डिमेन्शिया असलेल्यांसाठी बागकाम आणि बाहेरचे उपक्रम

अनेकांसाठी बाग ही त्यांच्या सर्वात ओळखीच्या जागांपैकी एक असते. खणणे, पाणी घालणे आणि फुले तोडणे यात खूप पूर्वी शिकलेली कौशल्ये वापरली जातात, आणि बाहेर असण्याने ताजी हवा, सूर्यप्रकाश आणि पक्ष्यांचे गाणे मिळते. National Institute on Aging झाडांची काळजी घेणे, फुले आणि भाज्या लावणे, आणि झाडे कशी वाढत आहेत याबद्दल बोलणे यांचा समावेश अल्झायमर असलेल्यांना आवडू शकणाऱ्या उपक्रमांत करते. या पानावर काय करून पाहावे, बाग वापरायला सोपी कशी करावी, आणि उष्णता, ऊन आणि भटकणे याबाबत सुरक्षित कसे राहावे, याबद्दल माहिती आहे.

बाहेरचे आणि बागकामाचे कोणते उपक्रम चांगले चालतात?

सर्वोत्तम कामे सोपी, ओळखीची आणि उभ्याने किंवा बसून करता येणारी असतात. व्यक्तीला पूर्वी काय आवडत असे त्यानुसार निवडा.

बागेत

1. पाणी देणे. लहान, हलका झारा किंवा हलक्या धारेचा नळीचा तोटा आणि आवाक्यातील काही कुंड्या. पाणी देण्याला स्पष्ट सुरुवात आणि शेवट असतो आणि त्यात चुकणे अवघड असते.
2. कुंड्यांत बिया लावणे. Alzheimer’s Foundation of America सुचवते की लहान कुंड्यांत बिया लावा आणि त्या वाढताना पाहा. बीन्स, सूर्यफूल किंवा वाटाणे यांसारख्या मोठ्या बिया हाताळायला सोप्या असतात.
3. सुकलेली फुले काढणे. कोमेजलेली फुले हाताने खुडणे हे सौम्य, पुनरावृत्तीचे काम आहे. काटे नसलेली झाडे निवडा.
4. भाज्या किंवा औषधी वनस्पती तोडणे. चेरी टोमॅटो, घेवडा आणि औषधी वनस्पती तोडायला सोप्या आणि चवीला छान असतात. त्या दुपारच्या जेवणात वापरण्यासाठी आत आणा.
5. औषधी वनस्पतींचा वास घेणे आणि त्यांना स्पर्श करणे. रोझमेरी, पुदिना आणि लॅव्हेंडर यांचा सुगंध तीव्र आणि सुखद असतो. एक पान बोटांमध्ये चुरून त्यांच्या हातात द्या.
6. पायवाट किंवा अंगण झाडणे. तोल सांभाळता येत असेल तर सपाट, कोरड्या पृष्ठभागावर हलका झाडू.
7. पक्ष्यांचे खाद्यपात्र भरणे. मग सोबत बसा आणि कोण भेटायला येते ते पाहा.

बाहेर जाणे शक्य नसेल तेव्हा घरात

• खिडकीतील औषधी वनस्पतींची बाग, तुळस, पार्सली किंवा चाइव्ह्जची.
• झाकलेल्या टेबलावर कुंडीत लावणे. AFA सुचवते की माती एकाच जागी राहावी म्हणून कॅफेटेरिया-शैलीचे ट्रे वापरा आणि माती लहान कपांनी हलवा.
• फुलांची मांडणी, अंगणातील किंवा बाजारातून आणलेली कापलेली फुले आणि पानांसह.
• दाबलेली फुले, पुष्पगुच्छातील फुले दाबून नंतर कार्डांवर चिकटवता येतात. आणखी माहितीसाठी कला आणि हस्तकला पाहा.
• लॅव्हेंडर किंवा गुलाबाच्या सुगंधी पिशव्या बनवणे, ही AFA ची आणखी एक कल्पना, जी बागेचा सुगंध घरात ठेवते.

बाहेर फिरणे

• थोडे चालणे, घराच्या आसपास, उद्यानात किंवा रोपवाटिकेत, हळू गतीने आणि बसण्यासाठी जागा असलेल्या ठिकाणी.
• बाहेर बसणे, पडवीत किंवा बाकावर पक्ष्यांचे आवाज ऐकण्यासाठी आणि वाऱ्याची झुळूक अनुभवण्यासाठी. हा स्वतःमध्ये पूर्ण उपक्रम आहे.
• सार्वजनिक बागेला भेट देणे, दिवसाच्या शांत वेळी. NHS नमूद करते की काही ठिकाणी सुगंधी झाडे, वेगवेगळे स्पर्श आणि पाण्याची रचना असलेल्या संवेदी बागा असतात.
• बदकांना खाऊ घालणे किंवा पक्षी पाहणे, स्थानिक तलावाजवळ, पाण्याच्या काठापासून सुरक्षित अंतर ठेवून.

