissat ukua, Alzheimer’s Association-imit aammalu Family Caregiver Alliance-imit, annersaalluinnarnerupput:
- Inissaq eqqilaaruk. TV qamitikkuk, matu matuguk, aammalu sammisassap pisariaqartitai kisimik saqqummiikkit.
- Nammineq aallartigit. Imertitserneq imaluunniit akulunneq aallaruk, peqataasinnaanissaanut qinikkullu: “Una ikiorserfigisinnaavinga?”
- Takutikkit, kingornalu utaqqigit. Ingerlattaasaq ataaseq takutikkuk. Tikkuaqqukkut imaluunniit assakkut tikikkit, soorlu pooq sumi inissinneqassanersoq takutillugu.
- Ingerlattaasaq ataaseq ataasiarlutit nassiuk. “Akunneratigut imertikkuk” ammarneruvoq “uku imertikkit qalipaatillu tamarmik malillugit toqqortikkit” kiisalu.
- Qinersineq marluk nassiukkit, apeqqut ammasoq pinago. “Seerit tungujortut imaluunniit qaqortut?” akineqaruminarneruvoq “Suna suliarusuppiuk?” aammalu.
- Sunniutaasoq ajornarnerpaaq nammineq suliaruk. Ivit uuttortarpat, taanna akuluppoq. Ivit mersorpaluttarpat, taanna nuilattoqarpoq.
- Siunertaqalersiguk. “Serviettit uku sapaatip akunneranut unnukkumut atorneqarumaarput” suliassaq pisoqaassusilersitsinniassavaa.
- Isiginnaarnissaminik qinnuiguni, isiginnaqarsinnaavoq. National Institute on Aging erseqqissaartitsivoq isiginnaanerlu nuannersinnaasoq.
Dementia akunnermili sammisassat siunnersuutaat
Suliassat iluaqutaasut
- Seerit aammalu errortitat imertikkit. Annikkitsut, tuittoqisut ajornannginnerupput. Kuffertat kiatsut imertinneqarsinnaapput, ajuarsarneqarlutillu imertinneqarsinnaallutik.
- Aalersaatit naapikkit. Allaanngilluinnarnerusut naapissat qassit annikitsut aallartiffigikkit. Qalipaatinut kisimik immikkoortiternerlu ajorunnaanngilaq.
- Poortut aserorsinnaanngitsut errorsikkit imaluunniit pannikkit. Imeq kiasoq sappiullu assani nuannersarput. Ingerlatsilluni pannerneq tukinik ajornannginneruvoq.
- Nerrivimmi pilersitsigit. Ataaseq ataasikkut toqqortakkat ingerlateqqikkit, illillu inississaq ataaseq maligassatut pilersissaruk.
- Unnukkut nerisassiornerni ikiortigit. Naatitat errorsinerat, salatit agguarneri imaluunniit pottussusek akulunneq. Pana aammalu kiassuseq ivit isumagissavatit.
- Saloqqinnermi, eqqilaarneq imaluunniit salinneq. Allaffissaq salissallugu, imaluunniit saloqqunneq silaannarmik sakkutitsisinnaalluni.
Tassa amerlanerit takukkit suliassat angerlarsimaffimmi.
Erinarsuut aamma nukissaq
- Erinarsuutit ilikkakkat erinarsorlugit. Ivit erinarsornerlutit aallartigit; inuit amerlasuut ukiuni amerlasuni ilikkaminik erinarsuutini peqattaasarput. Takukkit erinarsuutigut sammisassat.
- Kiffaanngitsumik qititsigit. Sissunneq, pattaajarneq imaluunniit nukissaq nuannersumik misigisat malillugu. Ingerlatsillunilu ajorunnaavoq.
- Ballonimik milluartitsigit. Arriitsumik ingerlaartarpoq, aammalu ingerlatilluni tigusaruminarpoq.
- Pisuttuarneq ilitsersorneqarlunilu. Aqqut naatsoq ilikkagaq peqatigisarlugu pisuttuaqqigit, tulluaraangallu talerpigisarlugu.
Assit oqaluttuarisaanillu
- Assinik kataloginik takunnikkut. Takusat pillugit oqaaseqaatit, apeqqummilluunniit nassataqanngitsumik: “Biili taanna takujuk. Oqaluttuaraannga.” Takukkit eqqaamasat pillugit sammisassat.
- Oqalugiarutit atukkit. Oqalugiarutit assimik apeqqummillu ammasumik, misiligummik nassataqanngitsumik, ataqatigiissapput.
- Filmi pisoqaasoq peqatigisarlugu isiginnaarlugit. Ilikkagaq toqqaruk, qanittumiinnarlutillu unitsitsillutillu unitsittariaqarpat.
Spilit ajornanngitsut akiueqanngitsut
- Assit naapinnerat assit takuneqarlutik. Assit naapinnerat assit ersittumillu takuneqarnissaat мүмкіндік береді, taamaasilluni maluginiarnerup eqqaamasaateqarani aalajangiiffigineqarsinnaalluni.
- Assi tulliussaq nassaariuk. Assi tulliussaq nassaariuk assimik ataatsimik qinersinillu marluk sisamalluunniit takutitsivoq.
- Peqatigisarlutit immikkoortiteritsigit. Peqatigisarlutit immikkoortiteritsigit atisanik immikkoortiterutitut misigisinnaavoq: assi tooruk, kingornalu kufferti tulliussaq.
