Imisebenzi

Ukulima Ingadi Nemisebenzi Yangaphandle Ye-Dementia

Kubuyekezwe Imizuzu emi-5 yokufundaNgethimba le-Golden Moments · Indlela esibhala ngayo

Impendulo emfushane

Ukulima ingadi nokuba ngaphandle kungaba umsebenzi othulile nojwayelekile kumuntu ophila ne-dementia. Zamani ukunisela, ukutshala amakhambi ezimbizeni, ukususa izimbali ezibunile noma uhambo olufushane engadini ephiwe uthango. Sebenzisani amabhedi aphakeme noma itafula ukuze kungabikho oguqa, gwemani amathuluzi abukhali nezitshalo ezinobuthi, niphume ngesikhathi esipholile sosuku, futhi nihlale nomuntu njalo.

  • Imisebenzi elula yengadi efana nokunisela, ukutshala imbewu, ukuhogela amakhambi nokuqoqa izimbali ingenziwa umuntu emile noma ehleli.
  • Amabhedi aphakeme, izitsha zezitshalo netafula elimboziwe kuletha ingadi ngasezinqeni kuncishise ingozi yokuwa.
  • Gwemani amathuluzi abukhali, izitshalo ezinameva noma ezicasulayo, nanoma yini enobuthi. Qapheleni ukuthi inhlabathi ingathathwa njengokudla.
  • Ukushisa kungaba yingozi kubantu asebekhulile. Phumani ekuseni noma kusihlwa, nithathe amanzi nethunzi, futhi ningene endlini uma kuqala ukungakhululeki.
  • Abantu abaningi abaphila ne-dementia bayazula ngesinye isikhathi. Hlalani nomuntu ngaphandle futhi nigcine isithombe sakamuva ne-ID eduze.
Kuleli khasi (izingxenye ezingu-8)
  1. Yimiphi imisebenzi yangaphandle neyokulima ingadi esebenza kahle?
  2. Ngiyenza kanjani ingadi ilule ukuyisebenzisa?
  3. Yimiphi izitshalo okufanele ngiyigweme?
  4. Ngiphepha kanjani ekushiseni nasemisebeni yelanga?
  5. Ngibhekana kanjani nokuzula uma siphuma?
  6. Ngivumelanisa kanjani ukulima uma izinto zishintsha?
  7. Kufanele singene endlini nini?
  8. Letha ingadi endlini esikrinini

Kubantu abaningi, ingadi iyenye yezindawo abazijwayele kakhulu. Ukumba, ukunisela nokuqoqa izimbali kusebenzisa amakhono afundwa kudala, futhi ukuba ngaphandle kuletha umoya omusha, ukukhanya kwelanga nengoma yezinyoni. I-National Institute on Aging ibala ukunakekela izitshalo, ukutshala izimbali nemifino, nokukhuluma ngokuthi izitshalo zikhula kanjani phakathi kwemisebenzi abantu abane-Alzheimer’s abangase bayijabulele. Leli khasi lichaza ukuthi yini ongayizama, indlela yokwenza ingadi ibe lula ukuyisebenzisa, nokuthi niphephe kanjani ekushiseni, elangeni nasekuzuleni.

Yimiphi imisebenzi yangaphandle neyokulima ingadi esebenza kahle?

Imisebenzi emihle ilula, iyajwayeleka futhi ingenziwa umuntu emile noma ehleli. Khethani ngokuthi umuntu wayejabulela ini ngaphambili.

Engadini

  1. Ukunisela. Ikani elincane, elilula lokunisela noma ipayipi lokunisela elinomsele othambile nezimbiza ezimbalwa ezifinyelelekayo. Ukunisela kunokuqala nokuphela okucacile futhi kunzima ukukwenza kabi.
  2. Ukutshala imbewu ezimbizeni. I-Alzheimer’s Foundation of America iphakamisa ukutshala imbewu ezimbizeni ezincane nokuzibuka zikhula. Imbewu enkulu efana nobhontshisi, izimbali zelanga noma amapizi ilula ukuyibamba.
  3. Ukususa izimbali ezibunile. Ukukhetha izimbali ezibunile ngesandla kungumsebenzi othambile ophindaphindwayo. Khethani izitshalo ezingenameva.
  4. Ukuqoqa imifino noma amakhambi. Utamatisi abancane, ubhontshisi namakhambi kulula ukukuqoqa futhi kumnandi ukukunambitha. Yingenisani endlini ukuze isetshenziswe ekudleni kwasemini.
  5. Ukuhogela nokuthinta amakhambi. I-rosemary, i-mint ne-lavender kunamaphunga aqinile, amnandi. Hlikihlani iqabunga phakathi kweminwe bese nilidlulisa.
  6. Ukukhukhula indlela noma indawo engaphandle. Umshanelo olula endaweni ecaba, eyomile, uma ukulinganisela kuqinile.
  7. Ukugcwalisa isitsha sokudla kwezinyoni. Bese nihlala ndawonye nibuka ukuthi ngubani ovakashile.

