Akissut naatsoq
Misigissutsit atornerlugit suliassat aktuaatit, tippissutsit, nerisassat, nipit isiginnaarnerillu atorlugit saqqummertarput: assakkut arrusumik ujaasineq, annoraat aqitsut qalerualimmik, naasut nuttaat tippaarlugit, pinngorsuaq nipaanik tusarnaaneq imaluunniit igalaakkut timmissanik isiginnaarneq. Killiffiit tamarmik atorsinnaavaat, kingulliunerunnullu pingaaruteqaqaat. Siullermik qulaaniartarneq, allergi, amerliartornerit tippissutsit amertuunerillu misissukkit, ataaseq ataatsimut neqerooruk, inullu iluaqutissaqanngitsutut misigisimanera unitsiguk.
- Misigissutsit atornerlugit suliassanik akissuteqarnissamut pisariaqanngilaq, tamatumuunarlu killiffiit tamarmik atorsinnaavaat, inissermi issiavimmiluunniit.
- Misigissuseq ataaseq ataatsimut neqerooruk nipaarluinnarni, aktuaatinnginninnillu apeqqutit imaluunniit nalunaarutiguk.
- Mikisuut qulaaniarsinnaasut nerisassatut tippissuseqartulluunniit isikkoqartussat atussanngilat, inuk qanormik allamik amerlanertigut immikkut pisussinnaammat.
- Ujaasissaq, tippissuseq nerisassulluunniit atorninnginni allergi, amerliartornerit anersaartarnermillu ajornartorsiutit misissukkit.
- Uppernarsaatigisinnaasumik uppernarsaatissaqanngilaq aromaterapi dementia peqqutigalugu ajornartorsiutinik iluaqutaasinnaasoq; tippissutsit nuannersinnaasut atugukkit, taamaattoqartillugu.
Quppernermi matumani (immikkoortut 6)
Misigissutsit atornerlugit suliassat tallimat atorlugit ineriartortinneqarput: aktuanneq, tippaarneq, nerineq, tusarnaarneq isiginnaarnerlu. Eqqaamasat, qitiusumik ilerfiaqarneq imaluunniit akissuteqarnissaq pisariaqartinneqanngilaq, tamatumuunarlu killiffiit tamarmik atorsinnaavaat. Kingulliunerusumi pingaaruteqarnerupput. Alzheimer’s Association erseqqippaa kingulliunerusumi silarsuaq misigissutsikkut pingaarnersigut misigisariaqaralugu, asanninnerlu aktuanermut, nipimut, isiginnaarnermullu, nerinermullu tippaarnernullu ersersitsisinnaallugu. Mianersorluni pilersaarusiorneq suliassaq tamassi eqqissisitsisinnaavaa.
Dementiaqarunik misigissutsimut suliassat suut?
Misigissutsimut suliassat misigissuseq ataaseq sammineqartarpoq, soorlu annoraamik aktuanneq, naasunik tippaarneq imaluunniit sialummik tusarnaarneq. NHS erseqqippaa kingulliunerusumi suliassat misigissutsinut qitiutinnegarnertik pingaartillugu, erinarsuutinik, atortunik aktuaasinnaasunik kiisalu assanik ujaasinermik taaneqartarluni. Alzheimer’s Foundation of America erseqqippaa inuit kingulliunerusumiittut immikkuullarissuumik soqutigisinnaasut suna tamanik nuannaartitsisumik tigummiaqqajaarlutik.
Misigissutsimut siunnersuut, misigissuseq ataatsimut
Aktuanneq
- Assakkut ujaasineq. Ujaasissaq mamarnaq assannut ilikkit assallu arrusumik ujaallugit, talinnit tikkuanut. National Institute on Aging nuannaartitsiniarluni ujaasissaq tippissuseqanngitsoq atorlugu assanik ujaasinissaq taaneqarpoq.