- Assinik bingo. Assinik bingo ilaqutariinni inuiaqatigiinnilu katerisimanermi iluaqutaasarpoq.
Spili kamajatsitsilersippat, unitsikkuk allamillu aallartigitsi. Takukkit qanoq peqatigisarluta spilluta.
Eqqissisimannginneq sammisassamut allanngortillugu
Eqqissisimanngitsuliorneq imaluunniit uteqattaarneq amerlanertigut pissutaqarpoq. Family Caregiver Alliance erseqqissaartitsivoq inuk closet-imik immeruttartoq ulapittarumasinnaasoq iluaqutaasumikullu misigisumasinnaasoq. Alzheimer’s Association siunnersuuppoq nukissaq taamaattoq sammisassamut tulluarmut sangutilersinniarlugu, unitsitinagu.
| Takusat | Nassiunneqarsinnaasoq |
|---|---|
| Allaffissaq assallugu imaluunniit ikillugu | Ersaat salinneqarsinnaasoq aammalu allaffissaq salinneqassasoq qinnutigineqarpoq |
| Isikkat eqqissisimanngitsut imaluunniit pattattut | Erinarsuut pattattaqarluartoq pattattussallugu imaluunniit pattaajartumik |
| Skuffit closet-illu imaarneqartartut | Kuffertik atisanik imaluunniit errortitanik imertitassanik immikkoortiternissamullu |
| Apeqqut ataaseq uteqattaarluni aperineq | Eqqissisitsitsinneq, kingornalu erinarsuut suliassarlu peqateqartinneqartaq |
| Angalaarfiginninneq | Peqatigisarluta pisuttuarneq, imaluunniit suliassaq sumik nassataqartoq |
| Unnup nalaani eqqissisimannginneq | Sammisassaq eqqissisoq ilikkagaq, qaamarnarlu pitsaanerulluni; takukkit unnup nalaani eqqissisimannginneq |
Qaqugorlu unitsitsinissaq imaluunniit sanilliussineq
Qasunnermik, kamajatsitsinermik, kanngunermik imaluunniit nuannaajunnaarnermik ersersitsisoqarpat unitsikkit, soorlu eqqissisimannginneq, qisuariarneq, sunik ajartorneq imaluunniit “sapiinngilanga” oqarneq. Alzheimer’s Association siunnersuuppoq ullup nalaani allami misileeqqinneq imaluunniit sammisassaq ajornannginnerulersinneq. Pinngitsaalisassanngilatit. Akerliunneq ersinermit imaluunniit suliassap ajornartoorneranit pisinnaavoq; takukkit naamik oqaraangat.
Piffissaanngilaq unitsitsinissaq ajorunnaanngilaq. Tiimik imertarlutillu peqatigisarluta ingerlasinnaavugut. Pisinnaassusaatit allanngoriartorneranni, siunnersuutit ukua dementia kingulliup nalaani sammisassat tulluarnerusinnaapput, aammalu 101 sammisassat misiliutissat amerlasoorpassuaqassapput.
Apeqqutit nalinginnaasut
Sammisassat suut dementia akunnermili iluaqutaappat?
Sammisassat naatsut, nalunartitat, assanik ulluinnarlutillu ajorinnginnerusarput: seerit imertiterneri, aalersaatit naapinneri, poortut errorsinerat, nerrivimmut pilersitsineq, erinarsuutit ilikkakkani qituttorlugit erinarsorneq, pisuttuarneq ilitsersorneqarlunilu, assinik kataloginik takunnikkut aamma spilit assilinnik ajornanngitsut. Ataaseq tamarmik ingerlattaasanik ataasiinnik avissaartiguk suleqatigiillutillu.
Qanoq ilillunga inuk dementiaqarluartoq sammisassamut aallartitsisinnaavara?
Tamaasa piareersikkit, kingornalu nammineq aallartillutit ikiortinneqarnissaanik qinnuiguk: 'Seerit uku ikiorserfigisinnaavinga?' Inuit amerlasuut ilaasinnaarusuttarput, kisianni aallartitsineq ajornakusinnaavaat. Ingerlattaasaq siulleq takutitsineq nassuiaatinermit ajorinnginnerusarpoq.
Susoqaraanga, nammineq arlaanik uteqattaartoq?
Uteqattaarneq annikinnerusumik ajoqusersinnaavoq, inullu ulapittarumasortoq imaluunniit eqqissisinnaajumasortoq ersersinniassavaa. Naammaginngikkaanni, nukissaq tulluartoq sammisassaq nassiuttaruk, soorlu kuffertat imertitassat imerneqarsinnaasut imaluunniit erinarsuut peqateqarluni erinarsorneqassasoq.
Sammisassaq kukkusorlugu suliarpat susassaqaraanga?
Ajoqusiunngippat, taamak ineruk. Seerit allaanngorlugu imertinneqaraluartut imaluunniit siutit sukumiikkat orneqarsimanngikkaluartut pingaaruteqanngillat. Naammagittaaseq naalliuttuunnaavoq, kisianni inummut tulluarsuuvoq nammineq misigisinnissaminut atorsinnaanermullu.
Najoqqutat
Suliniaqatigiiffiit misissuinerillu quppernerup matuma toqqammavigisaasa innersuussutaat ilannguppavut. Quppernerup nutarterneqarnerani tamarmik misissorneqarput.
- Middle-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Activities · Alzheimer's Association
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging