A risposta corta
U giardinaggiu è u tempu passatu fora ponu esse un'attività calma è familiare per una persona chì campa cù a dimenza. Pruvate à annaffià, mette erbe in vasi, caccià i fiori secchi o fà una corta spassighjata in un giardinu chjosu. Aduprate orti rialzati o una tavula per chì nimu abbia da inchjinassi, evitate l'attrezzi taglienti è e piante tossiche, surtite in i mumenti più freschi di a ghjurnata, è state sempre cù a persona.
- Cumpiti simplici di giardinu, cum'è annaffià, mette sementi in vasi, sente l'odore di l'erbe è coglie fiori, si ponu fà in piedi o à pusà.
- L'orti rialzati, i vasi è una tavula cuperta portanu u giardinu à l'altura di a vita è ponu riduce u risicu di cascate.
- Evitate l'attrezzi taglienti, e piante cù spine o irritanti, è tuttu ciò chì hè velenosu. Fate casu chì a terra ùn sia micca scambiata per manghjà.
- U calore pò esse periculosu per e persone anziane. Surtite à bon'ora o à a sera, purtate acqua è ombra, è rientrate à u primu segnu di fastidiu.
- Parechje persone chì campanu cù a dimenza ponu errà à qualchì mumentu. State cù a persona quandu site fora è tenite à portata una foto recente è un ducumentu d'identità.
In sta pagina (8 sezioni)
- Chì attività fora è in u giardinu vanu bè?
- Cumu possu rende un giardinu più faciule da aduprà?
- Chì piante devu evità?
- Cumu possu stà à sicuru cù u calore è u sole?
- Cumu gestisce l’erranza quandu simu fora?
- Cumu adattà u giardinaggiu quandu e cose cambianu?
- Quandu duvemu rientrà?
- Purtà u giardinu dentru nant’à u screnu
Per parechje persone, u giardinu hè unu di i lochi i più familiari ch’elli cunnoscenu. Scavà, annaffià è coglie fiori facenu appellu à capacità amparate assai tempu fà, è esse fora porta aria fresca, luce di u sole è u cantu di l’acelli. U National Institute on Aging cita, trà l’attività chì e persone chì campanu cù a malatia d’Alzheimer ponu apprezzà, l’accudimentu di e piante, a piantazione di fiori è di ligumi, è parlà di cumu crescenu e piante. Sta pagina presenta ciò chì pudete pruvà, cumu rende un giardinu più faciule da aduprà, è cumu stà à sicuru cù u calore, u sole è l’erranza.
Chì attività fora è in u giardinu vanu bè?
I meglii cumpiti sò simplici, familiari è si ponu fà in piedi o à pusà. Sceglite secondu ciò chì a persona li piacia fà nanzu.
In u giardinu
- Annaffià. Un picculu annaffiatoiu ligeru o un tubu cù un gettu dolce, è qualchì vasu à portata di manu. Annaffià hà un principiu è una fine chjari, è hè difficiule di sbaglià.
- Mette sementi in vasi. L’Alzheimer’s Foundation of America prupone di mette sementi in picculi vasi è di fighjà cumu crescenu. E sementi più grosse, cum’è fasgioli, girasoli o piselli, sò più faciule da manighjà.
- Caccià i fiori secchi. Pizzicà cù e dite i fiori appassiti hè un cumpitu dolce è ripetitivu. Sceglite piante senza spine.
- Coglie ligumi o erbe. I pumatachji ciliegia, i fasgioli è l’erbe sò faciuli da coglie è piacevuli da tastà. Purtateli dentru per adupralli à u pranzu.
- Sente è tuccà l’erbe. U rusmarinu, a menta è a lavanda anu odori forti è piacevuli. Stinzate una foglia trà e dite è passatela.
- Spazzà un chjassu o una terrazza. Una scopa ligera nant’à una superficia piana è asciutta, s’è l’equilibriu hè stabile.
- Empie un manghjadori per acelli. Dopu, pusatevi inseme à fighjà quale vene.
Dentru, quandu ùn hè micca pussibule di sorte
- Un picculu ortu d’erbe nant’à u davanzale cù basilicu, prezzemulu o erba cipollina.
- Mette piante in vasi nant’à una tavula cuperta. L’AFA prupone d’aduprà vassoii di tippu cafeterìa per tene a terra in un locu è di move a terra cù picculi tazze.
- Fà mazzi di fiori cù fiori tagliati è foglie di u giardinu o di u magazinu.
- Fiori secchi è pressati da un mazzu, da incullà dopu nant’à cartuline. Vidite arti è lavori manuali per più idee.
- Fà sacchetti di lavanda o di rosa, un’altra idea di l’AFA per tene l’odore di u giardinu dentru.
Esce un pocu
- Una corta spassighjata intornu à u quartiere, in un parcu o in un centru di giardinaggiu, à un passu lentu è cù un locu per pusassi.
- Stà à pusà fora nant’à un balcone o un bancu per sente l’acelli è u ventu. Hè digià una attività cumpleta.
- Visità un giardinu publicu in un mumentu tranquillu di a ghjurnata. U NHS nota chì certi lochi anu giardini sensoriali cù piante prufumate, texture è elementi d’acqua.
- Dà da manghjà à l’anatre o fighjà l’acelli vicinu à un stagnu, stendu à una distanza sicura da u bordu di l’acqua.
Cumu possu rende un giardinu più faciule da aduprà?
Purtate u giardinu versu a persona, micca l’inversu.
- Orti rialzati o fioriere alte à circa l’altura di a vita permettenu d’evità d’inchjinassi o di piegassi.
- Vasi nant’à una tavula vanu bè per e persone chì usanu una sedia à rotule o chì preferiscenu stà à pusà.
- Chjassi larghi è piani senza petre sciolte o tubi attraversu ponu riduce u risicu d’inciampà.
- Sedie cù bracciali è ombra longu u caminu, per chì ripusassi sia sempre pussibule.
- Attrezzi cù manichi grossi è morbidi faciuli da tene. Lasciate da parte e forbice da poda, i cultelli è tuttu ciò chì taglia.
- Un spaziu chjosu cù un cancellu chjusu chì a persona pò esplorà liberamente mentre voi state vicinu.
Chì piante devu evità?
Sceglite piante chì sò sicure à tuccà è, s’ellu hè pussibule, sicure s’elle sò tastate. L’AFA cunsiglia d’aduprà piante chì ùn irritanu micca di solitu a pelle, di verificà l’allergie, è di fighjà bè s’ellu ci hè qualchissia chì puderia scambià a terra per manghjà. I cunsiglii di u NIA per a sicurità in casa includenu dinù di caccià o di chjude e piante velenose.
- Evitate e rose cù spine, i cactus è e piante cù una linfa chì irrita a pelle.
- S’è ùn site micca sicuru di una pianta, verificate cù un centru antiveleni o un centru di giardinaggiu lucale prima di piantalla.
- E piante preferite è familiari ponu fà vultà sintimenti piacevuli. L’AFA cita e rose è u cactus di Natale cum’è esempii. Sceglite varietà senza spine.
- Tenite chjosi i fertilizanti, i pesticidi è i prudutti contr’à l’erbacce, è ùn l’aduprate micca in i lochi chì a persona pò tuccà.
Cumu possu stà à sicuru cù u calore è u sole?
Prugrammate u tempu fora secondu u tempu. U NIA spiega chì e persone anziane anu un risicu più altu di malatie ligate à u calore, in parte perchè u corpu s’adatta menu bè à i cambiamenti di temperatura è certi medicamenti cambianu a manera chì u corpu gestisce u calore.
- Surtite à bon’ora o à a sera. Evitate u mezu di a ghjurnata in i mesi caldi. Fighjate l’indice di calore, micca solu a temperatura.
- Prupunite spessu da beie. Ùn aspettate micca chì a persona dica ch’ella hà sete. Evitate l’alcolu è e bevande cù cafeina quandu face caldu.
- Vistitevi in cunsequenza. Vistiti ligeri è larghi di culori chjari, un cappellu à larghe falde è occhiali di sole.
- Aduprate crema solare. U NIA ricumanda una crema à largu spettru SPF 15 o più, da rimette durante a ghjurnata.
- Sceglite l’ombra. Mettite a tavula di travagliu sottu à un arburu o un parasole.
- Tenitelu cortu. Un cortu mumentu fora pò esse abbastanza, soprattuttu in i ghjorni caldi.
- Fighjate i segni d’alerta. U NIA cita u mal di capu, a cunfusione, i giramenti di capu o a nausea cum’è segni pussibuli di malatia ligata à u calore. Una persona chì campa cù a dimenza pò ùn micca dì ch’ella ùn si sente micca bè, allora fighjate u so visu è u so cumpurtamentu. Rientrate, rinfrescatela cù acqua è un pannu frescu, è cercate aiutu medicu s’ella ùn si sente micca megliu prestu. Un colpu di calore, cù segni cum’è svenimentu, cunfusione o pelle asciutta è rossa, hè un’urgenza medica: chjamate u 112.
U tempu fretu conta dinù. D’invernu, tenite cortu u tempu fora è assicuratevi chì e mani è i pedi stianu caldi è asciutti.
Cumu gestisce l’erranza quandu simu fora?
State cù a persona ogni volta ch’ella hè fora. L’Alzheimer’s Association dice chì 6 persone nant’à 10 chì campanu cù a dimenza puderanu errà almenu una volta, è parechje u facenu più d’una volta. Pò accade à ogni tappa.
I cunsiglii di u NIA per l’erranza è u smarrimentu includenu:
- Assicuratevi chì a persona porti un braccialettu d’identità o medicu cù u so nome, l’indirizzu è u vostru numeru di telefonu, o mettite un’etichetta nant’à i so vistiti.
- Tenite una foto o un video recente di a persona.