बाग वापरायला सोपी कशी करावी?

व्यक्तीला बागेकडे नेण्याऐवजी बाग व्यक्तीपर्यंत आणा.

• उंच वाफे किंवा उंच कुंड्या साधारण कमरेच्या उंचीवर असल्या तर गुडघ्यांवर बसावे लागत नाही आणि वाकावे लागत नाही.
• टेबलावरच्या कुंड्या व्हीलचेअर वापरणाऱ्यांसाठी किंवा बसणे पसंत करणाऱ्यांसाठी चांगल्या.
• रुंद, सपाट वाटा, ज्यावर सुटे दगड किंवा आडवे पडलेले नळ नसतील, यामुळे अडखळण्याचा धोका कमी होतो.
• हात टेकवण्याची सोय असलेले आणि सावलीतील बाक वाटेत, म्हणजे विश्रांती घेणे नेहमी शक्य असते.
• जाड, मऊ मुठी असलेली हत्यारे, जी पकडायला सोपी असतात. छाटणीच्या कात्र्या, सुऱ्या आणि कोणतीही धारदार वस्तू टाळा.
• कडी असलेले गेट असलेला कुंपणाचा भाग, जिथे आपण जवळ असताना व्यक्ती मोकळेपणाने फिरू शकते.

कोणती झाडे टाळावी?

स्पर्श करायला सुरक्षित आणि शक्यतो चव घेतली तरी सुरक्षित अशी झाडे निवडा. AFA सल्ला देते की त्वचेला सहसा त्रास न देणारी झाडे वापरा, अॅलर्जी तपासा, आणि माती हे खाणे समजू शकेल अशा व्यक्तीवर बारकाईने लक्ष ठेवा. NIA च्या घरातील सुरक्षिततेच्या सल्ल्यात विषारी झाडे काढून टाकणे किंवा कुलूपबंद ठेवणे यांचा समावेश आहे.

• काटेरी गुलाब, निवडुंग आणि त्वचेला त्रास देणारा चीक असलेली झाडे टाळा.
• लावण्यापूर्वी आपल्याला खात्री नसलेले कोणतेही झाड विष नियंत्रण केंद्राकडून किंवा स्थानिक रोपवाटिकेकडून तपासून घ्या.
• ओळखीची आवडती झाडे सुखद भावना परत आणू शकतात. AFA उदाहरण म्हणून गुलाब आणि ख्रिसमस कॅक्टसचा उल्लेख करते. काटे नसलेल्या जाती निवडा.
• खते, कीटकनाशके आणि तणनाशके कुलूपबंद ठेवा, आणि व्यक्तीच्या आवाक्यातील जागांत ती वापरू नका.

उष्णता आणि उन्हात सुरक्षित कसे राहावे?

बाहेरचा वेळ हवामानानुसार ठरवा. NIA स्पष्ट करते की वृद्धांना उष्णतेशी संबंधित आजाराचा धोका जास्त असतो, याचे अंशतः कारण असे की शरीर तापमानातील बदलांशी कमी चांगले जुळवून घेते आणि काही औषधे शरीर उष्णता कशी हाताळते यावर परिणाम करतात.

• सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी बाहेर जा. उष्ण महिन्यांत दिवसाच्या मध्यभागी टाळा. फक्त तापमान नव्हे, तर उष्णता निर्देशांकही पाहा.
• वारंवार पाणी द्या. व्यक्तीने तहान लागल्याचे सांगण्याची वाट पाहू नका. उष्णतेत मद्य आणि कॅफीनयुक्त पेये टाळा.
• त्यानुसार कपडे घाला. फिकट रंगाचे, सैल कपडे, रुंद काठाची टोपी आणि गॉगल.
• सनस्क्रीन वापरा. NIA ब्रॉड-स्पेक्ट्रम SPF 15 किंवा जास्तीचे सुचवते, जे दिवसभरात पुन्हा लावावे.
• सावली निवडा. कुंडीत लावण्याचे टेबल झाडाखाली किंवा छत्रीखाली मांडा.
• वेळ कमी ठेवा. विशेषतः उष्ण दिवसांत बाहेर थोडा वेळ घालवणेही पुरेसे असू शकते.
• सावधगिरीच्या चिन्हांकडे लक्ष ठेवा. NIA डोकेदुखी, गोंधळ, चक्कर किंवा मळमळ ही उष्णतेच्या आजाराची संभाव्य चिन्हे म्हणून नमूद करते. डिमेन्शिया असलेली व्यक्ती आपल्याला बरे वाटत नसल्याचे सांगणार नाही, म्हणून त्यांचा चेहरा आणि वर्तन पाहा. आत जा, पाणी आणि थंड कापडाने थंड करा, आणि लवकर बरे वाटले नाही तर वैद्यकीय मदत घ्या. उष्माघात, ज्याची चिन्हे बेशुद्ध पडणे, गोंधळ, किंवा कोरडी, लालसर त्वचा अशी असतात, ही वैद्यकीय आणीबाणी आहे: आपला स्थानिक आपत्कालीन क्रमांक (भारतात 112) यावर फोन करा.