Ngaphakathi endlini, uma ukuphuma kungenakwenzeka

  • Ingadi encane yamakhambi efasiteleni ye-basil, i-parsley noma i-chives.
  • Ukutshala etafuleni elimboziwe. I-AFA iphakamisa ukusebenzisa amathreyi okudlela ukuze inhlabathi ihlale endaweni eyodwa, nokuhambisa inhlabathi ngezinkomishi ezincane.
  • Ukuhlela izimbali ngezimbali nemifino eluhlaza enqunywe engadini noma esitolo sokudla.
  • Izimbali ezicindezelwe ezivela esixheni sezimbali, kamuva ezinamathiselwe emakhadini. Bhekani ubuciko nezandla ukuze nithole okuningi.
  • Ukwenza izikhwama ezincane ezinephunga ze-lavender noma zamarozi, omunye umbono we-AFA ogcina iphunga lengadi endlini.

Ukuphuma ekhaya

  • Uhambo olufushane ezungeze isitaladi, epaki noma esikhungweni sezitshalo, ngesivinini esihamba kancane, kukhona indawo yokuhlala.
  • Ukuhlala ngaphandle ephoshini noma ebhentshini ukulalela izinyoni nokuzwa umoya. Lokhu kuwumsebenzi ophelele ngokwawo.
  • Ukuvakashela ingadi yomphakathi ngesikhathi esithule sosuku. I-NHS ithi ezinye izindawo zinezingadi zezinzwa ezinezitshalo ezinephunga, izinto ezithintekayo nemithombo yamanzi.
  • Ukondla amadada noma ukubuka izinyoni echibini lendawo, nigcina ibanga eliphephile emphethweni wamanzi.

Ngiyenza kanjani ingadi ilule ukuyisebenzisa?

Letha ingadi emuntwini, hhayi umuntu engadini.

  • Amabhedi aphakeme noma izimbiza ezide ezingeni eliseduze nesinqe kusho ukuthi akukho kuguqa noma ukukhothama.
  • Izitsha zezitshalo etafuleni zisebenza kubantu abasebenzisa isihlalo esinamasondo noma abathanda ukuhlala.
  • Izindlela ezibanzi, ezilinganayo ezingenamatshe antengantengayo noma amapayipi alele kuzo zinciphisa ingozi yokukhubeka.
  • Izihlalo ezinezingalo nethunzi endleleni, ukuze ukuphumula kube khona njalo.
  • Amathuluzi anezibambo ezijiyile, ezithambile ezilula ukuzibamba. Yekani izikelo zokunquma, imimese nanoma yini ebukhali.
  • Indawo ephiwe uthango onomnyango onesikhiya umuntu angayihlola ekhululekile ngenkathi nihlala eduze.

Yimiphi izitshalo okufanele ngiyigweme?

Khethani izitshalo ezilondekile ukuzithinta futhi, kungaba kuhle, ezilondekile uma zinambithwa. I-AFA iluleka ukusebenzisa izitshalo ezingavamile ukucasula isikhumba, ukuhlola ama-allergy, nokubuka ngokucophelela umuntu ongase athathe inhlabathi njengokudla. Iseluleko se-NIA sokuphepha ekhaya sihlanganisa ukususa noma ukukhiya izitshalo ezinobuthi.

  • Gwemani amarozi anameva, ama-cactus, nezitshalo ezinomsoco ocasula isikhumba.
  • Hlolani noma yisiphi isitshalo eningasiqiniseki ngaso nesikhungo sokulawula ubuthi noma esitolo sezitshalo sendawo ngaphambi kokutshala.
  • Izinto ezijwayelekile ezithandekayo zingabuyisa imizwa ejabulisayo. I-AFA ikhuluma ngamarozi ne-Christmas cactus njengezibonelo. Khethani izinhlobo ezingenameva.
  • Gcinani umanyolo, izibulala-zinambuzane nezibulala-khula zikhiyiwe, futhi ningazisebenzisi ezindaweni umuntu angazifinyelela.

Ngiphepha kanjani ekushiseni nasemisebeni yelanga?

Hlelani isikhathi sangaphandle ngokuya ngesimo sezulu. I-NIA ichaza ukuthi abantu asebekhulile basengozini enkulu yokugula ngenxa yokushisa, ngokwengxenye ngoba umzimba ushintsha kancane ezinguqukweni zokushisa nokuthi ezinye imithi ithinta indlela umzimba ophatha ngayo ukushisa.

