Activities for Middle-Stage Dementia

Stad kreiz an dementia a vez alies ar stad hiraña, hag e teu da vezañ ret skoazell gwir d’an oberiantizoù. Gerioù a zeu ken diaes, an urzhioù a vez kemmesket, ha kregiñ gant tra vennag a seblant diaes. Met ar fiñvoù da vezañ talvoudus hag en-keñver a zalc’h alies. Gant un dra bennak a stummañ, un den e stad kreiz a c’hall c’hoazh plijout a-walc’h, dreist-holl gant al labourioù anavezet, ar sonerezh hag al luniennoù graet asambles ac’hanoc’h.

Peseurt oberiantizoù a labour mat e stad kreiz an dementia?

Dibaboù berr, anavezet, dare-dorn ha rannet e stummoù dibar a labour gwelloc’h. Kevredigezh Alzheimer Alzheimer’s Association a lavar ne rankit ket inventiñ traoù nevez: an oberiantizoù a c’hall bezañ ur pennad eus ar vuhezskol a-bep-devez, evel ober debriñ asambles, labourat al liorzh, selaouiñ sonerezh pe mont en-dro.

Fondation Alzheimer Amerika Alzheimer’s Foundation of America a zisklêr ez eus alies en ar stad-mañ ur c’hoant kreñv da vezañ talvoudus pe da gofiñ ouzh un dra, hag ez eus ezhomm skoazell evit kregiñ pe kenderc’hel gant an oberiantizoù. Roll ar stad kreiz a sach e-barzh plegañ lerennoù, golchiñ ar platoù, rannañ ar sokennoù, gweladennoù anaoudegezh, dañsal gant sonerezh anavezet, mont en-dro gant guidañ, kanañ asambles, pentriñ simpl ha sellet ouzh albomoù luniennoù.

Penaos e stummit un oberiant evit ma labour?

Ar pezh a bouez brasañ a zo ar stummañ. Ar gwiskadennoù-mañ, a zo tennet eus Kevredigezh Alzheimer hag eus Kenstag an Dic’hirourien, a zo an disoc’h brasañ:

1. Lakait ar plas da vezañ glan. Diffoñsit ar skramañ, serrit an dor ha lakit war-wel nemet ar pezh a zo ezhomm evit an oberiant.
2. Kregiñ ganeoc’h. Kregiñ da blegañ pe da strinkañ ha pedit anezhañ da zont: “Ha c’hallfec’h skoazellañ ac’hanon?”
3. Diskouezit, neuze gortozit. Diskouezit un step. Poentit pe gidit gant ho totenn, evel diskouez e-pleg ar blat.
4. Un step ur wech. “Plegit en daou” a zo aesoc’h eget “plegit an holl hag astennit anezho dre liv”.
5. Reizhit daou dibab, ha na goulennit ket digor. “Ar tooloù glas pe ar re wenn?” a zo aesoc’h da respont eget “Petra a fell deoc’h ober?”
6. Ober ar pezh a zo kaletañ c’hwi-unan. C’hwi a viez, ec’h ober ar strinkañ. C’hwi a dresk ar gwiñv, ec’h ober an hanter-bloaz.
7. Roit un abeg dezhañ. “Ar napkins-mañ a zo evit debriñ Sul” a lak al labour da vezañ wir.
8. Lezit anezhañ da sellet mar fell dezhañ. Institut Nasional ar Heñvelder a lavar e c’hall bezañ plijus ivez sellet hepken.