- Annoraanik qalerualik. Annoraat angisuut aqitsut soorlu velvet, kordfløjl, fleece, satin aamma savaat, ujaallugit, immikkoortarlugit oqaloqatiginerusullugit.
- Toqqitseq kiattoq. Ulloq issittoq assanut toqqitseq kiattoq maqinneqartoq. Kiassuseqarfissaq talivinni misissoruk.
- Aaqqitassatulluunniit atassut. Napparut angisuut, lukkersakkat, qalipaatit assatulluunniit ulikkaat akuerullugit qilersorneqarsimasut.
- Immikkoortarneq assullu eqqortumik illersorneq. Qalerualik toqqitsanik imaluunniit napkininik imeqqutaqanngitsunik imalik, immikkoortassallugit, qaleriiaallugit immikkortarlugillu.
- Suna tamanik aqisoq tigumiarineqarsinnaasoq. Savaasoq, akissaq imaluunniit uumasoq aqisoq, kiisalu pingaaruteqanngitsumik neqerooruk, pinnguartaatinngorlugu.
Tippaarneq
- Naasut nuttaat. Minta, rosmarin, basilikum imaluunniit laventeli assaniit aqullugit inummut tippaarniarlugit.
- Igaavimmi tippissutsit. Kaffi imerneqartoq, iffiaq siarlerneqartoq, kaneli imaluunniit appelsiinit amerlineqartoq.
- Naasut. Naasut amerlallit naatsiiviit ilaanni pisiniarfimmiilluunniit pisuussutit aallaruk.
- Atortussat ilikkatut. Soqut imaluunniit ujaasissaq atorsimasaat, ameq tolereriguniuk.
Nerineq
- Taama nuannarineqartoq. Mikisuuvoq nuannarinerpaaminik, soorlu æblesovs, budding imaluunniit is, neriuminarsatullu toqqortaatsikkut naammattoorsinnaasut.
- Iffiamik sanani ikiueqartinneq. Paarnanik nerisaqarlutit imaluunniit frosting mikisooq misigilugu ataatsimoorlusi iffialiortillusi.
- Ukiumut naleqqiussat nerisassat. Vandmelon aasami, æblejuice kiattoq ukiaqqami, kiassuseqarlu naammattoq.
Tusarnaarneq
- Erinarsuutit nuannarinerpaat. Erinarsuutit ilikkat nipaarluinnartumik; takuuk ernersuutit atorlugit suliassat.
- Pinngortitami nipit. Sialuk, imaq imaluunniit timmissat erinarsornerat. NIA erseqqippaa erinarsuutit, nipi aqqusaarneq pinngortitamilu nipai inuit ilaat eqqissisitsisinnaasutut isikkoqartarlutik.
- Nipit. Atuarneq, erinarsorneq imaluunniit oqaluttuaq.
- Sakkukitsunik nipilersuutit. Trome, shaker imaluunniit sianeq, erinarsuut peqatigisinnaasut.
Isiginnaarneq
- Igalaakkut isiginnaarneq. Timmissat nerisassaannik igalaap sillataani, meeqqat angerlartut, imaluunniit aput naqittoq.
- Aalisaaqarfissaq imaluunniit video arrụsaaq. Aalanera nipaarluinnaq tusarnaatitsissuteqarnani.
- Assit angisuut. Assimik ataaseq ersarissumik isimut sanilliullugu takutiguk.
- Qalipaatit ersarissutsit. Annoraat mikisuut qalipaatit ersarissutsit immikkoortillugit, naasut napkinilluunniit qalipaatillit, imaluunniit qalipaaserfik सरल qalipaaserfiup immikkoortortaani.
- Silami. NHS siunnersuutigaa naatsiivimmi naasut tippissuseqartut, ulikkaat imeqaqatiluunniit. Takuuk silami naatsiivimmilu suliassat.
Misigissutsimut box qanoq sanaajuarneqarsinnaavoq
- Sammisaq toqqaruk inummut inuunerminut atassuteqartoq: sissami, naatsiiviimmi, igaavimmi, sanaartornermi, mersornermi.