  • Phumani ekuseni noma kusihlwa. Gwemani maphakathi nosuku ezinyangeni ezifudumele. Hlolani inkomba yokushisa, hhayi nje izinga lokushisa.
  • Nikezani amanzi njalo. Ningalindi ukuthi umuntu athi uyomile. Gwemani utshwala neziphuzo ezinekhafini ekushiseni.
  • Gqokani ngokufanele. Izingubo ezinemibala ekhanyayo, ezikhululekile, isigqoko esibanzi nezibuko zelanga.
  • Sebenzisani ukhilimu wokuvikela elangeni. I-NIA incoma ukhilimu ovikela ezinhlotsheni ezibanzi zemisebe, one-SPF engu-15 noma ngaphezulu, ophinde usetshenziswe osukwini.
  • Khethani ithunzi. Beka itafula lokutshala ngaphansi komuthi noma isambulela.
  • Yenzani kube kufushane. Isikhathi esifushane ngaphandle singase sanele, ikakhulukazi ezinsukwini ezifudumele.
  • Qapheleni izimpawu zokuxwayisa. I-NIA ibala ikhanda elibuhlungu, ukudideka, isiyezi noma ukuhlanza njengezimpawu ezingaba khona zokugula ngenxa yokushisa. Umuntu one-dementia angase angakutsheli ukuthi uzizwa engaphilile, ngakho bhekani ubuso nendlela aziphatha ngayo. Ngenani endlini, nipholise ngamanzi nendwangu epholile, futhi nifune usizo lwezokwelapha uma engathuthukisi ngokushesha. I-heat stroke, enezimpawu ezifana nokuquleka, ukudideka, noma isikhumba esomile esibomvu, iyisimo esiphuthumayo sezempilo: shayelani inombolo yezimo eziphuthumayo yendawo yakini.

Isimo sezulu esibandayo naso siyabalulekile. Ebusika, yenzani isikhathi sangaphandle sibe sifushane futhi niqinisekise ukuthi izandla nezinyawo ziqhubeka zifudumele futhi zomile.

Ngibhekana kanjani nokuzula uma siphuma?

Hlalani nomuntu noma nini lapho ekhona ngaphandle. I-Alzheimer’s Association ithi abangu-6 kwabangu-10 abaphila ne-dementia bazozula okungenani kanye, futhi abaningi bakwenza kaningi. Kungenzeka kunoma yisiphi isigaba.

Izeluleko ze-NIA zokuzula nokulahleka zihlanganisa:

  • Qinisekisani ukuthi umuntu ugqoke isongo le-ID noma lezempilo elinegama lakhe, ikheli nenombolo yenu yocingo, noma ulebule izingubo zakhe.
  • Gcinani isithombe noma ividiyo yakamuva yomuntu.
  • Tshelani omakhelwane ukuthi umuntu angase azule.
  • Vikelani ingadi ngothango nomnyango okhiyiwe.
  • Ningashiyi umuntu onomlando wokuzula engenamuntu omnakile.

I-Alzheimer’s Association iphinde iphakamise ukwenza izindawo zangaphakathi nezangaphandle ezingahlolwa ngokuphepha, nokuhlela imisebenzi ngesikhathi sosuku lapho ukungaphumuli kungenzeka kakhulu. Uhambo engadini evikelekile, ezungezwe uthango, lungaba lufanelekile ekungaphumuli kokuhlwa. Bhekani umhlahlandlela wethu we-ukungaphumuli ntambama.

Uma umuntu ephela, i-Alzheimer’s Association iluleka ukusesha endaweni eseduze ngokushesha futhi nishayele inombolo yezimo eziphuthumayo yendawo yakini uma engatholakali emizuzwini engu-15. Tshelani amaphoyisa ukuthi umuntu une-dementia.

Ngivumelanisa kanjani ukulima uma izinto zishintsha?

Uma lokhu sekunzima Zamani lokhu esikhundleni salokho
Ukutshala ibhedi lonke Ukutshala imbewu eyodwa embizeni eyodwa
Ukukhipha ukhula (ukwehlukanisa ukhula nezitshalo) Ukunisela, noma ukususa izimbali ezibonakala ngokucacile zibunile
Ukuhamba ungena engadini Ukuhlala etafuleni elinethreyi lenhlabathi nesitshalo
Ukuphuma nhlobo Imbiza yamakhambi etafuleni lasekhishini, noma isihlalo eduze kwefasitela elivuliwe
Ukwenza noma yimuphi umsebenzi Ukuhlala ngaphandle ndawonye, nilalele futhi nibuke

Abanye abantu bathanda ukukubuka usebenza. I-NIA ithi ukuvumela umuntu abuke nje kulungile uma yilokho akujabulelayo.

