Orta Evre Demans İçin Etkinlikler

Demansın orta evresi çoğu zaman en uzun evredir ve etkinliklerin gerçek bir desteğe ihtiyaç duymaya başladığı dönemdir. Sözcükler daha zor gelir, adımlar birbirine karışır ve herhangi bir şeye başlamak zor hissettirebilir. Ama işe yarar olma ve işin içinde olma isteği genellikle sürer. Biraz hazırlıkla orta evredeki bir kişi, özellikle tanıdık işlerden, müzikten ve sizinle yan yana yapılan resimli etkinliklerden şaşırtıcı ölçüde keyif alabilir.

Orta evre demansta hangi etkinlikler iyi sonuç verir?

En iyi sonucu, tek adımlara bölünmüş kısa, tanıdık ve elle yapılan etkinlikler verir. Alzheimer’s Association, yeni şeyler icat etmenize gerek olmadığını söylüyor: etkinlikler akşam yemeğini birlikte hazırlamak, bahçeyle uğraşmak, müzik dinlemek ya da yürüyüşe çıkmak gibi gündelik hayatın bir parçası olabilir.

Alzheimer’s Foundation of America, bu evredeki kişilerin çoğu zaman amaç sahibi olma ya da bir şeye bakma konusunda güçlü bir ihtiyaç duyduğunu ve etkinliklere başlamak ya da onları sürdürmek için yardıma ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. Orta evre listesinde çamaşır katlamak, bulaşık yıkamak, çorap eşlemek, kolay egzersiz, tanıdık müzikle dans etmek, eşlikli yürüyüşler, toplu şarkı söylemek, basit resim yapmak ve fotoğraf albümlerine bakmak yer alıyor.

Bir etkinliği işe yarayacak şekilde nasıl hazırlarsınız?

Çoğu etkinliğin başarısı ya da başarısızlığı hazırlığında belirlenir. Alzheimer’s Association ve Family Caregiver Alliance kaynaklarından alınan şu alışkanlıklar en büyük farkı yaratır:

1. Alanı boşaltın. Televizyonu kapatın, kapıyı kapatın ve yalnızca etkinliğin gerektirdiği şeyleri ortaya çıkarın.
2. Kendiniz başlayın. Katlamaya ya da karıştırmaya başlayın ve onu davet edin: “Bana şunda yardım eder misiniz?”
3. Gösterin, sonra bekleyin. Bir adımı gösterin. Eliniz ile işaret edin ya da yönlendirin; örneğin tabağın nereye gideceğini gösterin.
4. Her seferinde tek bir adım verin. “İkiye katlayın”, “şunları katlayıp renklerine göre üst üste koyun” demekten daha kolaydır.
5. Açık uçlu sorular yerine iki seçenek sunun. “Mavi havlular mı, beyazlar mı?” sorusu, “Hangisini yapmak istersiniz?” sorusundan daha kolay yanıtlanır.
6. Zor kısmı kendiniz yapın. Siz ölçersiniz, o karıştırır. Siz iğneye iplik geçirirsiniz, o yumağı sarar.
7. Bir neden verin. “Bu peçeteler akşam sofrası için” demek, işi gerçek hissettirir.
8. İzlemeyi tercih ederse izlesin. National Institute on Aging, sadece izlemenin de keyifli olabileceğini belirtiyor.

Orta evre için etkinlik fikirleri

İşe yarar işler

• Havlu ve yüz havlusu katlayın. Küçük, düz parçalar en kolayıdır. Bir sepet ılık yüz havlusu katlanabilir, düzeltilebilir ve yeniden katlanabilir.
• Çorap eşleyin. Birbirinden çok farklı birkaç çiftle başlayın. Yalnızca renge göre ayırmak da olur.
• Kırılmayan tabakları yıkayın ya da kurulayın. Ilık, sabunlu su ellere hoş gelir. Oturarak kurulamak bacaklara daha rahat gelir.
• Sofra kurun. Her seferinde tek tür eşya verin ve örnek olması için bir yeri kendiniz kurun.
• Yemekte yardım edin. Patates yıkamak, marul koparmak ya da bir kabı karıştırmak. Bıçaklar ve ateş sizde kalsın.
• Süpürün, toz alın ya da silin. Masa için bir bez, balkon için hafif bir süpürge.

Daha fazlası için ev işleri rehberine bakın.

Müzik ve hareket

• Eski sevilen şarkıları söyleyin. Şarkıya kendiniz başlayın; pek çok kişi on yıllardır bildiği şarkılara katılır. Müzik etkinlikleri rehberine bakın.
• Serbestçe dans edin. Sallanın, alkışlayın ya da iyi gelen şekilde hareket edin. Oturarak da olur.
• Bir balon atın. Yavaş hareket eder ve bir sandalyeden yakalamak kolaydır.
• Eşlikli bir yürüyüşe çıkın. Kısa ve tanıdık bir turu birlikte yürüyün; işe yarıyorsa kol kola.

Resimler ve hikâyeler

• Bir fotoğraf albümüne bakın. Soru sormak yerine gördüğünüz şey hakkında yorum yapın: “Şu arabaya bakın. Bana ondan söz edin.” Anılar üzerine etkinlikler rehberine bakın.
• Sohbet kartlarını kullanın. Sohbet kartları, bir resmi açık uçlu, sınav olmayan bir konuyla eşleştirir.
• Birlikte eski bir film izleyin. Tanıdık bir film seçin, yakınında kalın ve ara vermek için duraklatın.

Basit, baskısız oyunlar

• Resimler açık hâlde resim eşleştirme. Resim eşleştirme, resimlerin açık kalmasına izin verir; yani mesele hatırlamak değil, fark etmektir.
• Aynısını bulun. Aynısını bul, bir resim ve yalnızca iki ila dört seçenek gösterir.
• Birlikte ayırın. Birlikte ayır, çamaşır ayırmanın ekrandaki hâli gibidir: bir resme, sonra sepetine dokunun.
• Resimli tombala. Resimli tombala, aile toplantıları ve gruplar için iyi çalışır.

Bir oyun hayal kırıklığı yaratmaya başlarsa durun ve başka bir şey yapın. Birlikte nasıl oynanır yazısına bakın.

Huzursuzluğu bir etkinliğe dönüştürmek

Huzursuz ya da tekrarlayan davranışın çoğu zaman bir nedeni vardır. Family Caregiver Alliance, bir dolabı durmadan boşaltan kişinin, meşgul ve üretken hissetme ihtiyacını gidermeye çalışıyor olabileceğine dikkat çekiyor. Alzheimer’s Association, böyle bir enerjiyi durdurmak yerine ona uygun bir etkinliğe yönlendirmeyi öneriyor.

Ne zaman durmalı ya da yön değiştirmeli?

Yorgunluk, hayal kırıklığı, utanma ya da sıkıntı belirtileri gördüğünüzde durun; örneğin kıpırdanma, kaş çatma, bir şeyleri itme ya da “Yapamıyorum” demek. Alzheimer’s Association, günün farklı bir saatinde yeniden denemeyi ya da etkinliği basitleştirmeyi öneriyor. Zorlamayın. Bir ret, korkudan ya da işin çok zor olmasından kaynaklanabilir; bkz. hayır dediğinde.

Erken bırakmak sorun değildir. Bir bardak çay eşliğinde yalnızca birlikte oturmak da öyle. Yetenekler daha da değiştikçe ileri evre etkinlikleri rehberindeki fikirler daha uygun olabilir; 101 etkinlik yazısında da denenecek çok daha fazlası var.