- Tamatuma iluani tallimanik arfinilinilluunniit angisunik, toqqortanik atortunik toqqaagit, soorlu ujarak angisoq sissamiit, alussaq qisissoq, qalipaat aqisoq, laventelimik panertumik mersorneqarsimasumik imaluunniit kisimik qisissoq.
- Tamarmik misissukkit mikisunik, ipernartunik, nujalinnik loosinnaasunilluunniit.
- Ataaseq ataatsimut neqerooruk. Tunniuk, nassuiaatillu, inullu misissueqqissaaruk.
- Kingornatigut toqqoruk immikkut immikkuullarissinnaallugu, kingornalu atorneqartussanngorlugu misissoqqissaartassallugu.
Toqqortaatsut siullertut
Misigissutsimut suliassat arrusaapput, kisianni ulorianartunik arpaliisoqarsinnaavoq. Dementiaqarartut ilaat nerisaanngitsut nerisassatut paasisinnaavaat, nerinerlu piffissaq nalaani ajornakusoorluni; NIA mianersoqqussuteqarpoq kingulliunerusumi neriarnermi ajornartorsiutit qulaaniarnermut ulorianarnerulersitsisinnaasut.
| Ulorianartoq | Suleriaaseq |
|---|---|
| Qulaaniartarneq | Atortussat qulaaniarsinnaanngitsut angisuussusillit kisimik atoruk. Napparut, sapangat, aningaasanik, marmori imaluunniit pinnguarutit mikisuut box-imi loosinnaasut atussanngilat. Nerisassat pitsaasut aalajangersimasut peqataasunut isumannaatsunik naammattoorsinnaasut kisimik tunniukkit. |
| Nerisassatut isikkoqartussat | NIA siunnersuutigaa ujaasissat, soqutit, sampuu aammalu parfume mattussallugit, nerisassatut tippissuseqaratillu isigisinnaammata, kiisalu paarnat sananeqanngitsut peerukkat. Atortussat kingornatigut toqqukkit. |
| Allergi | Aallarnerni nutsat, lateksi, savaat, naasut imaluunniit tippissutsit allergiatut misissukkit. |
| Tippissutsit sakkortusut | Parfumerit sakkortusut oil-illu assigiinngitsut atussanngilat, ingasakinnerusarli astma imaluunniit anersaartarnermi ajornartorsiuteqarpat. Tippissutsit mamarnaasut pinngorsuaqarnikkut piareersimasut toqqortaanerupput. |
| Amissaq | Assakkut ujaasinnginninni ameq navianartoq, quppimasoq imaluunniit killilersoq misissoruk. Arrusaarlutit aktuaagit unitsillutillu naalliuppat. |
| Kiassuseq | Toqqitsit kiattut imerlu kiattoq talivinni misissoruk. |
| Ipernartut toqunartussallu | Sakkussat ipernartut, igalaat imaluunniit sanaartornikkut atortussat toqunartut atussanngilat. |
Aromaterapi iluaqutaassava?
Naliginnaasumik uuttuutigisinnaasumik iluaqutaanngilaq. Cochrane-mit misissuinermi aromaterapi dementia pillugit 13-it misissuinernit inuit 708-it paarsiveqartut ingerlavoq, taakkulu tamarmik najugaqarfissuaqarnikkut sumiiffimmiittut, uppernarsaatissarlu uppernarsaatigisinnaasoq iluaqutaasoq nassaarineqanngilaq. Misissuinernit mikisuupput, inernerilu assigiinngillat, kingunerisanillu naammaginartumik nalunaarutigineqarsimanngillat. Inuk tippissuseq mamarnaq ilikkami nuannariguniuk, soorlu laventeli naatsiiviimmit, taava taamaattoorpoq qujasarneqartumut pissutaalluni. Katsorsaanermut atorneganngilaq.