Kufanele singene endlini nini?

Ngenani uma umuntu ebonakala edinwe, eshisa, ebanda, engakhululekile noma esekulungele ukuyeka. Imizuzu engu-10 emifushane, ejabulisayo ingcono kunentambama ende ephetha ngosizi. Ukuyeka kusenesikhathi kuwumphumela omuhle.

Letha ingadi endlini esikrinini

Ezinsukwini zemvula, Hlungani ndawonye inebhasikidi lengadi lokuhlunga izithombe, futhi Amakhadi engxoxo ihlanganisa imibuzo evulekile engaholela ezindabeni zengadi. Uma ungena endlini uphuma ekushiseni uzizwa ushesha, Ukuphefumula okuthulile inikeza ukuma okuhamba kancane, okuthulile enganabelana ngakho. Ukuthola imibono eminingi esekelwe ekuthinteni, ephunga nomsindo, bhekani umhlahlandlela wethu wemisebenzi yezinzwa.

Imibuzo evamile

Yimiphi imisebenzi yokulima ingadi umuntu one-dementia angayenza?

Ukunisela izitshalo, ukutshala imbewu ezimbizeni ezincane, ukuhogela nokuthinta amakhambi, ukususa izimbali ezibunile, ukuqoqa imifino, ukuhlela izimbali ezinqunyiwe nokukhukhula indlela yokuhamba kuyizinketho ezinhle. Endlini, imbiza yamakhambi emphethweni wefasitela noma isitsha senhlabathi etafuleni elimboziwe kusebenza kahle. Khethani umsebenzi ngokuthi umuntu wayekujabulela ngaphambili futhi angakwenza kalula manje.

Ngimgcina kanjani ephephile umuntu one-dementia ekushiseni?

Hlelani isikhathi sangaphandle ekuseni noma kusihlwa lapho kuphola, ningahlali isikhathi eside, futhi nimnike amanzi njalo. Khethani ithunzi, isigqoko esibanzi, izingubo ezilula ezikhululekile nokhilimu wokuvikela elangeni. Abantu asebekhulile basengozini enkulu yokugula ngenxa yokushisa, futhi ukudideka, ukuzwa isiyezi noma ukuhlanza kungaba yizimpawu zokuxwayisa, ngakho ngenani endlini futhi nipholise ngokushesha uma nizibona.

Singaphuma kanjani uma ethanda ukuzula?

Hlalani nomuntu ngesikhathi sonke, sebenzisani ingadi ephiwe uthango onomnyango onesikhiya, futhi niqinisekise ukuthi uthwala isongo le-ID noma i-ID. Gcinani isithombe sakamuva eduze. Uma umuntu ephela, i-Alzheimer's Association iluleka ukushayela inombolo yezimo eziphuthumayo yendawo yakini uma engatholakali emizuzwini engu-15.

Kuthiwani uma singenayo ingadi?

Izimbiza ezimbalwa ephoshini, ibhokisi lefasitela, noma isitsha samakhambi etafuleni lasekhishini kwanele. Ningaphinda nivakashele epaki, engadini yomphakathi evulekile noma engadini yokulima yomphakathi. Ukuhlala ngaphandle nilalele izinyoni nakho kubalwa njengomsebenzi wangaphandle.

Imithombo

Sixhumanisa nezinhlangano nezifundo leli khasi eliklanyelwe kuzo. Lunye lwahlolwa lapho leli khasi libuyekezwa.

  1. Dementia-Friendly Gardening Ideas · Alzheimer's Foundation of America
  2. Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  3. Hot Weather Safety for Older Adults · National Institute on Aging
  4. Coping With Alzheimer's Behaviors: Wandering and Getting Lost · National Institute on Aging
  5. Wandering · Alzheimer's Association
  6. Activities for dementia · NHS

Nikulungele umdlalo othambile?

Izithombe ezinkulu, akukho sibali sikhathi, akukho maphuzu futhi akukho lutho lokubhalisela. Dlalani ndawonye ku-browser yenu.

Hambani nale midlalo

I-app yamahhala ye-Golden Moments ye-iPhone, i-iPad ne-Android: amakhadi amakhulu ezithombe, imidlalo enezithombe zomndeni wenu, namaphakethe ezithombe asebenza ngaphandle kwe-Wi‑Fi. Akukho akhawunti, izikhangiso, sibali sikhathi noma maphuzu.