Ideoù oberiantizoù evit stad kreiz

Labourioù talvoudus

• Plegit toalioù ha lodenn-golc’hiñ. Traoù bihan ha plat a zo aesañ. Ur paner lodennoù-golc’hiñ tomm a c’hall bezañ pleget, lazhet ha adpleget.
• Pareañ sokennoù. Kregiñ gant nebeud pareoù disheñvel. Rannañ dre liv hepken a zo mat ivez.
• Golchiñ pe sec’hiñ platoù diskar. Dour tomm gant sós a zo plijus evit an daouarn. Sec’hiñ o chom azezet a zo aesoc’h evit ar gwaregennoù.
• Staliañ an daol. Roit ur seurt tra ur wech, hag staliit ur plas ac’hanoc’h evel skouer.
• Skoazellañ evit debriñ. Golchiñ patatez, ruilhañ salad pe lakaat ur bolzh da droiñ. C’hwi a zo a-du gant ar gontellou ha an tomder.
• Skubañ, lazhañ pe gwiskañ. Ur stoup evit an daol, un eskob skañv evit ar porched.

Gwelit labourioù ti evit kalz.

Sonerezh ha dizalc’h

• Kanañ ar re gozh anavezet. Kregiñ da ganañ ac’hanoc’h; kalz a dud a dostaas gant ar c’hanaouennoù o deus anavezet abaoe pell. Gwelit oberiantizoù sonerezh.
• Dañsal dieub. Pignat, skuilhañ pe fiñvañ evel a blij. A-azezet a zo mat ivez.
• Taolet ur balon. Chom a ra gant ur c’hoari lent ha aes da zalc’hañ adalek ur seza.
• Mont en-dro gant guidañ. Kerzhit ur chapell berr hag anavezet asambles, a-gevret doare ma skoazell.

Luniennoù ha istorioù

• Sellet ouzh un albom luniennoù. Komz diwar-benn an dra a welit en-lec’h goulennoù: “Sellit ouzh ar c’harr-se. Lavarit din diwar he fenn.” Gwelit oberiantizoù kofiañ.
• Implijit kartenn-gwir. Kartennoù-gwir a bar ul luniañ gant ur gemenn digor, hep kwiz.
• Gwelet ur film kozh asambles. Dibabit unan anavezet, chomit tost hag arsav ur fazh evit paouez.

C’hoarioù simpl, hep pouez

• Pareoù luniennoù gant al luniennoù da welet. Pareoù luniennoù a laka al luniennoù da chom gwelet, ken e tegouezh an dra da welet, ha n’eo ket da gofiañ.
• Kavit ar memes. Kavit ar memes a ziskouez ul luniañ hag nemetañ daou pe pevar dibab.
• Rannañ asambles. Rannañ asambles a zo evel rannañ al lienerezh en ekran: pokit ul luniañ, ha neuze e voutin.
• Bingo gant luniennoù. Bingo gant luniennoù a labour mat evit emvodoù tiez ha strolladoù.

Ma teu ur c’hoari da vezañ kas-nerzh, paouezit ha graet ur pezh all. Gwelit penaos c’hoari asambles.

Troiñ an dizalc’h e oberiant

Dizalc’h pe bezañ ouzh ober an hevelep tra a vez alies gant un abeg. Kenstag an Dic’hirourien a lavar e c’hall un den a zalc’h o vrasañ ur c’hloz a vez o vont e-kerzh ur sentidigezh bezañ dic’hoari ha talvoudus. Kevredigezh Alzheimer a ginnig troiñ an nerzh-se e oberiant heñvel, kentoc’h eget he stokañ.

Pegoulz paouezañ pe cheñch doare

Paouezit pa welit arwezioù a skuizder, a nec’hder, a vezh bezañ mezh pe a dedennoù, evel tremen gant an daelioù, fronañ, pellaat traoù pe lavarout “ne c’hallan ket”. Kevredigezh Alzheimer a ginnig klask en-dro dre ur prantad-deiz disheñvel pe gant an oberiant gwelloc’h aes. Arabat rediñ. Un nac’hadenn a c’hall dont eus ar spi pe eus ar pezh a zo re ziaes; gwelit pa lavar nann.

Paouezañ a-raok a zo mat. Setu ivez azezañ asambles gant ur banne te. Pa vo an gallusted o tont da vezañ bihanoc’h, marteze e klotfe an dibaboù e oberiantizoù diwezhañ ar vuhez gwelloc’h, hag e kav 101 oberiant kalz muioc’h da glask.