- Fate sapè à i vicini chì a persona pò errà.
- Assicurate u giardinu cù una chjusura è un cancellu chjusu.
- Ùn lasciate micca sola una persona chì hà digià erratu in passatu.
L’Alzheimer’s Association prupone dinù di creà spazii dentru è fora chì si ponu esplorà in sicurità, è di prugrammà attività per i mumenti di a ghjurnata induve l’inquietudine hè più prubabile. Una spassighjata in un giardinu sicuru è chjosu pò esse adatta per l’inquietudine di fine di ghjurnata. Vidite a nostra guida nant’à l’inquietudine di fine di ghjurnata.
S’è a persona si smarisce, l’Alzheimer’s Association cunsiglia di circalla subitu in i circondi è di chjamà u 112 s’ella ùn hè micca ritruvata in 15 minuti. Dite à a pulizza chì a persona campa cù a dimenza.
Cumu adattà u giardinaggiu quandu e cose cambianu?
| S’è questu hè diventatu difficiule | Pruvate piuttostu questu |
|---|---|
| Piantà un ortu sanu | Mette una sola semente in un solu vasu |
| Caccià l’erbacce (distingue l’erbacce da e piante) | Annaffià, o caccià i fiori secchi chì si vedenu chjaramente |
| Caminà in u giardinu | Stà à pusà à una tavula cù un vassoiu di terra è una pianta |
| Sorte fora | Un vasu d’erbe nant’à a tavula di cucina, o una sedia vicinu à una finestra aperta |
| Fà un cumpitu | Stà à pusà fora inseme, à sente è à fighjà |
Qualchì persona preferisce fighjà vi travaglià. U NIA nota chì lascià a persona solu fighjà va bè s’ellu hè ciò chì li piace.
Quandu duvemu rientrà?
Rientrate quandu a persona pare stanca, calda, fretu, à u fastidiu o pronta à finisce. Un cortu mumentu piacevuli di deci minuti hè megliu cà un longu dopu meziornu chì finisce in angoscia. Finisce prima hè un bonu risultatu.
Purtà u giardinu dentru nant’à u screnu
In i ghjorni di pioggia, Sort Together hà un paneru di giardinu per sorte l’imagine, è Conversation Cards include dumande aperte chì ponu purtà à parlà di ricordi di giardinu. S’è rientrate da u calore è vi sentite pressati, Calm Breathing prupone una pausa lenta è tranquilla da sparte. Per più idee basate nant’à u toccu, l’odore è u sonu, vidite a nostra guida nant’à l’attività sensoriali.
Quistioni cumuni
Chì attività di giardinaggiu pò fà una persona chì campa cù a dimenza?
Annaffià e piante, mette sementi in picculi vasi, sente è tuccà l'erbe, caccià i fiori secchi, coglie ligumi, fà mazzi di fiori tagliati è spazzà un chjassu sò tutte bone scelte. Dentru, un vasettu d'erbe nant'à u davanzale o un vassoiu di terra nant'à una tavula cuperta vanu bè. Sceglite u cumpitu secondu ciò chì a persona li piacia fà nanzu è ciò chì pò fà cun cunfortu avà.
Cumu possu tene à sicuru una persona chì campa cù a dimenza quandu face caldu?
Prugrammate u tempu fora per a matina prestu o a sera, quandu face più frescu, tenitelu cortu è prupunite spessu da beie. Sceglite l'ombra, un cappellu à larghe falde, vistiti ligeri è larghi è crema solare. E persone anziane anu un risicu più altu di malatie ligate à u calore, è a cunfusione, i giramenti di capu o a nausea ponu esse segni d'alerta: rientrate è rinfrescate subitu s'è i nutate.
Cumu pudemu sorte fora s'ella hà tendenza à errà?
State cù a persona tuttu u tempu, aduprate un giardinu o un ortu chjosu cù un cancellu chjusu, è assicuratevi ch'ella porti un braccialettu d'identità o un ducumentu d'identità. Tenite à portata una foto recente. S'è a persona ùn si trova più, l'Alzheimer's Association cunsiglia di chjamà u 112 s'ella ùn hè micca ritruvata in 15 minuti.
È s'è no ùn avemu micca un giardinu?
Qualchì vasu nant'à un balcone, una fioriera à a finestra o un vassoiu d'erbe nant'à a tavula di cucina basta. Pudete ancu visità un parcu, un giardinu publicu o un ortu cumunitariu. Stà à pusà fora à sente l'acelli conta ancu cum'è attività fora.
Fonti
Avemu ligame cù l'urganisazioni è i studii chì sta pagina si basa. Ogni era verificatu quandu a pagina hè stata aghjurnata.
- Dementia-Friendly Gardening Ideas · Alzheimer's Foundation of America
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Hot Weather Safety for Older Adults · National Institute on Aging
- Coping With Alzheimer's Behaviors: Wandering and Getting Lost · National Institute on Aging
- Wandering · Alzheimer's Association
- Activities for dementia · NHS