थंड हवामानही महत्त्वाचे आहे. हिवाळ्यात बाहेरचा वेळ कमी ठेवा आणि हात-पाय उबदार व कोरडे राहतील याची खात्री करा.

बाहेर जाताना भटकण्याचा प्रश्न कसा हाताळावा?

व्यक्ती बाहेर असेल तेव्हा नेहमी तिच्यासोबत राहा. Alzheimer’s Association म्हणते की डिमेन्शिया असलेल्या दहापैकी सहा व्यक्ती किमान एकदा भटकतात, आणि अनेक जण एकापेक्षा जास्त वेळा. हे कोणत्याही टप्प्यावर घडू शकते.

NIA च्या भटकणे आणि हरवणे यांबद्दलच्या सूचनांमध्ये हे आहे:

• व्यक्तीने नाव, पत्ता आणि आपला फोन नंबर असलेले ओळख किंवा वैद्यकीय ब्रेसलेट घातले आहे याची खात्री करा, किंवा त्यांच्या कपड्यांवर नावे लिहा.
• व्यक्तीचा अलीकडचा फोटो किंवा व्हिडिओ ठेवा.
• व्यक्ती भटकू शकते हे शेजाऱ्यांना कळवा.
• अंगण कुंपण आणि कुलूप असलेल्या गेटने सुरक्षित करा.
• भटकण्याचा इतिहास असलेल्या व्यक्तीला एकटे सोडू नका.

Alzheimer’s Association हेही सुचवते की घरात आणि बाहेर सुरक्षितपणे फिरता येतील अशा जागा तयार करा, आणि अस्वस्थता सर्वात जास्त होण्याची शक्यता असलेल्या वेळेसाठी उपक्रम ठरवा. सुरक्षित, बंदिस्त बागेत चालणे संध्याकाळच्या आधीच्या अस्वस्थतेसाठी योग्य ठरू शकते. आमचे दिवसाच्या उत्तरार्धातील अस्वस्थतेबद्दलचे मार्गदर्शक पाहा.

व्यक्ती खरोखर हरवली, तर Alzheimer’s Association सल्ला देते की जवळपासचा परिसर लगेच शोधा आणि 15 मिनिटांत ती सापडली नाही तर आपला स्थानिक आपत्कालीन क्रमांक (भारतात 112) यावर फोन करा. व्यक्तीला डिमेन्शिया आहे हे पोलिसांना सांगा.

गोष्टी बदलतात तसे बागकाम कसे बदलावे?

काही जणांना आपले काम पाहायला आवडते. NIA नमूद करते की व्यक्तीला फक्त पाहायला आवडत असेल तर तसे करू देणे योग्य आहे.

आपण केव्हा आत जावे?

व्यक्ती थकलेली, गरम, थंड, अस्वस्थ किंवा काम संपवायला तयार दिसली की आत जा. त्रासात संपणाऱ्या लांब दुपारपेक्षा आनंददायी दहा मिनिटे चांगली. लवकर थांबणे हा चांगला निकाल आहे.

बाग पडद्यावरून घरात आणा

पावसाळी दिवसांत एकत्र वर्गीकरण मध्ये चित्रे वेगळी करण्यासाठी बागेची टोपली आहे, आणि गप्पांची कार्डे मध्ये बागेच्या आठवणी जागवणारे मोकळे प्रश्न आहेत. उष्णतेतून घाईत आत आल्यावर शांत श्वास सोबत घेता येईल अशी संथ, शांत विश्रांती देते. स्पर्श, वास आणि आवाजावर आधारित आणखी कल्पनांसाठी आमचे संवेदी उपक्रमांचे मार्गदर्शक पाहा.