Misigissutsimut suliassaq qanoq neqeroorsinnaallugu
- Piffissaq eqqissisoq toqqaagit TV-llu qamiguk.
- Saavaanniit saaffiguk, atsi tikkuaruk, aktuaatinnginninnillu apeqqutit imaluunniit nalunaarutiguk: “Ujaasissamik peqarlunga. Assannut ujaasineqarusuppit?”
- Ataaseq ataatsimut neqerooruk amerlasoorujussuanngorlugu.
- Qanoq pissutsimut takujumaaruk. Kiinaq eqqissisoq, assat eqqissisut imaluunniit qungujut neriorsuutinngillat. Tunniaraaqqippoq, qisuaraarpoq imaluunniit eqqissinngikkuni unitsigit.
- Sivikitsumiinnarlutit. Minutsit tallimat eqqissisimanerat suliniutigineqarsinnaavoq.
Peqataalluni anersaartorneq arrusaaq, soorlu anersaartoq eqqissisoq, naammassinissamut pissaaq pillugu. Inissinniittut siunnersuutit allat takukkit kingulliunerusumi suliassat, unnukkut eqqumaffiginnginnerullu pillugit takukkit unnukkut eqqissinnginneq.
Apeqqutit nalinginnaasut
Suna dementiaqartoq misigissutsimut iluaqutissaqarsinnaavoq?
Suliassat ajornanngitsut tassaasinnaapput assakkut arrusumik ujaasineq, annoraat aqitsut aktuaarlugit, naasut nuttaat imaluunniit kaffi tippaarlugit, erinarsuutit nuannarinerpaat pinngortitamilluunniit nipai tusarnaarlugit, timmissanik aalisaasanilluunniit isiginnaarneq, nerisassorlu nuannarineqartoq toqqortaatsikkut nerineqarsinnaasoq. Ataaseq ataatsimut neqerooruk qanoq paasisullu takujumaarlugu.
Inuk suna tamanik kanimmut iliussaasoq misigissutsimut suliaqartoqarsinnaavoq?
Aamma, mianersortumik. Angisuut qulaaniarsinnaanngitsut kisimik atoruk, mikisuut aserorsinnaasulluunniit atussanngilat, ujaasissat, soqutit tippissuseqartullu kingornatigut toqqorsinnaanngikkit, nerisassatut isigisinnaammata tippissuseqaratillu. Inuk najorluguk.
Aromaterapi dementiaqarunik iluaqutaassaaq?
Cochrane-mit misissuinermi uppernarsaatitsineq uppernarsaatigisinnaasoq aromaterapi dementiaqarunik iluaqutaasinnaasoq nassaarineqanngilaq, misissuinernilli mikisuullutik aaqqissuussaanatik. Inuk tippissuseq mamarnaq ilikkaminik nuannariguni isumaqanngilaq, kisianni tippissutsit sakkortusut, oil-it assigiinngitsut, atussanngilat, ingasinnerusukkullu anersaartarnermi ajornartorsiuteqarunik allergieqarunilluunniit.
Suna aaqqissuussaq aaqqitassatullu atassut?
Tassaavoq annoraaq imaluunniit qipput, assaatinut mikisuunngitsut atortussat akueruttut nipitassatullu allallu ilanngullugit qilersorneqarsimasut, soorlu napparut angisuut, lukkersakkat, qalipaatit assatulluunniit ulikkaat. Assaanik soqutigisamik misissueqqissaartitsissinnaavoq. Regularimik misissoruk loosarsinnaasut.
Najoqqutat
Suliniaqatigiiffiit misissuinerillu quppernerup matuma toqqammavigisaasa innersuussutaat ilannguppavut. Quppernerup nutarterneqarnerani tamarmik misissorneqarput.
- Late-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
- Care in the Last Stages of Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Alzheimer's Caregiving: Home Safety Tips · National Institute on Aging
- Aromatherapy for dementia · Cochrane
- Activities for dementia · NHS
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America